کتاب زرتشت (اوستا) نامیده میشود. اوستا که به معنای اساس و بنیان و متن است، هشتصد سال پس از زرتشت نوشته شده است. بعد از سوزاندن اوستا و سایر کتب در حمله اسکندر مقدونی، مؤبدان زرتشتی اوستای کنونی را از قطعات پراکنده، محفوظات و روایات پدید آوردند.
اوستای کنونی از لحاظی به چهار قسمت تقسیم میشود:
1. یَسْنا که حاوی گاتها یعنی سرودهای پاک است. گاتها قسمتی از سرودهای منظومی است که از نیایشهای زرتشت برجای مانده، و به صورت مناجات و مکالمة بین زرتشت و اهورامزدا (خدای زرتشت) می باشد. سرودهای منثور زرتشت از بین رفته، امّا سرودهای منظوم کم و بیش در خاطرهها مانده بود که هنگام جمعآوری بعدی کنار هم قرار میگرفت و تنظیم میشد.
2. (وِیسْپردْ) یعنی ادعیه و ستایش جملة سران خلقت: بخش ویسپرد در حقیقت از ملحقات (یسنا) است.
3. (وِنْدیداد) یعنی قانون بر ضد دیوها که مجموعة قوانین و احکام شرعی و عرفی، دربارة حلال و حرام و نجس و پاک و در بیان افسونها و اوراد ضد شیاطین و دیوها است.
4. (خردة اوستا = اوستای کوچک) که مشتمل بر یشتها در مدح خداوند و سران خلقت و نیایشهای لازمه و ادعیه و نماز دربارة اشیاء مقدسه و فرشتگان است.(1)
امّا تورات که واژهای عبری است به معنای قانون می باشد. عهد عتیق نامی است که مسیحیان در مقابل عهد جدید خود به کتاب یهودیان دادهاند. مسیحیان به هر دو عهد عقیده دارند. به هر حال عهد عتیق که کتاب مقدس یهودیان است و مربوط به تاریخ یهودیان است 39 کتاب دارد که از نظر موضوع به سه بخش کلی، تقسیم میشود:
1. تورات و بخش تاریخی، عهد عتیق.
2. حکمت، مناجات و شعر.
3. پیشگوییهای انبیاء.
بخش تاریخی عهد عتیق یا تورات با پنج سفر یا دفتر آغاز میشود که عبارتند از:
1. سفر پیدایش که در باب کیفیت تکوین جهان خلقت، از بدو خلقت تا استقرار قوم بنیاسراییل در مصر بحث مینماید.
2. سِفْرِ خروج که در کیفیت خروج عبریان و بنیاسراییل از مصر میباشد.
3. سفر لاویان که در باب احکام و دستورات و فروع مذهبی بحث میکند.
4. سفر اعداد که در باب تعداد افراد قوم بنیاسراییل و امور مربوط به آن است.
5. سفر تثنیه که تکرار لاویان بوده در باب احکام و برخی از امور، به زبان و منطقی دیگر تکرار کرده است.(2)
امّا انجیل در قرن چهارم میلادی پس از آنکه «کنستانتین» اوّل، امپراطور روم به آیین مسیحیت گروید، کلیسای مسیحی با تشکیل انجمنی به بحث دربارة انتخاب کتب معتبر و مقدس مسیحیت پرداخت، واز میان بیش از یکصد و شصت انجیل و رسائل و تواریخ، که در کلیساها و مجامع مذهبی قرائت میشدند، تنها 27 کتاب و رساله را برگزیده که همگی تحت نام (عهد جدید) در مقابل کتب مقدسة آئین یهود که آن را عهد عتیق نامیدند، قرار گرفتند.(3)
انجیلی که به حضرت عیسی ـ علیه السّلام ـ نازل شده یکی بیش نیست تمام این اناجیل بعد از رفتن حضرت عیسی ـ علیه السّلام ـ به آسمان جمعآوری شده و مؤلّفین و همه مسیحیان معتقدند که اناجیل موجود زندگی نامه عیسی است و ربطی به وحی ندارد. اناجیل معروف بین مسیحیان چهار انجیل میباشد:
1. انجیل متی. 2. انجیل مرقس. 3. انجیل لوقا. 4. انجیل یوحنّا که آخرین روزهای زندگی حضرت عیسی ـ علیه السّلام ـ و گفتههای حضرت و آداب و اعمال حضرتش را بیان نموده که به ترتیب بین مسیحیان معروف هستند در این انجیلها حالات حضرت عیسی ـ علیه السّلام ـ بعد از رفتن به آسمان و استقرارش پیش خدا و رحمتهایش بیان شده.(4) قدیمیترین انجیل متی است بعد مرقس بعد لوقا بعد یوحنّا.
در انجیل برنابا که مسیحیان آن را به رسمیت نمی شناسند مقداری از مطالبی که آمده ذکر میگردد:
1. موعظه مسیح. 2. عذاب دوزخ. 3. بشارت بر نور محمدی ـ صلّی الله علیه و آله ـ. 4. امر به نماز و روزه و توبه. 5. در بیان صداقت در عبادت. 6. در احتزاز از عصیان. 7. در نگاه داشتن زبان. 8. داستان ایلیا و مرد نابینا. 9. وجوب کتمان نکردن حقانیت. 10. معجزه حضرت مسیح(5) و....
نرم افزار پاسخ
پاورقی:
1. نوری، یحیی، اسلام و عقائد و آراء بشری یا جاهلیت و اسلام، تهران، مجمع معارف اسلامی، چاپ نهم، ص 388، 387 .
2. نوری، یحیی، اسلام و عقائد و آراء بشری یا جاهلیت و اسلام، تهران، مجمع معارف اسلامی، چاپ نهم، ص 401 و همچنین توفیقی، حسین، آشنایی با ادیان بزرگ، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتاب علوم انسانی دانشگاهها، 1379، ص 87، 82.
3. اسلام و عقائد و آراء بشری یا جاهلیت و اسلام، ص 445.
4. شهابی خراسانی، محمود، اسلام والشیعة الامامیة فی اساسها التاریخی، انتشارات دانشگاه تهران، ص54، ج 1.
5. انجیل برنابا، با ترجمه، سردار کابلی، چاپ از خدمات چاپی، 1362.
