یکى از وظایف اقتصادى مسلمانان، پرداختن «خُمس» است که در برخى از چیزها باید 15 آنها را براى مصارف مشخصى به مرجع تقلید خود بپردازند.
مسأله 399: در هفت چیز، خُمس واجب است: 1- در آمد کسب. 2- معدن. 3- گنج. 4- غنائم جنگى. 5- جواهرى که با فرو رفتن در دریا به دست آید. 6- مال حلال مخلوط به حرام. 7- زمینى که کافر ذِمّى «1» از مسلمانى بخرد.
مسأله 400: پرداخت خمس نیز مانند نماز و روزه از واجبات است و تمام افراد بالغ و عاقل که یکى از موارد هفتگانه را داشته باشند، باید به آن عمل کنند. یکى از آن موارد که اکثر افراد جامعه را در بر مىگیرد «خمسِ چیزى است که از خرج سال انسان و خانوادهاش زیاد بیاید». [اسلام به کسب و کار افراد احترام گذاشته و تأمین نیاز خودشان را بر پرداخت خمس مقدم داشته است، بنابراین هر کس در طول سال مىتواند تمام مخارج مورد نیاز خود را از درآمدش تأمین کند و در پایان سال اگر چیزى برایش اضافه نیامد، پرداخت خمس بر او واجب نیست، ولى پس از آنکه بطور متعارف و در حدّ نیازِ خود، زندگى را گذراند؛ یعنى نه در مصرف، زیادهروى کرد و نه بر خود تنگ گرفت، اگر در پایان هم چیزى اضافه آمد، 15 آنچه را که اضافه آمده است باید براى مصارف مشخصى بپردازد و 5 4 آن را براى خود نگه مىدارد.
احکام خمس
مسأله 401: تا خمس مال را ندهد، نمىتواند در آن تصرف کند؛ یعنى غذایى که در آن خمس باشد نمىتواند بخورد و با پولى که خمس آن را نداده، نمىتواند چیزى بخرد.
مسأله 402: آذوقهاى که از درآمد سال براى مصرف سالش خریده؛ مانند برنج، روغن و چاى، اگر در آخر سال زیاد بیاید، باید خمس آن را بدهد.
مسأله 403: اگر کودکِ غیر بالغ سرمایهاى داشته باشد و از آن سودى به دست آید، ولىّ (پدر و جدّ پدرى) او به احتیاط واجب باید خمس آن را بپردازد.
مصرف خمس
مسأله 404: خمس مال را باید دو قسمت کرد، نصف آن که سهم امام زمان علیه السلام است باید به مرجع تقلید خود یا نمایندۀ او بپردازند و نصف دیگر را بنا بر احتیاط واجب باید با اجازه مرجع تقلید به سید فقیر یا سید یتیم و یا سیدى که در سفر درمانده است، بدهند.
______________________________
(1). مسیحیان و یهودیان و زردشتیانى که با حاکم اسلامى پیمان بستهاند تا مالیات معینى را بپردازند و شرایط خاصى که در کتابهاى مفصل فقهى آمده، پذیرفتهاند و در عوض، جان و مال آنها در امان است «کافر ذمّى» مىباشند.
احکام جوانان (فاضل)، ص:154 - 157
