اعمال عید قربان بیست و یک تاست : شانزده امر سنّت [4] و پنج امر مکروه.
امّا شانزده امر سنّت:
اوّل: ملاحظه نمودن وقت است، و آن از طلوع آفتاب روز عید است تا زوال [5].
دوم: غسل کردن.
سوم: خود را معطّر ساختن.
______________________________
[4] در استحباب و کراهت بعض از این امور مذکوره اشکال است و اشاره به آنها چنانچه گذشتسابقاً موجب تطویل است، پس اولى فعل یا ترک آنها است رجاءً. (خراسانى)
[5] احوط عدم تأخیر است از زوال و اگر تأخیر شد بجا آورد به قصد قربت. (تویسرکانى)
چهارم: بهترین رَخْت خود پوشیدن.
پنجم: پیاده و پابرهنه ذکرگویان به مُصلّا رفتن.
ششم: زندانیان را به مُصلّا بردن بهطریقى که در نماز جمعه مذکور شد.
هفتم: نماز را به جماعت گزاردن.
هشتم: خواندن سورۀ «سَبِّحِ اسْمَ ربّک الأعلىٰ» در رکعت اوّل [1] و سورۀ «والشمس» در رکعت دوم.
نهم: بلند خواندن فاتحه و سوره.
دهم: این دعا را در قنوت خواند: «اللّٰهُمَّ اهْلَ الْکِبْرِیٰآءِ وَالْعَظَمَةِ وَاهْلَ الْجُوْدِ وَالْجَبَرُوتِ وَاهْلَ الْعَفْوِ وَالرَّحْمَةِ وَاهْلَ التَّقْوىٰ وَالْمَغْفِرَة، اسْئَلُکَ بِحَقِّ هٰذا الْیَوْمِ الَّذٖیْ جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمٖیْنَ عٖیْدًا وَلِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیْهِ وٰالِهٖ ذُخرًا وَشَرَفًا وَکَرٰامَةً وَمَزٖیْدًا، انْ تُصَلّیِّ عَلى مُحَمَّدٍ وٰالِ مُحَمَّدٍ، وَانْ تُدْخِلَنٰا فیْ کُلِّ خَیْرٍ ادْخَلْتَ فٖیْهِ مُحَمَّدًا وٰالَ مُحَمَّدٍ وَانْ تُخْرِجَنٰا مِنْ کُلِّ سُوْءٍ اخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّدًا وٰالَ مُحَمَّدٍ صَلَوٰاتُکَ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمْ، اللّٰهُمَّ انّٰا نَسْئَلُکَ خَیْرَ مٰا سَئَلَکَ بِهٖ عِبٰادُکَ الصّٰالِحُوْنَ، وَنَعُوْذُبِکَ مِمَّا اسْتَعٰاذَ مِنْهُ عِبٰادُکَ الْمُخْلِصُونَ».
یازدهم: نماز را برروى زمین بىحایل واقع شود.
دوازدهم: دو خطبه بعد از نماز خواندن بهطریقى که در نماز جمعه گذشت.
سیزدهم آنکه: اگر نماز عید رمضان باشد خطیب در اثناى خطبه آداب فطره دادن را بهمردم بیان کند، و اگر عید قربان باشد آداب قربان کردن را بیان نماید.
چهاردهم آنکه: خطیب ایستاده خطبه را بخواند.
پانزدهم آنکه: این نماز در صحرا واقع شود، مگر در مکّۀ معظّمه که در مسجدالحرام أولى است.
شانزدهم: در وقت برگشتن از مصلّىٰ از راه دیگر برگردند.
______________________________
[1]- اگر در رکعت اوّل سورۀ والشَّمس بخواند و در رکعت دوم غٰاشِیَه نیز سنّت را به عمل آورده. (کوهکمرهاى)
امّا آن پنج امر مکروه:
اوّل: حرف زدن در اثناى خطبه.
دوم: سفر کردن بعد از طلوع فجر قبل از نماز عید گزاردن.
سوم: سلاح بسته به مصلّىٰ رفتن [1].
چهارم: نافله گزاردن پیش از نماز و بعد از نماز حتّى تحیّت مسجد، مگر تحیّت مسجد پیغمبر صلى الله علیه و آله و سلم.
پنجم: منبر مسجد را بهمصلّىٰ بردن [2] و سنّت است که اگر عید ماه رمضان باشد قبل از رفتن بهمصلّىٰ چیزى خوردن، و اگر عید قربان باشد بعد از برگشتن.
جامع عباسى و تکمیل آن (محشى، ط - جدید)، ص:162 - 164
________________________________________
عاملى، بهاء الدین، محمد بن حسین و ساوجى، نظام بن حسین، جامع عباسى و تکمیل آن (محشّٰى، ط - جدید)، در یک جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول، 1429 ه ق
