از جمله کتابهاى مسلّمه که به خط مبارک حضرت أمیر المؤمنین علیه السّلام و به املاء رسول اکرم صلى الله علیه و آله بوده است، صحیفه یا کتاب جَفْر مىباشد که از حوادث واقعه بعد از ارتحال رسول الله سخن در آن به میان آمده است.
سَنَد المحدّثین در عصر اخیر مرحوم حاج شیخ عباس قمّى رضى الله عنه- در کتاب ارزشمند خود: «سفینة البحار» آورده است که: آن صحیفهاى بوده است به خط أمیر المؤمنین علیه السّلام و املاء رسول الله صلى الله علیه و آله که در آن بیان تمام وقایع پس از رحلت حضرت رسول الله صلى الله علیه و آله آمده است، و اینکه چگونه حسین علیه السّلام کشته مىگردد، و چه کسى او را مىکشد، و چه کسى او را نصرت مىکند، و چه کسى با او به شهادت مىرسد، و چگونه فاطمه علیها سلام و حسن علیه السّلام به شهادت مىرسند. و در آن، مقتل حسین علیه السّلام است و آنچه بر أمیر المؤمنین علیه السّلام جارى مىشود، و وقایع ما کان و ما یکون تا روز بازپسین. این صحیفه نزد أمیر المؤمنین علیه السّلام بود، و ابن عبّاس آن را در ذى قار نزد وى دیده است و به آن حضرت گفته است: بخوان براى من این صحیفه را! پس أمیر المؤمنین علیه السّلام آن را براى او قرائت نمود، و چون به داستان مقتل حسین علیه السّلام رسید و کسى که وى را به قتل مىرساند، حضرت به شدّت گریست و سپس صحیفه را درهم پیچید. (این مطلب در مجلّد هشتم از «بحارالانوار» کمپانى، ب 2 ص 16 وارد است.)
محدّث قمّى مىفرماید: أقُولُ: ظاهراً اشاره به این صحیفه نموده است ابن عبّاس در هنگامى که به واسطه عدم یارى و نصرت امام حسین علیه السّلام مورد مؤاخذه واقع شد، آنجا که گفت:
إنَّ أصْحَابَ الْحُسَیْنِ لَمْ یَنْقُصُوا رَجُلًا وَ لَمْ یَزِیدُوا؛ نَعْرِفُهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ مِنْ قَبْلِ شُهُودِهِمْ «
! اصحاب امام حسین یک نفر در میانشان کم و زیاد نمىشود. ما آنها را به اسامى شان پیش از شهادتشان مىشناسیم.»
و محمّد بن حنفیّه گفت: وَ إنَّ أسْمَاءَ أصْحَابِهِ عِنْدَنَا لَمَکْتُوبُونَ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أسْمَاءِ آبَائِهِمْ.
«أسامى أصحاب امام حسین علیه السّلام نزد ما نوشته شدهاند به اسمهاى خودشان و اسمهاى پدرانشان.»
و ظاهراً این صحیفه همان دیوانى است که بار شترى بود که با امام حسن علیه السّلام بود و هر جا مىرفت با خود مىبرد و از آن جدا نمیشد. و بیان این صحیفه در مادّه حَذَفَ گذشت. «2»
امام شناسى، تهرانی ج14، ص: 221
______________________________
(1) «شیخ المضیرة» طبع دوم ص 113. و در تعلیقه گوید: این است آنچه در بخارى و مسلم آمده است و اما مقدار احادیثى که شیعه از او روایت مىکنند نمىدانیم «و لکلِّ قومٍ سنّةٌ و إمامُها.» (2) «سفینة البحار» ج 2، ص 15 مادّه ص ح ف
