1- امام صادق علیه السلام فرمود: اصول و ریشه هاى کفر سه چیز است:
حرص، تکبر، و حسد.
2- رسول خدا (ص) فرمود: ارکان و پایههاى کفر چهار چیز است: رغبت (به دنیا و شهوات)، ترس (از مردم و حوادث)، ناخشنودى (از آنچه مقدر است) و غضب.
3- امام صادق علیه السلام گوید: رسول خدا (ص) فرمود: اول چیزى که خدا به آن نافرمانى و معصیت شد شش چیز بود: دوست داشتن دنیا، دوست داشتن ریاست، دوست داشتن طعام، دوست داشتن خواب، دوست داشتن راحتى، و دوست داشتن زنان.
4- رسول خدا (ص) فرمود: سه چیز است که هر که دارا باشد منافق است اگر چه نماز بخواند و روزه بگیرد و گمان کند که مسلمان است: اگر امین دانسته شد خیانت کند،
اگر حرف زند دروغ گوید، و اگر وعده کند خلاف نماید. خداوند مىگوید: خداوند خائنان را دوست نمىدارد (انفال/ 60) و مىگوید: همانا لعنت خدا بر او اگر از دروغگویان است (نور/ 8) و مىگوید: و یاد کن در کتاب اسماعیل را که او راست وعده و رسول و پیامبر بود (مریم/ 56).
5- جابر بن عبد اللَّه گوید: رسول خدا فرمود: آیا به شما خبر بدهم از بدترین مردانتان؟ گفتیم بلى یا رسول الله! حضرت فرمود: بدترین مردان شما عبارتند از: بهتان زننده، گستاخ، فحش دهنده، کسى که تنها مىخورد، کسى که از مهماننوازى اباء دارد، کسى که بنده خود را مىزند، و کسى که عیالش (در تامین معاش و سر پناهى) به دیگران پناه مىبرد.
6- یزید صائغ گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: مردى چنین حالت دارد که اگر حرف بزند دروغ مىگوید، اگر وعده دهد خلاف مىکند، و اگر امین قرار داده شود خیانت مىکند، این شخص چه منزلتى دارد؟ امام فرمود: این حالت نزدیکترین حالتها به کفر است ولى چنین کسى کافر نیست.
7- از امام باقر علیه السلام نقل است: رسول خدا (ص) در خطبهاى که به مردم ایراد مىکرد، فرمود: آیا شما را از بدترین شما خبر بدهم؟ مردم گفتند: بلى یا رسول الله! حضرت فرمود: او کسى است که واردین را پذیرائى نمىکند، بندهاش را مىزند، و تنها براى خود انباشته مىکند. مردم خیال کردند که خداوند بدتر از اینها کسى را نیافریده است. سپس رسول خدا (ص) فرمود: آیا شما را به بدتر از آنها خبر بدهم؟ مردم گفتند:
بلى یا رسول الله! حضرت فرمود: او کسى است که به خیرش امیدى نیست، و از شرش امانى نیست. مردم خیال کردند خداوند بدتر از اینها کسى را نیافریده است. سپس رسول خدا (ص) فرمود: آیا شما را خبر بدهم از کسى که بدتر از آنها هستند؟ مردم گفتند: بلى یا رسول الله! حضرت فرمود: او کسى است که فحش مىدهد و لعن مىنماید، اگر مؤمنان در نزدش ذکر شوند لعنشان مىکند، و او نیز اگر در نزد مؤمنان ذکر شود او را لعنت مىکنند.
8- رسول خدا (ص) فرمود: آیا شما را به دورترین شما در شباهت به خودم خبر بدهم؟ گفتند: آرى یا رسول الله! فرمود: او کسى است که از فحش دادن و شنیدن فحش پروائى ندارد، بد زبان، بخیل، خود خواه، کینهتوز، حسود، قسى القلب است، و از هر خیرى که توقع شود دور است، و از هیچ شرى که پرهیز شود مورد امان نیست.
9- از امام باقر علیه السلام نقل است که رسول خدا (ص) فرمود: پنج نفرند که من و همه پیامبران لعنتشان کردهایم: 1- آنکه در کتاب خدا مطلبى را زیاد کند 2- آنکه سنت و روش مرا ترک کند 3- آنکه تقدیر خدا را تکذیب کند 4- آنکه حلال داند از عترت من آنچه را که خداوند حرام کرده است 5- آنکه غنیمتى را (که خداوند به پیغمبر و امام و مسلمانان اختصاص داده است) به خود اختصاص داده و بر خود حلال داند.
10- سلیم بن قیس هلالى گوید: امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: کفر بر چهار پایه قرار داده شده است:
1- فسق 2- غلو 3- شک 4- شبهه، و فسق داراى چهار شعبه است: 1- جفا 2- کورى 3- غفلت 4- سرکشى. و غلو داراى چهار شعبه است: 1- تعمق (و انحصارطلبى) در رأى 2- ستیزه و نزاع در رأى 3- کجروى 4- شقاق با اهل حق. و شک داراى چهار شعبه است:
1- جدال و شکایت 2- هوى و هوس 3- تردد و دو دلى 4- تسلیم در برابر نادانى و نادانان. و شبهه داراى چهار شعبه است: 1- شگفتى به آرایشهاى (نظریات)
2- خود آرائى خویش (به باطلها) 3- توجیه کجىها 4- لباس حق به باطل پوشاندن. و در باره «نفاق» فرمود: نفاق بر چهار پایه قرار دارد: 1- هوى و هوس 2- سهل انگارى در امور دین و وظائف انسانى 3- خشم و کینهورزى 4- طمع. و هوى داراى چهار شعبه است: 1- یاغى بودن 2- تجاوز 3- شهوت 4- طغیان. و سهل انگارى چهار شعبه است: 1- فریب خوردن 2- آرزو 3- هراس از غیر خدا 4- امروز و فردا کردن. و خشم و کینهورزى داراى چهار شعبه است: 1- تکبر 2- فخر کردن 3- حمیت (قومى) 4- تعصب (در فکر). و طمع داراى چهار شعبه است: 1- شادى و شاد کامى 2- به خود بالیدن 3- لجاجت 4- افزونطلبى.
11- ابو حمزه گوید: امام زین العابدین علیه السلام فرمود: منافق نهى مىکند ولى خودش را از آنچه نهى مىکند باز نمىدارد، و امر مىکند به چیزى که خودش عمل نمىکند، و چون به نماز ایستد اعتراض کند، گفتم اى فرزند رسول خدا! اعتراض چیست؟
فرمود: التفات و توجه (به این سو و آن سو است) و چون رکوع کند زانو به زمین زند و خود را بیاندازد، و شب مىکند در حالى که فکر و ذکرش خوردن شام است با اینکه روزه نبوده است و صبح مىکند در حالى که باز فکر و ذکرش خوابیدن است با اینکه شب زنده دارى نکرده
است، اگر با تو حرف زند دروغ مىگوید، و اگر امین داراى او را (و به او امانت بسپرى) در باره تو خیانت کند، اگر از نظرش دور باشى غیبت تو را مىکند، و اگر وعدهات دهد خلاف مىکند.
12- و باز به همین صورت حدیثى از امام زین العابدین علیه السلام نقل شده است که در آن اضافه شده: (منافق) چون رکوع کند خود را بیاندازد، و چون سجده کند سر خود را (مانند نک زدن مرغ) به سرعت پائین مىبرد و بالا مىآورد. و چون در نماز بخواهد بنشیند (چون سگ) بر سر دم و پاشنه پا مىنشیند.
13- امام صادق علیه السلام فرمود: هر که اعتناء نکند چه مىگوید و در بارهاش چه گفته مىشود او شریک شیطان است، و هر که غیبت برادر مؤمن خود را بکند بدون اینکه میانشان خصومتى باشد او شریک شیطان است، و هر که علاقه و محبت به حرام و شهوت زنا، نشان دهد او شریک شیطان است. سپس فرمود: براى ولد زنا نشانههائى است که عبارتند از:
1- دشمنى با ما اهل بیت 2- اظهار علاقه به حرامى (زنا) که از آن بوجود آمده است 3- سبک شمردن دین 4- بر خورد زشت با مردم داشتن کسى حضور و بر خورد بد با مردم را دارا نباشد مگر که از غیر پدرش متولد شده و یا نطفهاش در هنگام حیض مادرش بسته شده باشد.
14- امیر المؤمنین علیه السلام در خطبه روز عید فطر فرمود: اطاعت کنید خدا را در آنچه شما را از آن نهى کرده است: زن پاکدامن را متهم (به زنا) نکنید، و کار زشت بجا نیاورید، و شراب نخورید، و پیمانه را کم نگیرید، و شهادت دروغ ندهید، و از جهاد فرار نکنید.
15- رسول خدا (ص) فرمود: سه کس داخل بهشت نمىشوند: ادامه دهنده به شرابخوارى، سحرکننده، قطعکننده رحم. هر که به شرابخوارى عادت داشته باشد خداوند او را از نهر عرطه مىآشاماند، سؤال شد: نهر عوطه چیست؟ فرمود: نهرى است که از فرج زنان بدکار و فاجر جارى شود که بویش اهل آتش را آزار دهد.
جهاد النفس وسائل الشیعة / ترجمه صحت، ص:221 - 232
