باید در مورد زن رعایت شود تا ازدواج دوام یابد و هدفهاى آن کاملا بر آورده شود، هشت چیز است: دیندارى، اخلاق، زیبایى، کمى مهریّه، زایا بودن، دوشیزگى و داراى نسب بودن و دیگر این که از خویشان نزدیک نباشد.
1- زن صالح و دیندار باشد.
این مسأله مهمى است و لازم است به آن توجّه شود، زیرا اگر زن در خویشتندارى و حفظ عفّت خود، دیندارىاش سست باشد، همسرش را به چیزى نشمرد و او را در بین مردم رو سیاه کند و دل او را با نخوت خود نگران کند و زندگى را بر او تیره گرداند. با این حال اگر شوهر، راه حمیّت و غیرت پیش گیرد، باید همیشه در گرفتارى و اندوه به سر برد و اگر بىتفاوت باشد نسبت به دین و ناموسش سهل انگار است و به کم حمیّتى و بىغیرتى متهم خواهد شد. اگر زن علاوه بر ناشایستگى زیبا هم باشد، گرفتارى بیشتر و سختتر خواهد شد، زیرا براى شوهر جدا شدن از او دشوار مىشود و نمىتواند از او دل بکند و نمىتواند خطرى که او را تهدید مىکند تحمل کند و همچون مردى خواهد بود که خدمت رسول خدا (ص) آمد، عرض کرد: «یا رسول الله! من زنى دارم که دست هیچ کسى را ردّ نمىکند. رسول خدا (ص) فرمود. طلاقش بده: عرض کرد: او را دوست مىدارم. فرمود: نگه دارش.» این که پیامبر (ص) دستور داده است تا آن زن را نگه دارد به این سبب بوده که مبادا اگر او را طلاق دهد، خود نیز به دنبال آن زن برود و او نیز به فساد مبتلا شود. این است که ادامه همسرى او را با دلتنگىاش سزاوارتر براى دفع فساد دیده است و هر گاه زن با فساد دینى خود باعث از بین رفتن مال شوهر شود همواره زندگى همسرش را تیره خواهد کرد و اگر شوهر در برابر خلاف او خاموش باشد و اعتراض نکند، شریک جرم و مخالف این آیه شریفه خواهد بود:
قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلِیکُمْ ناراً. و اگر اعتراض کند و با او بستیزد و مانع شود زندگىاش تلخ مىشود، از این رو پیامبر (ص) بیشتر بر ازدواج با زن دیندار تأکید مىکند و مىفرماید: «با زن، به خاطر مال، جمال، فامیل و دینش ازدواج مىکنند تو فقط با دیندار ازدواج کن.»
در حدیث دیگرى گوید: «هر کس با زنى به خاطر مال و زیبایىاش ازدواج کند، از مال و زیبایى او محروم خواهد بود و هر که با زنى به خاطر دیندارىاش ازدواج کند، خداوند مال و جمال او را نصیب وى گرداند.»
پیامبر (ص) فرمود: «زنى را به خاطر زیبایىاش تزویج نکنید، زیرا شاید زیبایى او باعث هلاکت او شود، و به خاطر مالش تزویج نکنید که شاید باعث سرکشى او گردد، بلکه زن را به خاطر دینش به همسرى بگیرید» و تنها از این جهت بیشتر بر دیانت زن تأکید فرموده است که چنان زنى به دیندارى مرد کمک مىکند. اما اگر زن دیندار نباشد خود از دین روگردان است و باعث نابسامانى دین همسر نیز مىشود.
2- خوشخویى
که خود اصل مهمّى است در کسب فراغت و کمک به دیانت شخص زیرا اگر زن سلیطه و بدزبان و بدخو و ناسپاس باشد، زیانش بیشتر از سودش خواهد بود و تحمّل بد زبانى زنان از موارد امتحان اولیاى خداست. یکى از عربها مىگوید: با شش زن ازدواج نکن: زنى که زیاد مىنالد زنى که زیاد منّت مىگذارد زنى که به مرد دیگرى تمایل پیدا مىکند زنى که به هر چیزى خیره مىشود آن را مىخواهد زنى که زیاد آرایش مىکند و زنى که به دیگران دهن کجى مىکند و پر حرف است.
بعضى گفتهاند: هر گاه زن، زیبا، خوشخوى، چشم و مو سیاه، فراخ چشم، سفید رنگ، دوستدار همسر و به غیر همسر خود بىاعتنا باشد، به صورت حور العین است، زیرا خداى تعالى در توصیف زنان بهشت، همین اوصاف را آورده و مىفرماید: عُرُباً أَتْراباً«27»، «عروبة» یعنى زنى که عاشق همسر خویش و علاقمند به آمیزش با اوست و تمام لذتش به وسیله او حاصل مىشود، و حوراء یعنى سفید (مؤنث است) و حور به معناى سفید (براى مذکر). معناى دیگر «حوراء»، چشمى که بشدّت سفید باشد و مویى که بشدّت سیاه باشد عیناء یعنى زن درشت چشم.
پیامبر (ص) فرمود: «بهترین زنان شما زنى است که هر گاه همسرش به او نگاه کند باعث خوشحالى او شود و هر گاه دستورى دهد، اطاعت کند و اگر به جایى رود پشت سر او خود و مال شوهر را حفظ کند.»«28» البته موقعى که زن دوستدار همسر باشد، شوهر با نگاه کردن به او شادمان مىشود.
4- زنى که مهرش سبک باشد،
رسول خدا (ص) فرموده: «بهترین زنان شما زنى است که از همه زیباتر و از همه مهرش کمتر باشد.» پیامبر خدا (ص) براى بعضى از زنان خود ده درهم مهریه قرار داد و نیز وسایل خانهاش که یک آسیاى دستى و یک کوزه و بالشى از چرم بود و داخل بالش از لیف خرما پر شده بود براى یکى از زنانش دو پیمانه جو و براى دیگرى دو پیمانه خرما و دو پیمانه آرد سبوس گرفته، ولیمه داد. در صورتى که اگر زیاد بودن مهریّه زنان، یک ارزش بود، پیامبر خدا (ص) پیش از دیگران این کار را کرده بود. در خبر است: «از برکات زن آن است که زود ازدواج کند و زود صاحب فرزند شود و مهرش کم باشد.»
رسول خدا (ص) فرمود: «با برکتترین زنان آن زنى است که کمترین مهریه را داشته باشد.»«31»
مىگویم: مهر السّنه پانصد درهم است.
5- زن، اولاد آور باشد.
بنابراین اگر به نازایى معروف است نباید با او ازدواج کرد.
پیامبر (ص) فرمود: «به شما توصیه مىکنم با زنان اولاد آور مهربان ازدواج کنید»و اگر همسر نداشته و کسى خبر از عقیم بودنش ندارد باید تندرستى و جوانىاش مورد توجّه قرار گیرد، زیرا زن با وجود این دو صفت غالبا اولاد آور است.
6- باکره باشد.
پیامبر (ص) به جابر که با زن غیره باکره ازدواج کرده بود، فرمود: «چرا با زن باکره ازدواج نکردى تا او با تو، و تو با او ملاعبه کنى.»
باکره بودن سه فایده دارد:
اوّل، آن که همسرش را دوست دارد و با او انس مىگیرد که این خود در معناى مودّت مؤثر است. پیامبر (ص) فرمود: «با زن مهربان ازدواج کنید» و طبیعت آدمیان بر انس با نخستین کسى که الفت مىگیرد سرشته شده است و اما زنى که مردان را آزموده و با حالات مختلف سر و کار داشته است چه بسا به بعضى از اوصافى که مخالف با میل اوست راضى نباشد و باعث خشم شوهر گردد.
دوم، آن است که باعث کمال دوستى مرد نسبت به همسرش مىگردد، زیرا طبع مرد از زنى که شخص دیگرى با او تماس گرفته به نحوى متنفّر است و هر وقت این مطلب را به خاطر بیاورد بر طبعش سنگینى مىکند و بعضى طبیعتها در این مورد حساسیّت بیشترى دارند.
سوّم، به همسر قبلى دلبستگى ندارد، در صورتى که معمولا علاقه شدید در مورد نخستین دوست صورت مىگیرد.
7- زن باید نسیبه، یعنى از خانواده خیر و صلاح باشد،
زیرا چنین خانوادهاى دختران و پسران خود را با ادب تربیت مىکند و اگر خانواده با ادب نباشد نمىتواند فرزند را خوب تربیت کند و با ادب بار آورد. از این رو، رسول خدا (ص) فرمود:
«بپرهیزید از خضراء دمن، پرسیدند: یا رسول الله! خضراء دمن چیست؟ فرمود: زن زیبایى که از رویشگاه (خانواده) بد، باشد.»
8- زن از خویشاوندان نزدیک نباشد،
زیرا که قرابت زیاد باعث کم شدن میل و شهوت مىشود. پیامبر (ص) فرمود: «با خویشان نزدیک ازدواج نکنید که فرزند ضعیف و لاغر به دنیا مىآید» ناتوانى فرزند به خاطر آن است که خویشاوندى در کم کردن شهوت تأثیر دارد، زیرا شهوت از قوه احساس به وسیله نگاه کردن و تماس گرفتن برانگیخته مىشود و احساس نیز به وسیله امر شگفت و تازه تقویت مىشود، اما چیزى که مدتى در دیدگاه انسان بوده باعث مىشود تا حس آدمى از ادراک کامل آن ناتوان گشته و کمتر تحت تأثیر آن قرار بگیرد و در نتیجه میل و کشش به آن بر انگیخته نشود.
راه روشن،فیض کاشانی ، جلد3، ص127 - : 133
