پرسش: چرا در قرآن همیشه اشاره به حوریان بهشتى مىکند و براى مردان این نعمت (حوریان) را قرار داده و به زنان چنین خطابى نمىشود که براى شما هم چنین نعمتى است؟
پاسخ: نعمتهاى بهشت اختصاص به مردها ندارد، بلکه قرآن مىفرماید: «هر کس کار شایستهاى انجام دهد و مؤمن هم باشد خواه مرد باشد یا زن، وارد بهشت مىشود و روزى بىحساب به او داده مىشود.» (مؤمن/ 40) زن مؤمن در بهشت با شوهرش در بهترین شرایط و حالات زندگى مىکند، اگر هر دو بهشتى باشند و اگر شوهرش بهشتى نباشد، همسر یکى از مردان بهشتى که همشأن او باشد، مىشود. مرد و زن بهشتى، همه جوان، زیبا، مهربان و چهرهاى جذّاب و اخلاقى نیکو دارند. «1»
امّا عدم ذکر همسران زنان بهشتى ممکن است از باب عنایت ویژه به حفظ حیاى زن باشد که در احکام اسلامى از قبیل خواستگارى و ازدواج و غیره متبلور شده است.
زبان قرآن کریم، زبان فرهنگ محاورهاى و همان روشى است که همه عقلا با آن سخن مىگویند. عقلا در خطابهایى که به عموم مردم (زنان و مردان) دارند، مىگویند: «هان اى کسانى که چنین و چنان کردهاید» نه نامى از مرد مىبرند و نه از زن؛ قرآن کریم نیز در این گونه خطابهایش مىفرماید: «یا ایها الذین آمنوا؛ اى کسانى که ایمان آوردهاید».
از طرف دیگر، عقلا در مواردى که بخواهند همین شمول و عمومیت را به صراحت بفهمانند، مىگویند: «اى مردم متوجه باشید شما چه مرد و چه زن، باید چنین و چنان رفتار کنید». قرآن کریم نیز در بعضى موارد این تصریح و تأکید را بیان کرده، مىفرماید:
«مَنْ عَمِلَ صلِحًا مّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَى ...؛ (نحل، 97)
هر یک از شما که عمل صالحى انجام دهد، چه مرد باشد و چه زن»؛ اما وقتى مىخواهد خطاب را متوجه مردان کند، مىفرماید:
«الرّجَالُ قَوَّ مُونَ عَلَى النّسَآءِ؛ (نساء، 34)
مردان، قیّم زنان هستند» و یا هنگامى که مىخواهد خطاب را متوجه زنان کند، مىفرماید: «وَالتِى یَأْتِینَ الْفحِشَةَ مِن نّسَآئکُمْ؛ (نساء، 15)
کسانى از زنان شما که مرتکب گناه فاحش شوند».
بله، از آنجا که قسمت عمدهاى از خطابهاى قرآن درباره مسائل اجتماعى از قبیل: جهاد، قضا و امثال اینهاست، قهراً آن خطابها متوجه قشرى است که مسئول وظایف اجتماعى است و آن مردان هستند؛ همچنین (علاوه بر آن) براى خوددارى از تکرار نیز، فقط خطاب مذکر مىآید؛ چون خطاب اگر به صورت مؤنث نیز آورده شود، لازم مىآید دوبار در همه آیات، خطاب مذکر و مؤنث ذکر شود؛ لذا تنها «یا ایها الذین آمنوا» و ... بیان شده است و «یا أیّتها اللاتى ...» و ... نیامده است؛ وانگهى از «باب غلبه» نیز خطابات بیشتر به صورت مذکر آمده است؛ چون غالباً خطابات قرآن کریم از طرف رسول اکرم صلى الله علیه و آله متوجه مردان بود. «2»
__________________________________________________
(1). تفسیر المیزان، علامه طباطبایى، زخرف/ 70؛ تفسیر نمونه، الرحمن/ 70؛ تفسیر نورالثقلین، رعد/ 23، حدیث 109 و 110
(2). ر. ک: زن در آینه جلال و جمال، عبداللَّه جوادى آملى، ص 91/ پاسخ به پرسشهاى دینى، موسوى همدانى، ص 15
پرسمان قرآنى زن، ص: 153
