حقّ کسى که به تو نیکى کرده، این است که:
او را سپاس گویى، و احسان او را به یاد داشته باشى، و میان خود و خدا برایش خالصانه دعا کنى. هنگامى که چنین کردى، در نهان و آشکار، او را شکرگزاردهاى. سپس اگر قدرت یافتى، به او عوض هم بدهى.
حقّ همنشین تو، این است که:
با او به نرمى رفتار کنى، و با او نیکو سخن گویى، از مجلس خود، جز به اجازه او برنخیزى، و کسى که پیش تو بنشیند، بىاجازه تو مىتواند برخیزد.
باید لغزشهاى همنشین خود را فراموش کنى. نیکىهاى او را در یاد خود نگاه دارى. و جز سخن خیر با او نگویى.
حقّ همسایهات، این است که:
او را در غیابش حفظ کنى. و در حضورش بزرگ دارى. و
اگر به او ستم شد یاریش کنى. در پى عیب او نباشى.
و اگر زشتى در او سراغ داشتى، بر او بپوشانى.
اگر مىدانى که نصیحت تو را مىپذیرد، در خلوت به خیرخواهى او بنشینى.
او را در سختىها رها نکنى.
از لغزش او درگذرى.
گناهش را ببخشى، با او کریمانه معاشرت کنى، و قوّتى جز به یارى خدا نیست.
حقّ رفیق، این است که:
با تفضّل و انصاف با او مصاحبت کنى.
او را بزرگ بدارى، چنان که تو را بزرگ مىدارد. نگذارى در نیکىهاى به یک دیگر، بر تو سبقت بجوید. اما اگر از تو سبقت گرفت، در ازاى کار نیک بهتر از او پاسخ دهى.
دوستش بدارى، آن گونه که تو را دوست مىدارد.
اگر اراده گناهى کرد، او را از ارتکاب به آن باز دارى. بر او رحمت باش و عذاب مباش. و لا قوّة الّا باللَّه.
امّا حقّ شریک، آن است که:
اگر غایب شد، او را کفایت کنى. و اگر حاضر بود، حرمتش را پاس دارى.
بدون مشورت و همفکرى با او، به تنهایى حکم نکنى ورأى ندهى.
مال او را حفظ کنى. در کار سخت یا آسان به او خیانت نکنى. چرا که دست خداوند تبارک و تعالى بر دو شریک است، تا زمانى که به یک دیگر خیانت نکنند. و لا قوة الّا باللَّه.
گلچین صدوق، ج1، ص:111 - 113
