حق خیرخواه تو، این است که:
نسبت به وى تواضع کنى.
به سخنانش خوب گوش فرا دهى، اگر درست گفت، خداى عزّ و جلّ را حمد گویى، و اگر درست نگوید، بر او رحمت آورى، و او را متهم نسازى، و بدانى که او خطا کرده است. (و از روى عمد سخن نگفته است)، و او را بر آن خطا مؤاخذه نکنى، مگر اینکه واقعا شایسته توبیخ باشد. که در این حالت باید به کار او اعتنا نکنى و توفیق تنها از خداست.
حقّ بزرگسال، این است که:
او را به جهت سنّ او، بزرگ بدارى. براى تقدّم در اسلام- که پیش از تو مسلمان بوده- در اجلال او بکوشى، نزد دشمنان با او روبرو نشوى، در راه بر او سبقت نگیرى، با او کودکانه رفتار نکنى، او را به نادانى نسبت ندهى. و اگر با تو سبکى کرد، تحمل کنى. و به جهت حقّ
و حرمت اسلام، به او اکرام کنى.
حقّ کوچکتر، از تو در سن، این است که:
در تعلیم به او رحم آورى، بر او ببخشایى. و بر زشتى او پرده پوشى کنى، با او مهربان باشى و به کمکش بشتابى.
حقّ کسى که از تو چیزى مىخواهد، این است که: به اندازه نیازش به او ببخشى.
حقّ کسى که از وى درخواست مىکنى، این است که: اگر خواسته تو را به تو بخشید، با تشکر و معرفت فضلش از او بپذیرى. و اگر از تو دریغ داشت، عذر او را بپذیرى.
حقّ کسى که تو را در راه خدا خشنود سازد، این است که:
اول خداى تعالى را حمد گویى، سپس از او تشکّر کنى.
حقّ کسى که با تو بد مىکند، این است که: او را عفو کنى. و اگر بدانى که این عفو تو ضرر دارد، از دیگران (در برابر بدرفتارى او) کمک بخواهى، که خداى تبارک و تعالى فرمود:
وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ، فَأُولئِکَ ما عَلَیْهِمْ مِنْ سَبِیلٍ «1».
و هر کس، پس از ظلمى که بر او شده است، براى دفع ظلم از دیگران یارى طلبد، بر او هیچ حرجى نیست.
گلچین صدوق، ج1، ص: 115
