سؤال157 - جلوگیرى از انعقاد نطفه، شرعاً چگونه است؟
جواب: براى جلوگیرى از انعقاد نطفه هر وسیلهاى که بىضرر باشد، و باعث نقص مرد یا زن نشود، (مثل اینکه مرد یا زن براى همیشه از قابلیت تولید مثل بیفتد) مجاز است؛ ولى اگر مستلزم نظر یا لمس حرام باشد جایز نیست، مگر در موقع ضرورت.
سؤال 158- آیا براى جلوگیرى از بچّهدار شدن، جایز است لولۀ زنان یا مردان بسته شود؟
جواب: در مواردى که به تشخیص اهل خبره، کنترل جمعیّت ضرورت داشته باشد، براى جلوگیرى از انعقاد نطفه هر وسیلۀ مشروعى که بىضرر باشد و باعث نقص مرد یا زن نشود، (مثل اینکه مرد یا زن براى همیشه از قابلیّت تولید مثل ساقط شوند) ذاتاً مجاز است، ولى اگر مستلزم نظر و لمس نامشروع باشد، تنها در صورت ضرورت فردى یا اجتماعى جایز است.
سؤال 159- کلّاً بستن لولههاى رحم از نظر شرع مقدّس اسلام در بیماریهاى مختلف چه حکمى دارد؟
جواب: هرگاه قابل بازگشت نباشد جایز نیست، و در صورت قابل بازگشت بودن جایز است (مشروط بر اینکه موجب لمس و نظر حرام نشود) ولى در موارد ضرورى جایز است.
سؤال 160- برخى از روشهاى جلوگیرى باعث عقیم شدن مىگردد. چرا در جامعۀ ما این کار به طور مکرّر و به صورت عادى انجام مىشود؟
جواب: انجام کارِ حرام دلیل بر مشروعیّت آن نیست.
راههاى جلوگیرى از باردارى
سؤال 161- کپسولهایى به نام «نورپلانت» وجود دارد که در زیر پوست (بیشتر در قسمتهاى خارجى فوقانى) بازو کاشته مىشود، و این یکى از روشهاى جلوگیرى از باردارى است. آیا شرعاً این عمل جایز است؟
جواب: در صورتى که ضرر قابل ملاحظهاى نداشته باشد و همسر راضى باشد، مانعى ندارد.
سؤال 162- استفاده از «DUI» «1» که اثر آن جلوگیرى از لانهگزینى نطفۀ بسته شده است، چه حکمى دارد؟
جواب: هرگاه موجب لمس و نظر حرام نشود مانعى ندارد؛ مگر اینکه ضرورت فردى یا اجتماعى ایجاب کند.
سؤال 163- کاندوم (قرار دادن روکش نازک پلاستیکى بر روى آلت تناسلى مرد در حین مقاربت) از وسایل جلوگیرى از حاملگى است، استفادۀ از آن چگونه است؟ آیا رضایت همسر شرط است؟
جواب: استفاده از آن جایز است و رضایت همسر شرط نیست؛ ولى بدون اجازۀ او کراهت دارد.
______________________________
(1) «DUI» وسیلۀ داخل رحمى جهت جلوگیرى از باردارى و مخفّف جملۀ زیر است:
IUD: IntraU terineD evice.
سؤال 164- داروهاى تزریقى وجود دارد که از طریق عضلانى تزریق مىشود، و براى مدّت معیّنى اثرات ضدّ حاملگى دارد. استفاده از این داروها چه حکمى دارد؟
جواب: در صورتى که ضرر قابل ملاحظهاى نداشته باشد، و همسر راضى باشد، مانعى ندارد.
سؤال 165- در صورت ضرورت کنترل باردارى در زن و شوهر خاصّى، و عدم موفقیّت آنها در رعایت مناسب سایر روشها، بستن لولهها چه حکمى دارد؟
جواب: در صورتى که خطرى از ناحیۀ باردارى متوجّه مادر باشد مانعى ندارد.
سؤال 166- آیا جواز شرعى براى وازکتومى (یعنى بستن لولهها در مرد) جهت کنترل موالید و جلوگیرى از رشد غیر متعارف جمعیّت، عنوان حکم ثانوى داشته و با از بین رفتن ضرورت قابل لغو است؟
جواب: در صورتى که طبق تشخیص متخصّصان مورد اعتماد، ضرورت فردى یا اجتماعى اقتضا کند مانعى ندارد؛ در غیر این صورت جایز نیست.
سؤال 167- بستن لولههاى «منى بر» در مردان (وازکتومى) و لولههاى «منى بر» در زنان (توبکتومى) که اکثراً موجب عقیمى دائمى مىگردد چه حکمى دارد؟
جواب: اگر موجب عقیم شدن دائم است اشکال دارد.
سؤال 168- حکم کاهش رشد جمعیّت با استفاده از قرصهاى ضدّ حاملگى و اعمال جرّاحى چیست؟
جواب: براى جلوگیرى از انعقاد نطفه، هر وسیلۀ مشروعى که بىضرر باشد و باعث نقص مرد یا زن نشود (مثل اینکه مرد یا زن براى همیشه از قابلیّت تولید مثل ساقط شود) ذاتاً مجاز است، ولى اگر مستلزم نظر و لمس نامشروع باشد، تنها در صورت ضرورت فردى یا اجتماعى جایز است
سؤال 169- بستن لولههاى رحم باعث قطع دائم حاملگى در خانمها مىشود و در شرایط ایدهآل شانس برگشت، با عمل جراحى مجدّد، حدوداً 50% است. این عمل چه حکمى دارد؟
جواب: در غیر حال ضرورت، اشکال دارد.
سؤال 170- حکم عزل (که مرد هنگام آمیزش، نطفۀ خود را خارج از رحم بریزد) چیست؟ آیا رضایت زن شرط است؟
جواب: اشکال ندارد، ولى مکروه است؛ مگر در مواردى که ضرورتى باشد، و رضایت زوجه شرط نیست، مگر در آمیزش واجب که در هر چهار ماه واجب است که عزل در آن اشکال دارد.
سؤال 171- جهت بستن لولههاى رحمى «LT» «1»، روش «لاپاراسکوپى» مىتواند مورد استفاده قرار گیرد (این کار با برشهاى حدود نیم تا یکسانتیمترى از روى شکم انجام مىشود) حکم این روش ذاتاً چیست؟
جواب: چنانچه این روش مانند سایر روشها سبب عقیم شدن باشد جایز نیست؛ مگر در موارد ضرورت.
سؤال 172- در سؤال فوق با توجّه به پوشیده بودن بدن بیمار و فرستادن وسایل «لاپاراسکوپى» از منفذهاى نیم تا یکسانتیمترى به داخل شکم بیمار و عدم لزوم لمس و نظر، آیا پزشک مرد مىتواند به این عمل اقدام کند (با توجّه به آماده کردن محیط عمل تا پوشش کامل، توسّط خانمها)؟
جواب: اگر لمس و نظر لازم نیاید، از این جهت مشکلى نیست.
سؤال 173- در کل، با توجّه به سؤالات مطروحه، در صورتى که حضرتعالى ارشاد و نظر خاصّى دارید، لطفاً جهت استفادۀ پزشکان بفرمایید.
جواب: توصیۀ حقیر این است که باید در مسألۀ کنترل موالید، مانند همۀ مسائل اجتماعى، از افراط و تفریط پرهیز کرد، و تنها مسائل کوتاه مدّت را در نظر نگیرند، و به واقعیّتها توجّه کنند؛ نه شعارها.
______________________________
(1) «LT» مخفّف جملۀ «noitagiL labuT» مىباشد.
احکام پزشکى (مکارم)، ص:67 - 69
________________________________________
شیرازى، ناصر مکارم، احکام پزشکى (مکارم)، در یک جلد، انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام، قم - إیران، اول، 1429 ه ق
