در روایات رسیده از پیغمبر اکرم و ائمه معصومین اخبار بسیارى در باره شهید و فضیلت شهادت و مقام شهید وارد شده که به بخشى از آنها ذیلا اشاره مىشود:
«عن الصّادق (علیه السّلام) عن رسول اللَّه (صلّى اللَّه علیه و آله) قال: «الخیر کلّه فی السّیف و تحت ظلّ السّیف و لا یقیم النّاس الّا السّیف و السّیوف مقالید الجنّة»
«1». حضرت صادق (علیه السّلام) از پیغمبر اکرم نقل کرده که فرمود: «تمام خیرها و خوبیها در شمشیر و زیر سایه شمشیر است و مردم را به راستى و عدالت، چیزى جز شمشیر وادار نمىکند، و شمشیرها کلیدهاى بهشتاند».
مقصود از شمشیر نیروى دفاعى است. البته نه هر شمشیرى بلکه شمشیرى که به فرمان خدا و رسول به کار رود؛ چون براى اقامه عدل دو راه وجود دارد یکى آگاهى دادن به وسیله منطق و استدلال؛ و در صورت نپذیرفتن شمشیر و قدرت- چنانچه در آیه شریفه مىفرماید: «لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ فِیهِ بَأْسٌ شَدِیدٌ». ( حدید / 25 )
روایت را باید با قرآن تطبیق کرد و الّا ممکن است افرادى از چنین روایاتى زور مدارى را استفاده کنند. تمام خیر در شمشیر است، اما آن شمشیرى که در اختیار انسان کامل خیر اندیش و عادل به تمام معنى باشد.
کما اینکه در مسأله جهاد ابتدائى یکى از شرایط آن اجازه امام یا نایب اوست- البته جهاد دفاعى، این شرایط را ندارد.- و آن شمشیر است که کلید بهشت است، لذا جباران و ستم پیشگانى که امروز دنیا را به خاک و خون مىکشند، حالشان معلوم است. و از این جمله
«و السیوف مقالید الجنة»
مقام شهید معلوم مىشود.
عن النبى (صلّى اللَّه علیه و آله): «للجنّة باب یقال له باب المجاهدین یمضون الیه فاذا هو مفتوح و هم متقلّدون بسیوفهم و الجمع فی الموقف و الملائکة ترحّب بهم قال فمن ترک الجهاد البسه اللَّه ذلّا و فقرا فی معیشته فی دینه انّ اللَّه اعزّ امّتى بسنابک خیلها و مراکز رماحها»
«3». پیغمبر گرامى اسلام فرمود: «براى بهشت درى است مخصوص مجاهدین در راه خدا که از آن در داخل بهشت مىشوند. هنگامى که بر در بهشت برسند آن در گشوده مىشود در حالى که مجاهدین شمشیرها به کمر بسته و هنوز مردم در موقف حساب سرگردانند».
توضیح آنکه: در روایات دارد بعضى از مردم در صحنه قیامت به قدرى سرگردان مىمانند که فریادشان بلند مىشود: ما را از این سرگردانى نجات دهید، و لو اینکه به جهنم ببرند ولى مجاهدین در راه خدا هیچ معطلى ندارند. بعد مىفرماید: «وقتى مجاهدین داخل بهشت شوند ملائکه رحمت به ایشان خوش آمد مىگویند» سپس پیغمبر اکرم مىفرماید: «کسى که جهاد را بدون عذر شرعى ترک کند خداوند لباس ذلت را به او بپوشاند و در زندگى تنگدست و نیازمندش گرداند و دینش را از بین ببرد» یعنى به وسیله ترک یک حکم واجب، عمدا، از دین خارج مىشود.
و خداى تعالى عزت و عظمت امت مرا در نعل اسبان و سرنیزههایشان قرار داده است». در این روایت مقام مجاهد در راه خدا و عقوبت تارک جهاد بیان شده است.
حضرت صادق (علیه السّلام) فرموده:
«الجهاد افضل الأشیاء بعد الفرائض»
«1» «جهاد برترین چیزها است بعد از واجبات» یعنى بعد از نماز و روزه و سایر واجبات.
قال الباقر (علیه السّلام): «اوّل حدود الجهاد الدّعاء الى اطاعة اللَّه من طاعة العباد و الى عبادة اللَّه من عبادة العباد و الى ولایة اللَّه من ولایة العباد»
«2». «اول حد جهاد در راه خدا، دعوت کردن مردم است، از پیروى بندگان به پیروى نمودن خداى تعالى که خالق بندگانست و از عبادت کردن بندگان به عبادت خدا و بیرون رفتن از حکومت خلق به حکومت خالق».
در این روایت این مطلب بیان شده است که هر چیزى حدودى دارد، اول حدود جهاد امر به معروف و نهى از منکر است. چنان که در روایت دارد امر به معروف سه مرحله دارد: اول با قدرت جلوگیرى از منکر کند و اگر نتوانست بزبان و گر نه بقلب از منکر بدش بیاید و الا در انجام کار زشت با او شریک است.
قال النبى (صلّى اللَّه علیه و آله): «ما من قطرة احبّ الى اللَّه عزّ و جلّ من قطرة دم فی سبیل اللَّه»
«3». پیغمبر اکرم فرمود: «هیچ قطرهاى نزد خداى تعالى محبوبتر از قطره خونى که در راه خدا ریخته شود نیست.
ارمغان شهید، ص: 10
