اسلام به نظافت و بهداشت بسیار اهمیت میدهد.
پبامبر اسلام (صلى الله علیه و آله) لباسهاى خود را در دیگ آب جوش قرار میداد تا عالیترین درجه نظافت را رعایت کند.
شعار پیامبر (صلى الله علیه و آله) این بود که نظافت پایه اسلام است. شعار دیگرش این بود: «النظافه من الایمان» «1»، یعنى نظافت نشانه ایمان است.
شاید دلیل آنکه پوشیدن لباس سیاه در اسلام پسندیده نیست، آن باشد که کثیفى و چرک در لباس سیاه پیدا نیست و انسان را وادار به شستن نمیکند.
در زندگى پیامبر اسلام (صلى الله علیه و آله) میخوانیم: که آن حضرت درباره نظافت و سلامتى و پیشگیرى از بیمار شدن، بسیار توجه داشت و به دیگران سفارش میکرد.
از جمله سفارشات اسلام این است:
1- با آبى که دیگران خود را با آن شستهاند و یکبار مصرف شده است، خود را نشوییم.
2- آب آشامیدنى مردم حتى دشمنان را آلوده نکنیم.
3-
4- شستن ظرفهاى آلوده را به تأخیر نیاندازید و همینکه آنها را شستید، آنها را واژگون قرار دهید.
5- از خوردن غذاى داغ که دهان را میسوزاند، بپرهیزید.
6- روى غذاى چرب، آب سرد ننوشید.
7- دستهاى خود را قبل از غذا بشوئید و آنها را با چیزى خشک نکنید تا مبادا در حولهاى که با آن خشک میکنیم، آلودگى باشد.
8- از غذاهاى مانده و نیمخورده حیوانات دورى کنید.
9- دندانهاى خود را با وسیله تمیز، خلال کنید.
10- در آستانه غروب و در هنگامى که نور کم است، مطالعه نکنید.
11- در خوردن غذا عجله نکنید و لقمه را کوچک بگیرید.
12- استفاده از خرما، زیتون، انجیر، انگور، انار، سبزیجات بخصوص کاهو و حبوبات، بخصوص عدس و گوشت، بخصوص گوشت پرنده و عسل در لابلاى غذاهاى سالانه در حدى که اسراف و پرخورى نباشد و همچنین استفاده از نان جو و آرد سبوس دار و شستن میوه قبل از خوردن و بعضى از میوهها را با پوست خوردن سفارش شده است.
13- مصرف غذا باید همراه با آرامش (نه در حال حرکت) باشد.
14- به غذاى خود بنگریم که میل ما، با نگاه کردن به غذا بیشتر میشود.
15- به غذاى خود بنگریم تا مبادا در آن چیزى که براى بدن ضرر دارد قرار داشته باشد.
16-
17- به غذاى خود بنگریم و در سر سفره، نگاه به لقمه دیگران نکنیم.
18- به غذاى خود بنگریم و از قدرت خدا که در تهیهى آن به کار رفته غافل نباشیم و بدانیم که خداوند براى آفریدن این غذا چگونه تمام هستى را بکار گرفته و چگونه ساخته است؟ از آب و خاک بیرنگ، این همه میوه رنگارنگ و از آب و خاکى که مزهاى ندارند، انواع مزهها پدید آورده است، چگونه غذاها را با معده انسان هماهنگ قرار داده و در هر میوهاى اندازه خاص قرار داده است، مثلًا در گندم یا سیب چه مقدار قند یا آب یا نشاسته و یا مواد دیگر قرار داده است.
به غذاى خود بنگریم که چگونه مقدار نان موجود را که میخوریم به صورت گوشت و پى و استخوان و دندان و مو و ناخن و اشک شور و آب دهان شیرین در میآید. به غذاى خود بنگریم که چه انسانهایى در تهیه و تولید آن زحمتها کشیدهاند و ما زحمات آنان را هدر ندهیم.
به غذاى خود بنگریم که قدرتى که از خوردن آن بدست میآوریم، در راه صحیح بکار بگیریم. به غذاى خود بنگریم و ببینیم که آیا این غذا را دیگران نیز دارند یا میلیونها انسان گرسنه از داشتن غذا محرومند؟
به غذاى خود بنگریم و از نقش آفتاب و باران، آب و خاک و باد و سایر عوامل طبیعى که در تهیه آن بکار رفته غافل نباشیم.
اسلام، هم براى قبل از غذا و هم براى هنگام مصرف آن و هم براى بعد از مصرف، دستورات بهداشتى داده است.
اکنون بعضى از تذکرات بعد از مصرف غذا را با هم میخوانیم:
1- بول و غائط خود را نگاه نداریم و هر چه زودتر به دستشوئى برویم.
2- ایستاده ادرار نکنیم، زیرا لباس و بدن نجس میشود و هم کامل تخلیه نشده و قطراتى در مسیر راه میماند.
3- رو به قبله و پشت به قبله و در برابر مردم و رو به خورشید و باد و ماه ادرار نکنیم.
4- در نهر و حوض و استخر آب و پاى درخت میوه و در کوچهها ادرار نکنیم.
5- محل خروج را با آب و بر طبق دستور اسلام بشوئیم.
6- در ساختن خانه، مستراح در دورترین نقطه باشد.
7- قبل از خوابیدن از رفتن به دستشوئى غفلت نشود.
آشنایى با اسلام براى نوجوانان، ص:101 - 103
______________________________
(1) 1. بحارالانوار، جلد 59، صفحه 291.
