سید محمد حسین بهجت «متخلّص» به شهریار در شهریور ماه سال 1285 ه. ش در تبریز متولد شد. پدرش حاج میر آقا خشکنابى از سادات خشکناب و از وکلاى درجهى اول تبریز بود و ایمانى بسیار قوى داشت.
دوران کودکى شهریار مصادف با انقلاب مشروطیت و در نتیجه ناامنى و آشوب در سرتاسر کشور از جمله تبریز بود به همین دلیل خانواده شهریار به روستاى خشکناب رفتند. شهریار تحصیلات ابتدایى خود را با قرائت قرآن آغاز کرد و سپس به آموختن گلستان سعدى و دیوان حافظ پرداخت. در سال 1291 شمسى، دوباره به تبریز، نقل مکان کردند. بعد از دیپلم به تهران رفته و رشتهى پزشکى را براى ادامهى تحصیل انتخاب نمود و در سال آخر قبل از اخذ مدرک دکترا به خاطر شدت احساسات توام با طبع سرکش و ناکامىهاى عشقى، تحوّلى ناگهانى در زندگى او پدید آورد و با یک بحران روحى شدید ترک تحصیل کرد. وى در سال 1310 شمسى وارد خدمت دولتى گردید ابتدا در ادارهى ثبت اسناد مشهد و سپس به خدمت در بانک کشاورزى تهران پرداخت و در همان شغل بازنشسته گردید.
شهریار در سال 1313 پدر خود را از دست داد و در مرگ او مرثیهى بسیار عاطفى سرود. در سال 1332 نیز مادر خود را از دست داد و تهران را به قصد تبریز، ترک گفت و در تبریز، از سوى مردم مورد استقبال با شکوهى قرار گرفت وى در آنجا، با یکى از بستگان خود ازدواج کرد که حاصل آن دو دختر به نامهاى شهرزاد و مریم و یک پسر به نام هادى بود.
در طول دوران زندگى شهریار دو تحوّل مهم رخ داد که طرز فکر و برداشت شاعر را از اوضاع دگرگون کرد. تحول اول در پایان دوران تحصیل و عشق ناکامش و تحول دوم وقوع انقلاب اسلامى ایران در سال 1357 به رهبرى امام خمینى بود که بزرگترین سعادت زندگى او درک انقلاب اسلامى است. و به دنبال آن جنگ تحمیلى بود که او توانست خالصترین احساسات خود را در این مورد با زبان شعر بیان نماید و اعتقاد و ایمان کامل خود را به اسلام، انقلاب و رهبرى نشان دهد.
آثار شهریار به دو دسته تقسیم مىشود:
الف آثار نثرى که به صورت مقاله یا مقدمههایى بر دیوان خود و یا دیگران نوشته است.
ب) آثار نظمى که به دو زبان فارسى و ترکى گنجینه گرانقدرى در ادب فارسى محسوب مىشود و شامل مثنوى «روح پروانه»، «کلیات» در چهار جلد که در سال 1364 چاپ و منتشر شد و شامل غزلیات، قطعات، و رباعیات، قصاید و مثنوى، و شاهکار «حیدر بابایه سلام» به زبان ترکى مىباشد. دیوان اشعارش شامل اشعار متنوع در موضوعات مختلف مىباشد او سبک زیبا و کهن قدیم را با مهارت و هنرمندى به سبک تازه پیوند زده است.
شهریار در مدح و مرثیهى اهل بیت (ع) نیز اشعارى سروده است پرشورترین غزل شهریار «مناجات» اوست که در مدح شخصیت وجودى و عظمت مولاى متقیان مىباشد و از شاهکارهاى ادب فارسى و با این مطلع آغاز مىشود:
|
على اى هماى رحمت تو چه آیتى خدا را
|
|
که به ما سوا فکندى همه سایهى هما را
|
| |
|
|
و مرثیهى کاروان کربلا که در مورد امام حسین (ع) مىباشد.
شهریار از یک طرف عالمى است فاضل و از سوى دیگر شاعرى عارف و عاشق و جمع این ویژگیها با هم چهرهى او را آنگونه که هست روشن مىسازد.
شهریار سرانجام در 26 شهریور ماه سال 1376 ه. ش پس از هشت ماه، بیمارى ریوى در بیمارستان تهران از دنیا رفت. جنازه
او را به تبریز منتقل کردند و پس از تشییع با شکوه در «مقبرة الشعرا» ى این شهر به خاک سپردند .
دانشنامهى شعر عاشورایى، محمد زاده ،ج2،ص:1158
