دستوراتى که اسلام براى نوع سخن و گوینده و چگونگى بیان او دارد، اشاره کنیم:
1. سخن باید واقعى و حقیقى باشد. «بِنَباءٍ یَقین» «2»
2. گفتار بایستى دل پسند باشد. «الطّیّب مِن القَول» 35»
3. سخن باید رسا و شفّاف باشد. «قَولًا بَلیغاً» «4»
4. گفتار باید نرم بیان شود. «قولًا لَینّاً» «5»
5. سخن باید بزرگوارانه بیان شود. «قَولًا کریماً» «6»
6. سخنى باشد که پذیرش و عمل آن آسان باشد. «قَولًا مَیسوراً» «7»
7. در گفتار هیچ گونه لغو و باطلى نباشد. «اجتَنِبوا قَول الزّور» «8»، «عن اللَّغو مُعرضون» «9»
8. گفتار باید همراه با کردار باشد وگرنه قابل سرزنش است. «لِمَ تَقولون مالا تَفعلون» «10»
9. مستدل و محکم باشد. «قولًا سدیداً» «11»
10. پسندیده و به اندازه باشد. «قولًا معروفاً» «12»
______________________________
(1). ذیل آیه 3 سوره حجرات (2). نمل، 22 (3). حج، 24 46). نساء، 63 (5). طه، 44 (6). اسراء، 23 (7). اسراء، 28 (8). حج، 30 (9). مؤمنون، 3 (10). صف، 2 (11). نساء، آیه 9 (12). بقره، آیه 235 .
11. زیبا، نیکو و مطلوب باشد. «قولوا للناس حسناً» «1»
12. بهترینها گفته شود. «یقولوا الّتى هى احسن» «2»
13. حتّى مجادلات وگفتگوهاى انتقادى، به بهترین وجه باشد. «جادلهم بالّتى هى احسن» «3»
(1). بقره، 83 (2). اسراء، 53 (3). نحل، 125
چهار صد نکته از تفسیر نور، ص: 321
