الف: بعضى فقط حقّ را طالبند و قلبا آرزو دارند که اى کاش حقّ حاکم مىشد و باطل از بین مىرفت و مىگویند چه خوب مىشد که حقّ حاکمیّت پیدا مىکرد! ولى در مقام عمل در زندگى شخصى حاضر به اجراى فرمان حقّ نیستند. در کارهاى شخصى دنبال باطل مىروند و به دنبال هواى نفسانى خود هستند و آرزوهاى آنها فقط در حدّ ذهن و خیال است.
ب: این دسته، هم قلبا خواهان حقّ هستند و هم عملا به حقّ عمل مىکنند. زندگى شخصى خود را با حقّ منطبق مىکنند. مىکوشند در زندگیشان باطل راه نیابد و واقعا حقّ جلوه کند، ولى این قدر همّت ندارند که در جامعه قیام کنند و در مقابل باطل بایستند.
ج: دستهى سوّم کسانى هستند که خیلى در اقلیّتند و به ندرت در هر جامعهاى یافت مىشوند. اینها علاوه بر این که قلبا و عملا خواهان و اجراکنندهى حقّ هستند، در عین حال قیام هم مىکنند و در مقال زورگویى و ستمگرى مىایستند و مقاومت مىکنند تا آن حدّ که از فدا کردن جان و مال خود دریغ نمىورزند و همهگونه فداکارى را در راه احیاى حقّ متحمّل مىشوند، و به برکت وجود همین افراد است که پرچم حقّ در جامعه در اهتزاز است. به فرمودهى قرآن کریم:
... و لولا دفع اللّه النّاس بعضهم ببعض لهدمّت صوامع و بیع و صلوات و مساجد یذکر فیها اسم اللّه کثیرا ...؛
اگر نبودند گروه مؤمن حقّطلب که در مقابل باطلگرایان بایستند، تا به حال همهى معبدها، چه معبد یهود وجه معبد نصارا و چه مساجد مسلمین، حتّى اسم خدا هم متروک و نابود شده بود. اینانند که در مقابل باطل مىایستند و مدافع حریم حقّند.
... و لینصرنّ اللّه من ینصره إنّ اللّه لقوىّ عزیز؛ «1»
... و به طور مسلّم خدا یارى مىکند هرکسى را که او را یارى کند؛ به حقیقت خداوند نیرومند و شکستناپذیر است.
بعد قرآن مىفرماید همین جمعیّت محدودند که ما عاقبت، آنان را بر عالم سلطه مىدهیم.
الّذین إن مکّنّاهم فى الارض؛ این گروه وقتى که حکومت زمین را به دست بگیرند،
أقاموا الصّلاة و آتوا الزّکاة و أمروا بالمعروف و نهوا عن المنکر و للّه عاقبة الامور؛ «2»
نماز را به پا مىدارند و زکات مىپردازند و امر به معروف و نهى از منکر مىکنند؛ و سرانجام امور از آن خداوند متعال است.
سخن ابن ابى الحدید دربارهى سیّد الشّهداء علیه السّلام
و امّا سرسلسلهى این گروه در اقلیّت کسى نیست جز وجود اقدس امام سیّد الشّهداء علیه السّلام.
__________________________________________________
(1). سورهى حجّ، آیهى 40 (2). همان، آیهى 41
از حسین گفتن تا حسینى شدن، ص:4 - 6
