الف- برکات معنوى
1- نجات از قهر خدا
امیرالمؤمنین (ع) فرمود: هر کس منکر و خلافى را دید و قلباً از آن ناراحت شد، همانا از قهر خدا نجات پیدا کرده و تن به سلامت برده است؛ و هر کس با زبان از کار خلاف نهى کرد، به پاداش رسیده است.
2- بهره از الطاف خدا
هر کس با شمشیر و قوت و قدرت براى عزت کلمة الله قیام کند، به واقعیت الطاف الهى رسیده است. «1»
هر کس بدعتگزارى را با نهى از منکر بترساند، خداوند قلبش را از ایمان پرکند؛ ولى اگر نسبت به او نرمش نشان دهد، قانون خدا را تحقیر کرده است.
3- نشانه بهترین بودن
پیامبر اکرم (ص) فرمود: بهترین مردم کسى است که مردم را به معروف دعوت کند. «3»
و برعکس، اگر کسى در برابر معروف و منکر هیچ گونه احساسى نداشته باشد، انسانیت او دگرگون شده است؛ بنحوى که دیگر حرف خیرى را نمىپذیرد. «3»
4- اثر امر به معروف در خود انسان
حضرت على (ع) به فرزندش فرمود: امر به معروف کن تا اهل معروف باشى. «4»
آرى! همان گونه که هر کس لباس مىشوید، دست خودش نیز پاک مىشود، کسى که مردم را به خیر دعوت مىکند، به طور طبیعى سعى مىکند تا خودش نیز به آن کارى عمل کند که به دیگران سفارش مىکند.
5- شرکت در همه ثوابها
در روایات متعدد مىخوانیم: هر کس مردم را به کار خیر راهنمائى و سفارش و دعوت کند و مردم به خاطر دعوت او آن کار را انجام دهند، دعوت کننده در پاداش شریک مىشود؛ بدون آنکه از اجر دیگرى کاسته شود.
هر کس دیگرى را به کار خلاف و انحراف دعوت کند، در کیفر مفاسد او شریک است. بنابراین، کسى که امر به معروف مىکند، در پاداش همه کارهایى که مردم به خاطر دعوتش انجام مىدهند شریک است. «5»
ب- برکات اقتصادى امر به معروف و نهى از منکر
قرآن مىفرماید: اگر مردم مناطق ایمان آورند و تقوا پیشه کنند (که یکى از مصادیق تقوى امر به معروف و نهى از منکر است) به طور قطع، از آسمان و زمین برکاتى خواهیم گشود. «6»
امام باقر (ع) مىفرماید: با امر به معروف و نهى از منکر، کسبها حلال و زمینها آباد مىشود. «7»
و در جاى دیگر مىفرماید: مقدار باران در هر سال یکسان است؛ ولى اگر مردم گناه کردند، خداوند مسیر باران را تغییر مىدهد. سپس ایشان براى هر گناهى آثارى را بیان فرمود:
- اگر در جامعه زنا زیاد شود، سکته و مرگ ناگهانى زیاد مىشود.
- اگر کم فروشى رایج شود، قحطى پیدا مىشود.
- اگر زکات پرداخت نشود، برکات زمین کم مىشود.
- اگر پیمان شکنى و بى وفایى زیاد شد، دشمن غالب مىشود.
- اگر صله رحم قطع شود، اموال به دست نااهلان مىافتد.
- اگر امر به معروف و نهى از منکر ترک شود، اشرار بر مردم تسلط مىیابند؛ بنحوى که فریادها بى اثر مىشود. «8»
ج- برکات اجتماعى امر به معروف و نهى از منکر
قرآن، جامعهاى را رستگار مىداند که گروه ویژهاى براى امر به معروف و نهى از منکر داشته باشد. «9»
در آیه دیگرى مىفرماید: نشانه بهترین جامعه آن است که امر به معروف و نهى از منکر در آن زنده باشد. «10»
صالحانى را که ما در هر نماز با جمله «السلام علینا و على عباد الله الصالحین» بر آنان سلام مىفرستیم، کسانى هستند که امر به معروف و نهى از منکر مىکنند. «11»
در آیه دیگرى مىخوانیم: هنگام عذاب، تنها ناهیان از منکر نجات پیدا مىکنند و بقیه مردم خواه گناهکار و خواه افراد ساکت و بى تفاوت گرفتار قهر خداشوند. «12»
امام باقر (ع) درباره امر به معروف و نهى از منکر فرمود:
هر کس آن دو را یارى کند، خداوند به او عزت مىدهد. هر کس خوارشان کند، خدا او را خوار مىکند. «13»
د- برکات سیاسى امر به معروف و نهى از منکر
حضرت امیر (ع) فرمود: پشتوانه مؤمنان و وسیله تحقیر کفار، امر به معروف و نهى از منکر است. «14»
اگر امر به معروف و نهى از منکر نشود، بتدریج اشرار بر شما حاکم خواهند شد و کار به جایى خواهد رسید که خوبان شما هر چه فریاد زنند، پاسخى نشنوند. «15»
در روایت دیگرى مىخوانیم: اگر نهى از منکر نکنید و پیرو اهل بیت پاک رسول خدا نباشید، خداوند، اشرار را بر شما مسلط خواهد کرد و چنان در فشار قرار خواهید گرفت که هر چه خوبان شما دعا کنند، مستجاب نشود. «16»
______________________________
(1)- من راى منکراً فانکره بقلبه فقد برى و سلم و من انکره بلسانه فقد اجر فهو افضل من صاحبه و من انکره بالسیف لتکون کلمة الله هى العلیا فذلک الذى اصاب (وسایل 11 ص 405)
(2)- نهج الفصاحه، جمله 8499 خیر الناس ... آمرهم بالمعروف
(3)- جعل اعلاه اسفله و لا یقبل خیراً ابداً (بحار 97، ص 72)
(4)- و امر بالمعروف تکن اهله، (نهج البلاغه، نامه 31)
(5)- بحار، جلد 97، ص 87- وسائل 11، ص 398، نهج الفصاحه، جمله 1026 (من امر بمعروف و نهى عن منکر او دل على خیر فهو شریک و من امر بسوء او دل علیه او اشار به فهو شریک)
(6)- اعراف/ 96 (7)- تحل المکاسب و تعمر الارض (تفسیر نمونه ج 3 ص 38)
(8)- بحار، ج 97، ص 72
(9)- وَ لْتَکُنْ مِنْکُم امَّةٌ یَدعُونَ الَى الْخَیْرِ و یَأمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ و یَنْهَونَ عَنِ الْمُنْکَرِ و اولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُون (آل عمران/ 104)
(10)- کُنتُم خَیْرَ امَّةٍ اخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأمُرُونَ بِالْمَعرُوف (آل عمران/ 110)
(11)- یَأمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ و یَنْهَونَ عَنِ الْمُنکَرِ و یُسارِعُونَ فِى الْخَیْراتِ و اولئِکَ مِنَ الصّالِحین (آل عمران/ 114)
(12)- انْجَیْنَا الَّذینَ یَنْهَوْنَ عَنِ الُّسوُءِ و اخَذْنزا الَّذینَ ظَلَمُوا (اعراف/ 164)
(13)- من نصرهما اعزّه اللّه و من خذلهما خذله اللّه (بحار/ 97، ص 75- به نقل میزان الحکمه)
(14)- شد ظهور المؤمنین و ارغام انف الکافرین (نهج البلاغه حکمت 31)
(15)- لیسلطن علیکم شرارکم فیدعوا خیارکم فلا یستجاب لکم (تهذیب 6، ص 176)
(16)- اذا لم یأمروا بالمعروف و لم ینهوا عن منکر و لم یتبعوا الاخیار من اهل بیتى سلّط اللّه علیهم شرارهم فیدعوا عند ذلک خیارهم فلایستجاب لهم (بحار 97، ص 72- به نقل از میزان الحکمه)
امر به معروف و نهى از منکر، ص:34 - 39
