خانواده مىتواند اساس تربیت و تقوا باشد؛ همانگونه که مىتواند سرچشمه فساد و گناه باشد. اسلام بهخاطر اهمیت خانواده از همان گامهاى اول، دقیقترین سفارشها را فرموده است؛ از جمله:
1- در انتخاب همسر، به فکر عقاید و افکار او باشید. «1»
2- همسر زیبایى که از خانواده فاسد است، مثل گل زیبایى است که ریشه آن در زبالهها باشد. «2»
3- مراسم و مهریه را ساده و کم بگیرید. «3»
4- هدف از آفرینش جنسى، باید نسلى باشد که نور چشم شما در دنیا «4» و ذخیره قیامتتان باشد. «5»
5- سفارش درمورد نامگذارى، محبت، آموزش قرآن و شنا و هنر و علم، مساوات میان فرزندان و فرقنگذاشتن بین پسر و دختر، تغذیه حلال و سالم از دوران حاملگى مادر تا پس از تولد و تا آخر عمر، انتخاب شغل و صدها سفارش دیگر، نشانه اهمیتدادن به نظام خانواده است. در نهجالبلاغه عفیف بودن همسر و صالح بودن خانواده حتى در عزل و نصب مسؤلیتهاى بزرگ سیاسى مورد توجه حضرت على (ع) است. اولین هرزگى، آلودگى و خلافکاریها در خانواده، سرچشمه هرگونه گناه و فساد و تبهکارى در آینده و جامعه است.
داستان
مىگویند:" روزى شیطان با حرامزادهاى در فتنهگرى و ایجاد فساد مسابقه گذاشت. غروب که براى گزارش کار کنار هم جمع شدند، شیطان گفت: من امروز یک زنا بوجود آوردم. حرامزاده گفت: من امروز چند برابر تو فتنهانگیزى کردهام. با فتنه من، افرادى به هم ناسزا گفتند. سوءظنها و غیبتها و رشوهگیریهایى به وجود آمد و ...
شیطان به او گفت: آمار تو از من بیشتر است؛ ولى بدان که من با ایجاد یک زنا، حرامزادهاى تولید کردم که او مثل تو هر روز صدها فتنه بهپا کند. آرى! من یک گناه تولید کردم؛ امّا یک گناه کلیدى."
مسائل خانواده بسیار مهم است و گناهان والدین و سهلانگاریهاى آنان در تغذیه، در عمل، در عبارت و گفتگوها، سرچشمه صدها فتنه و فساد در نسل آنها مىشود.
از دیگر منکرات خانوادگى، سوء استفاده از سرمایه همسر، مهریههاى زیاد، توقع مراسم و تشریفات بیش از حد و دخالتهاى نابجاى بستگان عروس و داماد است.
حضرت شعیب (ع) همینکه خواست دخترش را به حضرت موسى (ع) بدهد، فرمود:
" انتخاب مهریههاى پیشنهادى باشماست؛ ولى بدان که من بناندارم بر تو سخت بگیرم و تو را به مشقّت بیندازم." «6»
یکى از منکرات خانوادگى، بعضى از ازدواجهایى است که آثار بسیار شومى دارد. در فقه مىخوانیم:" اگر کسى با پسرى لواط کرد، نمىتواند خواهر آن پسر را به همسرى بگیرد. اگر چنین ازدواجى صورت بگیرد، باید فوراً از هم جدا شوند؛ حتى اگر سالها گذشته باشد و فرزندانى به دنیا آمده باشند."
از دیگر منکرات خانوادگى، بىتوجهى به فرزندان، تبعیض میان آنها و کم گذاشتن شیر از مدتى که در قرآن معین شده است را مىتوان نام برد؛ همانگونه که شوخیهاى نابجا، انتقادات ناصحیح و خداى ناکرده سخنان نارواى والدین در حضور فرزندان و یا دروغهایى که والدین به یکدیگر مىگویند و فرزند آن را مىفهمد، هریک آثار شومى در تربیت فرزندان و سرنوشت آینده آنها خواهد داشت.
بداخلاقى با همسر
یکى از یاران پیامبر اکرم (ص) از دنیا رفت. حضرت پابرهنه به تشییع جنازه او آمد و فرمود:" هزاران فرشته جنازه او را همراهى مىکردند و با مراسم خاصى دفن شد."
مادر این شخص گفت:" گوارا باد براى تو مرگى که با این همه عزّت و سربلندى بود و پیامبر اکرم و فرشتگان براى دفن تو حاضر شدند."
رسول خدا (ص) فرمود:" اى مادر، زود قضاوت نکن! فرزند تو با همه خوبیهایى که داشت، به خاطر بدرفتارى با همسرش، گرفتار فشار قبر خواهد شد." «7»
انکار کردن مهریه، آمیزش جنسى در ایام خاص، ترساندن همسر و بهانهگرفتن، فرزندکشى، سقط جنین، توقع نابجا از همسر، نام بد روى همسر گذاشتن، بىاعتنایى به خواستهاى طبیعى همسر، بىعدالتى نسبت به همسر و فرزند، تحکّم نابجا و دهها نمونه دیگر از منکرات خانوادگى است. در قرآن و روایات براى نافرمانى همسر و جلوگیرى از شقاق و طلاق میان دوهمسر و رفتار و حقوق متقابل آنان، صدها دستور آمده است.
______________________________
(1)- ..... وَ لَامَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَیْرٌ مِنْ مُشْرِکَةٍ ..../ بقره/ 221
(2)- ایاکم و خضراء الدمن/ بحار/ ج 103/ ص 232
(3)- احسنهن وجها و اقلهن مهراً/ بحار/ ج 103/ ص 237
(4)- وَ مِنْ ذُرِّیاتِنَا قُرَّةَ اعْیُن .../ فرقان/ 74
(5)- وَ قَدِّمُوا لَانْفُسِکُمْ .../ بقره/ 223
(6)- وَ ما ارِیدُ انْ اشُقَّ عَلَیْکَ ..../ قصص/ 27
(7)- ... انّه کان فى خلقه مع اهله سوء/ بحار/ ج 6/ ص 220
امر به معروف و نهى از منکر، ص:308- 311
