اهمیت نماز جمعه را از دیدگاه قرآن،
بیان کنید.
با نگاهى به شأن نزول و کلمات به کار رفته در آیات 9- 11 سوره جمعه، اهمیت نماز جمعه از دیدگاه قرآن معلوم مىشود؛ چند نکته از این آیات استفاده مىشود:
1. نماز جمعه از جمله نهادهایى است که به صراحت از آن در قرآن نام برده شده است؛
2. در این آیات دستور داده شده که هنگام نماز جمعه هر گونه کسب و کار و برنامه مزاحم را ترک گویید؛
3. از شأن نزول آیات استفاده مىشود، اگر در سالى که مردم گرفتار کمبود مواد غذایى هستند کاروانى بیاید و نیازهاى آنان را با خود داشته باشد به سراغ آن نروند و برنامه نماز جمعه را ادامه دهند، تا چه رسد به مواقعى که مردم زندگى عادى خود را مىگذرانند. «1»
در روایات متعددى به اهمیت نماز جمعه اشاره شده است. «2»
آیا شرکت جوانان و نوجوانان در نماز جمعه، مهم است؟
بله؛ نماز جمعه بزرگترین و با شکوهترین اجتماع عبادى سیاسى در اسلام است که مسلمانان در هر هفته با شرکت در آن، وحدت و همدلى و رشد فکرى و عقیدتى خود را به نمایش مىگذارند.
بهترین دلیل اهمیت این فریضه بزرگ و دشمنشکن قبل از هر چیز آیات قرآن کریم است؛ چنان که مىفرماید: «یأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ إِذَا نُودِىَ لِلصَّلَوةِ مِن یَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْاْ إِلَى ذِکْرِ اللَّهِ وَ ذَرُواْ الْبَیْعَ ذَ لِکُمْ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُمْ تَعْلَمُون» « جمعه، آیه 9»؛ اى کسانى که ایمان آوردهاید! هنگامى که براى نماز جمعه روز جمعه اذان گفته مىشود به سوى ذکر خدا بشتابید و خرید و فروش را رها کنید که این براى شما بهتر است، اگر مىدانستید. در برخى از روایات از نماز جمعه به «حج» فقرا و کسانى که قادر به شرکت در مراسم حج نیستند یاد شده است.
پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله مىفرماید: خداوند نماز جمعه را بر شما واجب کرده، هر کس آن را در حیات من یا بعد از وفات
خداوند او را پریشان مىکند و به کار او برکت نمىدهد، بدانید نماز او قبول نمىشود، بدانید زکات او قبول نمىشود، بدانید حج او قبول نمىشود، بدانید اعمال نیک او قبول نخواهد شد، تا از این کار (انکار نماز جمعه) توبه کند. «3»
همچنین حضرت امام باقر علیه السلام مىفرماید: نماز جمعه فریضه است و اجتماع براى آن با امام [معصوم] فریضه است، هرگاه مردى بدون عذر سه جمعه، نماز جمعه را ترک گوید، فریضه را ترک گفته و کسى جز منافق سه فریضه را بدون علت ترک نمىگوید. «4»
بنابراین، در موقعیت کنونى شرکت در نماز جمعه براى جوانان و نوجوانان، بسیار مهم بوده و تأثیرهاى فراوانى را در وجود خود آنها دارد و باعث مىشود که سطح فکرى و عقیدتى آنها بالا رود و از طرفى باعث مأیوس شدن دشمنان اسلام و بىاثر شدن توطئههاى آنان خواهد شد.
البته باید توجه داشت که سرزنشهاى شدیدى که درباره ترک نماز جمعه آمده است و تارکان جمعه در ردیف منافقان شمرده شدهاند، در صورتى است که نماز جمعه واجب عینى باشد؛ یعنى در زمان حضور امام معصوم علیه السلام باشد، امّا در زمان غیبت، بنابراینکه واجب مخیر باشد (تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر) و از روى استخفاف و انکار انجام نگیرد، مشمول این مذمتها نخواهد شد، هرچند عظمت نماز جمعه و اهمیت فوقالعاده آن در این حال نیز محفوظ است.
در صورتى که واجب مخیر باشد و از روى استخفاف (سبک شمردن) و انکار ترک شود، طبق روایتى که از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم نقل شد جبران آن به توبه است.
بنابراین باید «توبه» کرد، چرا که خداوند متعال در این باره مىفرماید: «و هو الذى یقبل التوبة عن عباده و یعفوا عن السیّئات» « شورى، آیه 25»؛ او کسى است که توبه را از بندگانش مىپذیرد و گناهان را مىبخشد. «5»
__________________________________________________
(1). ترجمه المیزان، ج 19، ص 551 و تفسیر نمونه، ج 24، ص 127- 133
(2). در این زمینه ر. ک: حر عاملى، وسائل الشیعه، ج 5، باب وجوب نماز جمعه
(3). محمد باقر مجلسى، بحار الانوار، ج 86، ص 166
(4). حر عاملى، وسائل الشیعه، ج 7، ص 297
(5). ر. ک: تفسیر نمونه، ج 24، ص 126- 133
پرسمان قرآنى نماز، ص:300 - 302
