وَلَا تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُواْ بِهَآ إِلَى الْحُکَّامِ لِتَأْکُلُواْ فَرِیْقاً مّن أَمْوَالِ النَّاسِ بِالإِثْمِ وَ أَنتُم تَعْلَمُون (بقره، 188)
واموال یکدیگر را به باطل (و ناحقّ) در میان خودتان نخورید و اموال را به (عنوان رشوه، به کیسه) حاکمان وقاضىها سرازیر نکنید تا بخشى از اموال مردم را به گناه بخورید، در حالى که خود مىدانید (که خلاف مىکنید).
رشوه، یکى از گناهان بزرگى است که مفاسد اجتماعى متعدّدى را به دنبال دارد، از جمله: ظلم و بىعدالتى، یأس و ناامیدى انسانهاى ضعیف و ناتوان، جرأت و جسارت توانمندان، فساد و تباهى حاکم و قاضى، از بین رفتن اعتماد عمومى.
با توجّه به آثار و عوارض منفى رشوه، در روایات به شدّت از آن انتقاد شده است.
رسولاکرم صلى الله علیه و آله خطاب به حضرت على علیه السلام فرمود: «یا على من السّحت ثمن المیتة و ثمن الکلب و ثمن الخمر و مهر الزّانیة و الرّشوة فى الحکم» «6» اى على! درآمد حاصل از فروش مردار، سگ، شراب، زنا و رشوه آتش و حرام است.
همچنین حضرت على علیه السلام در ذیل آیهى شریفهى «أکّالون للسّحت» «7» فرمود:
______________________________
(1). انجیل لوقا، باب 19، جمله 27. (2). انجیل لوقا، باب 22، جمله 36. (3). بقره، 246.
(4). آلعمران، 147 (5). مائده، 24 (6). بحار، ج 77، ص 54. (7). مائده، 42.
«رشوهخواران کسانى هستند که دعوا و مشکل مردم را حل کرده، در برابر آن، هدایاى آنان را مىپذیرند». «1» امام صادق علیه السلام رشوه را در حد کفر به خدا مىداند.
رسولاکرم صلى الله علیه و آله رشوهدهنده و رشوهگیرنده و واسطه را لعنت کرد و فرمود: «بوى بهشت به صاحب رشوه نمىرسد».
در حدیث دیگر مىخوانیم: «هر حاکمى که نسبت به گرفتارىهاى مردم بى تفاوت باشد، خداوند لطفش را نسبت به او مىپوشاند و اگر هدیه قبول کند تا کار مردم را انجام دهد، در زنجیر است و اگر رشوه بگیرد، مشرک مىباشد». «2»
حضرت على علیه السلام «رشوهگیرنده را از حقّ ولایت محروم مىداند». «3» و در جاى دیگر آن حضرت فرمودند: «هیچ گروهى گرفتار رشوه نشدند، مگر آنکه گرفتار ترس و اضطراب و نگرانى شدند!» «4»
براى توجیه خلاف، نامهاى مختلف بر رشوه مىگذارند، از جمله: هدیه، تحفه، حقّالزّحمه، چشمروشنى، شیرینى، پول چاى، خرجى بچهها و .... شخصى به نام «اشعثبن قیس»، حلوایى را به عنوان هدیه به منزل على علیه السلام برد تا شاید امام به نفع او حکم صادر کند. امام با ناراحتى فرمود: «به خدا سوگند! اگر هفت اقلیم را به من ببخشند تا پوست جوى را به ناحقّ از دهان مورچهاى بگیرم، چنین نخواهم کرد». «5»
شخصى به رسولاکرم صلى الله علیه و آله گفت: من متصدى و مسئول کارى هستم، مردم برایم هدایایى مىآورند، اینها چگونه است؟! حضرت فرمود: «چه شده است که کارگزاران ما از هدایا سخن مىگویند! آیا اگر در خانه مىنشستند کسى به آنان هدیه مىداد؟!» «6»
مشرکانِ مکّه، قرار گذاشتند از هر قبیلهاى یک نفر براى کشتن پیامبر صلى الله علیه و آله انتخاب کنند و
______________________________
(1). بحار، ج 104، ص 273. (2). وسائلالشیعه، ج 12، ص 63. (3). نهجالبلاغه، خطبه 131.
(4). نهجالفصاحه، ح 2693. (5). نهجالبلاغه، خطبه 224
پرتوى از نور، ص:49 - 50
