قال الصّادق علیه السّلام: المحبّ فی الله محبّ الله، و المحبّ فی الله حبیب الله، لانّهما لا یتحابّان الاّ فی الله.
حضرت امام صادق علیه السّلام مىفرماید که: محبّ در راه خدا، هم محبّ خدا است و هم محبوب خدا. یعنى: هر که مؤمنى را از براى خدا دوست دارد، نه از براى غرض دیگر، هم محبّ محبّ خدا است و هم محبوب محبوب خدا، چرا که دوستى ایشان نیست مگر از براى خدا.
قال رسول الله صلّى الله علیه و آله: المرء مع من احبّ، فمن احبّ عبدا فی الله فانّما احبّ الله تعالى، و لا یحبّ عبد الله الاّ احبّه الله.
چنانکه حضرت رسالت پناه علیه و آله سلام الله مىفرماید: هر که دوست مىدارد بندهاى را در راه خدا، پس به یقین دوست داشته است خدا را. و هر که دوست مىدارد خدا را، خدا هم او را دوست مىدارد. حاصل آن که دوست داشتن بندهاى، بندهاى را از براى خدا، نزد الهى بسیار عزیز است، خواه بنده محبوب حرّ باشد و خواه بنده.
قال النّبیّ صلّى الله علیه و آله: افضل النّاس بعد النّبیّین صلوات الله علیهم أجمعین فی الدّنیا و الآخرة، المحبّون للَّه، المتحابّون فیه.
حضرت رسالت پناه صلّى الله علیه و آله فرموده است: بهترین مردمان بعد از پیغمبران و اوصیاى پیغمبران در دنیا و آخرت، دوستان خدا هستند و دوستداران بندگان خدا در راه خدا.
و کلّ حبّ معلول یورث بعدا فیه عداوة الاّ هذین، و هما من عین واحدة یزیدان ابدا و لا ینقصان.
مىفرماید: هر دوستى که معلول باشد. یعنى: نه از براى خدا باشد، مورث بعد و دورى است از رحمت الهى، و دوستی این چنین از شائبه دشمنى خالى نیست، مگر آن دو دوستى که مذکور شد که دوستى از براى خدا و در راه خدا باشد، که این دو دوستى از یک چشمهاند و همیشه زیاد مىشوند و کم نمىشوند.
و در بعضى از نسخهها لفظ «بعدا» نیست، بنا بر این «عداوة» مفعول «یورث» مىشود. چنانکه به تقدیر اوّل «بعدا»، و «معلول» به هر تقدیر صفت حبّ است، و «یورث» خبر «کلّ» چنانکه معلوم است.
قال الله عزّ و جلّ: الْأَخِلَّاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِینَ.
(زخرف- 67) چنانکه حضرت بارى عزّ اسمه در قرآن مجید فرموده: دوستان و مصاحبان دنیا، دشمن هم مىشوند در روز قیامت، مگر متّقیان که دوستى ایشان در دنیا با یک دیگر از براى خدا و در راه خدا بوده است.
لانّ اصل الحبّ التّبرّى عن سوى المحبوب.
چرا که اصل دوستى، دوست داشتن محبوب است و از غیر محبوب برى بودن.
و قال امیر المؤمنین علیه السّلام: انّ اطیب شیء فی الجنّة و ألذّه حبّ الله، و الحبّ فی الله و الحمد للَّه.
حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام مىفرماید: خوشبوترین چیزها در بهشت و لذیذترین چیزها در بهشت، دوستى خداى تعالى است، و دوستى مؤمنین در راه خدا. و «الحمد للَّه» احتمال دارد که از جمله «اطیب» باشد و اطیب سه چیز باشد دوستى خدا، و در راه خدا، و شکر خدا کردن و حمد الهى بجا آوردن، و احتمال دارد که مقطع کلام باشد و از بابت «و السّلام» باشد. در حدیث «الزّیارة الحضور و السّلام» اگر چه او هم احتمال جزئیّت دارد چنانکه بعضى گفتهاند، بنا بر این احتمال «اطیب» دو چیز است چنانکه معلوم است، اگر چه ذکر آیه در تلو او مؤیّد اوّل است.
قال الله عزّ و جلّ: وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ. (یونس- 10) خداوند عالم در قرآن مجید فرموده است: سلام و تحیّت ملایکه در بهشت به یک دیگر در اوّل ملاقات با یک دیگر سلام است و آخر دعاى ایشان در بهشت به یک دیگر حمد الهى است، و گفتن: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ (حمد- 1) است.
روایت است که: چون مؤمنان به بهشت در آیند و انواع عظمت و کبریائی حضرت عزّت را مشاهده کنند، زبان به نعت حضرت ذو الجلال و تسبیح ملک متعال مىگشایند و وظایف حمد و ثناى الهى بجا مىآورند، و ختم کلام به کلمهاى تسبیح و تحمید کنند، و حقّ سبحانه و تعالى با ملایکه به ایشان سلام کنند و ایشان را به انواع کرامات و علوّ مقامات بشارت دهند و هر آینه لذّت تسبیح و تحمید ایشان را از جمیع لذّتهاى بهشت خوشتر آید، بیت:
ذوق نامش عاشق مشتاق را از بهشت جاودانى خوشتر است
و مروى است که: چون مرغى بر بالاى سر ایشان پرواز کند، ایشان آرزوى گوشت آن کرده گویند: «سبحانک اللّهمّ»، فی الحال پرها از آن مرغ جدا شده بریان شود و پیش دست ایشان افتد، و چون آن را تناول کنند گویند: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، در حال، استخوانهاى مرغ گوشت پیدا کرده به پرواز در آید مانند اوّل.
ترجمه مصباح الشریعة، شهید ثانی ، ص:585 - 589
