و الحیاء خمسة انواع، حیاء ذنب، و حیاء تقصیر، و حیاء کرامة، و حیاء حبّ، و حیاء هیبة، و لکلّ واحد من ذلک اهل، و لاهله مرتبة على حدّة.
امام صادق ( ع ) مىفرماید که: حیا به پنج نوع منقسم مىشود:
یکى- حیاء از ذنب و گناه است. یعنى: حیا مانع است که مرتکب کبایر شود و این ادناى مرتبه حیا است، و این حیاى عوام است.
دوم- حیاى تقصیر است. یعنى: شرمش آید که مرتکب کارى شود که مشتمل بر تقصیر باشد، هر چند خلاف اولى باشد و این مرتبه، فوق مرتبه اوّل است و مخصوص اولیا است.
سوم- حیاى کرامت است. یعنى: عزّت و بزرگوارى جناب الهى مانع است که مرتکب خلاف رضاى او شود، چه هر که بزرگوارى حضرت بارى عزّ اسمه و قدر و مرتبه او نصب العین او شد، به هیچ وجه متوجّه غیر او نمىشود، چه جاى محظورات و مکروهات و این مرتبه، فوق مرتبه اوّل و ثانى است.
چهارم- حیاى محبّت است. یعنى: انوار محبّت الهى چنان بر سراسر کشور دلش مىتابد که مجال مخالفتى براى او در هیچ عضوى از اعضاى وى نمىماند، پس از بس که ممسوس در حبّ الهى و منهمک در محبّت وى مىباشد، که اصلا توجّه به غیر او نمىکند و التفات به غیر او نمىنماید.
پنجم- حیاى هیبت است. یعنى: هیبت و سطوت الهى مانع است از ارتکاب خلاف رضاى او، چنانکه در ثالث افراط محبّت که منشأ رجاء است، مانع است از توجّه به غیر. در این جا افراط هیبت و غضب که منشأ خوف است مانع است، و این دو مرتبه از حیا، اعلاى مرتبه حیا است و مرتبه عرفا و اولیا است. «رزقنا الله الوصول إلیهما بجوده و کرمه».
ترجمه مصباح الشریعة،شهید ثانی ، ص:573 - 575
