توقف حجاج در سرزمین عرفات باید از ظهر روز عرفه (روز نهم ذى الحجه) تا غروب آفتاب باشد.
در این روز امام سجاد علیه السلام به فقیرى که از مردم سؤال مىکرد فرمود:
واى بر تو! آیا در مثل چنین روزى به سراغ غیر خدا مىروى؟ امروز
______________________________
(1). مستدرک الوسائل، ج 2، ص 164 (2). مستدرکالوسائل، ج 2، ص 168؛ وافى، ج 2، ص 45
(3). بحارالانوار، ج 99، ص 264 (4). مفاتیحالجنان، دعاى عرفه
روزى است که امید مىرود نه تنها افراد حاضر بلکه کسانى که هنوز متولد نشدهاند مورد لطف خداوند قرار گیرند. «1»
روز عرفه روزى است که به فرموده پیامبر صلى الله علیه و آله سختترین روزها براى شیطان است. «2»
روزى که هنگام غروبش پیامبر صلى الله علیه و آله به بلال فرمود: مردم را ساکت کن تا مطلبى بگویم. همینکه مردم ساکت شدند رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود:
«انّ ربّکم تطوّل علیکم فغفر لمحسنکم و شفّع محسنکم فى مسیئکم فافیضوا مغفوراً لکم» «3»؛
همانا خداوند بر شما منت گذاشت و خوبان شما را بخشید و به احترام مقام نیکوکاران از تقصیر بدان شما نیز صرف نظر فرمود بدانید که همه شما مورد عفو قرار گرفتهاید.
جالب اینکه در دنباله حدیث آمده: «الّا أهل التّبعات»، یعنى این عفو خداوند، شامل افرادى که حق مردم را از بین بردهاند نمىشود.
در حدیث مىخوانیم: دلیل آنکه به این سرزمین عرفات مىگویند آن است که حضرت آدم علیه السلام در آن به گناه خود اعتراف نمود «4» و جبرئیل به حضرت ابراهیم علیه السلام گفت: «إعترف بذنبک و أعرف
______________________________
(1). بحارالانوار، ج 99، ص 292
(2). مستدرکالوسائل، ج 10، ص 43. «ما رأى شیطان فى یوم هو أصغر و لا أدحر و لا أحقر و لا أغیظ منه فى یوم عرفة»
(3). کافى، ج 4، ص 168
(4). کافى، ج 4، ص 192. البته مراد از گناه حضرت آدم علیه السلام ترک اولى و عملى است کهسزاوار بود انجام ندهد، وگرنه گناه به معناى خلاف شرعى که مستلزم قهر و دوزخ در قیامت باشد در مورد انبیاى معصوم راه ندارد
مناسکک» «1»؛ در اینجا به گناه خود اعتراف کن و با مناسک خود، آشنا شو.
خوشا به حال کسى که پس از غروب عرفه که از گناهان پاک شده است دیگر دور گناه نگردد، امام صادق علیه السلام فرمود:
هنگامى که روز عرفه به پایان انجامید و شب فرا رسید فرشتگان به دوش انسان زده و مىگویند: اى زائر خانهى خدا، گذشتههاى تو بخشیده شد مواظب باش که در آینده چگونهاى؟ «2»
سلام بر کسانى که غروب عرفه را در عرفات درک کرده و به جایى رسیدهاند که به فرموده پیامبر صلى الله علیه و آله خداوند فرشتگان را براى بخشش خود گواه گرفته مىفرماید: «اشهدکم انّى قد غفرت لهم» «3»؛ شاهد باشید که من همه کسانى را که در این روز شریف در اینجا آمدهاند بخشیدم.
روز عرفه ازعیدهاى بزرگ است، گرچه آن را به نام عید نامگذارى نکردهاند. «4»
روز عرفه روز دعا و نیایش است، اهمیت دعا در این روز تا جایى است که اگر روزه داشتن سبب ضعف و بى حالى در دعا بشود سزاوار است روزه نگیریم تا بتوانیم دعا کنیم «5» با اینکه روزه آن روز جبران
______________________________
(1). علل الشرایع، ص 436 (2). وافى، ج 2، ص 45 (3). بحارالانوار، ج 99، ص 49
(4). مفاتیح الجنان (5). مفاتیح، البته براى غیر حجاج، وگرنه زائر خانه خدا که مسافر است روزه نباید بگیرد
حج، ص: 98 - 101
