قال الصّادق علیه السّلام: انّ الله تعالى مکّن أنبیاءه من خزائن لطفه و کرمه و رحمته، و علّمهم من مخزون علمه، و افردهم من جمیع الخلائق لنفسه.
حضرت امام صادق علیه السّلام مىفرماید که: خداوند عالم از وفور شفقت و فرط مهربانى که به بندگان خود دارد، از خزاین لطف و معادن کرم خود، پیغمبر فرستاد به ایشان، و تعلیم داد به آن پیغمبر، جمیع معارف و احکام دین و ملّت را، و برگزید پیغمبران را از براى خود، و نفسى به ایشان کرامت فرمود در غایت تنزّه و تقدّس، که لمحهاى از او غافل نیستند و همیشه متوجّه جناب او هستند. و اگر گاهى به سبیل اتّفاق به سبب ارتکاب لوازم بشریّت، مثل اکل و شرب و نوم و وقاع، از ایشان غفلتى از جناب او صادر شود، آن را معصیت انگاشته، فی الفور در مقام تدارک بر آمده استغفار مىنمایند. چنانکه حدیث است که خاتم النّبیّین صلّى الله علیه و آله هر روز هفتاد مرتبه استغفار مىکردهاند و معلوم است که از آن حضرت غیر خلاف اولى واقع نمىشد و به این معانى اشارت فرمود که: فلا یشبه اخلاقهم و أحوالهم احد من الخلائق أجمعین.
یعنى: مشابهت ندارد به اخلاق انبیا و مانند به احوال پیغمبران، هیچ یک از غیر پیغمبران، و مانند ایشان نیست هیچ آفریدهاى.
إذ جعلهم وسائل سائر الخلق إلیه، و جعل حبّهم و طاعتهم سبب رضاه، و خلافهم و انکارهم سبب سخطه.
یعنى: گردانیده است خداوند عالم، دوستى انبیا را و اطاعت ایشان را سبب رضاى خود، و مخالفت و انکار ایشان را سبب غضب خود.
و امر کلّ قوم و فئة باتّباع ملّة رسولهم، و ابى ان یقبل طاعة الاّ بطاعتهم و تبجیلهم، و معرفة حرمتهم و حبّهم و وقارهم و تعظیمهم و جاههم عند الله تعالى.
و امر کرده است خداوند عالم، جمیع بندگان خود را به متابعت کردن و پیروى نمودن دین پیغمبر خودشان، و فرموده است که من که خداوندم، قبول نمىکنم اطاعت و بندگى هیچ قوم را مگر به اطاعت پیغمبران. یعنى، قبول بندگى و اطاعت من، وابسته به اطاعت پیغمبران است، و تعظیم من، وابسته به تعظیم پیغمبران است، و شناخت حرمت و عزّت من، مربوط به شناخت حرمت و مرتبه پیغمبران است، و شناختن و دانستن اینکه ایشان را چه مرتبه است نزد من، که خداوندم.
فعظّم جمیع انبیاء الله تعالى، و لا تنزلهم منزلة احد ممّن دونهم.
پس باید بزرگ دانى جمیع پیغمبران را از آدم علیه السّلام تا خاتم صلّى الله علیه و آله و سلّم، و قیاس نکنى مرتبه ایشان را به مرتبه غیر ایشان از آدمیان.
و لا تتصرّف بعقلک فی مقاماتهم و أحوالهم و اخلاقهم، الاّ ببیان محکم من عند الله تعالى، و اجماع اهل البصائر بدلائل یتحقّق بها فضائلهم و مراتبهم.
مىفرماید که: تصرّف مکن تو از پیش خود، بى حجّت و دلیل عقلى یا نقلى، از قرآن و حدیث و اجماع، در احوال و اخلاق پیغمبران. یعنى زیادة از آن چه از قرآن و حدیث به تو رسیده است از مرتبه ایشان، به ایشان نسبت مده، چنانکه بعضى ایشان را خدا مىدانند و بعضى پسر خدا مىدانند، و این فقره ردّ به آن طایفه است.
اضلّهم الله و اعمى أبصارهم.
و این فقره نفرین است به آنها. یعنى: گمراه کرده است ایشان را خداى تعالى و کور کرده است چشم ایشان را و بصیرت ایشان را.
و انّى بالوصول إلى حقیقة ما لهم عند الله تعالى.
یعنى: کجا مىتوان رسید به حقیقت مرتبه پیغمبران؟! و کى ادراک مىتوان کرد قدر و عزّت و قرب ایشان را نزد واجب الوجود؟!.
و ان قابلت أفعالهم و أقوالهم بمن دونهم من النّاس، فقد أسأت صحبتهم، و أنکرت معرفتهم، و جهلت خصوصیّتهم باللَّه، و سقطت عن درجة حقائق الایمان و المعرفة، فایّاک ثمّ ایّاک.
یعنى: اگر مقابل کنى و مساوى دانى گفتار و کردار پیغمبران را به گفتار و کردار غیر ایشان از سایر مردمان، پس به تحقیق که بد بجا آوردهاى صحبت ایشان را و نشناختهاى مرتبه ایشان را و جاهل بودهاى قرب و منزلت ایشان را نزد خداى تعالى و به در رفتهاى از درجه ایمان و از شناخت خدا و پیغمبر، پس بپرهیز و حذر کن از اینکه در حقّ ایشان این اعتقاد داشته باشى.
ترجمه مصباح الشریعة، شهید ثانی ، ص:425 - 427
