امام صادق ( ع ) می فرمایند : ای مفضَل در ستارگان منافع بىپایان هست زیرا که علامتند بر بسیارى از اعمال که اوقات آنها به کواکب معلوم مىشود مانند زراعت کردن و درخت کشتن و سفر دریا و صحرا. و علامتند براى حدوث حوادث بسیار از وزیدن بادها، و باریدن بارانها، و ظهور سرما و گرما و به آنها هدایت مىیابند مسافران در شبها و به نور آنها منتفع مىشوند در قطع بیابانهاى تار و دریاهاى زخار.
و قطع نظر از همه این منافع، در اصل حرکات اینها در میان آسمان گاه به سوى مشرق و گاه به سوى مغرب براى متفکران عبرتها است، زیرا که اینها به سرعت حرکت مىنمایند که فوق آن تصوّر نتوان کرد. و اگر نزدیک ما به این سرعت حرکت مىکردند، هر آینه دیدهها را به وفور نور خود مىربودند چنانچه در جستن برقهاى متواتر که در جو حادث مىشود خوف ذهاب ابصار هست.
و هم چنین اگر جماعتى در میان قبّه باشند که چراغهاى بسیار افروخته باشند و به نهایت سرعت آن چراغها را بر دور ایشان گردانند. هر آینه دیدههاى ایشان حیران مىشود به مرتبه که بر رو مىافتد.
پس نظر کن که چگونه مقدّر ساخته است حکیم علیم که این کواکب با این سرعت حرکت مىکنند و دور باشند که ضرر به دیدهها نرساند و مصلحتى که در حرکت سریعه ایشان هست به عمل آید و اندک نورى در ایشان قرار داده که در وقتى که آفتاب و ماه طالع نباشد کسى را در شبها حرکتى ضرور شود به نور اینها منتفع گردد. و اگر انوار اینها نبودى آدمى در شب تار نمىتوانست از جاى خود حرکت کند.
پس تأمّل کن در لطف و حکمت علیم قادر که تاریکى را از براى مصلحت در قدرى از زمان مقرّر ساخته براى آن که مردم به آن محتاجند و مخلوط به قدرى از نور گردانیده که کار بر ایشان دشوار نشود.
تفکّر کن در این فلک که با آفتاب و ماه و ستارگان و برجهاى خود چگونه پیوسته بر دور عالم مىگردد به حرکت مضبوطى که اختلاف در آن نمىشود و فصول چهارگانه به آن منتظم مىگردد و اصناف حیوانات و نباتات به این تدبیر تربیت مىیابند و به غایت کمال خود مىرسند آیا چنین تدبیر که جمیع عالم با این وسعت به او صلاح یابد و نظام پذیرد بدون تدبیر مقدر حکیم مىتواند بود؟
ترجمه توحید المفضل، ص:169 - 170
