1- زید شحام گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: از گناهان کوچک و اندک بپرهیزید که آنها آمرزیده نمىشوند (زیرا به انسان گفته مىشود که ترک گناه کوچک آسان بود چرا انجام دادى، و گناهان کوچک داراى اثر و فائده اندک بود چرا انجام دادى؟!) زید شحام گوید عرض کردم: گناهان حقیر و کوچک کدام است؟ حضرت فرمود:
گناهى است که شخص آن را انجام مىدهد و سپس مىگوید: خوشا بحال من اگر غیر از این گناه نداشتم (و خیال مىکند که گناه کوچک مورد بازخواست قرار نمىگیرد).
2- سماعه گوید: شنیدم که حضرت ابا الحسن علیه السلام فرمود: خیر زیاد را زیاد حساب نکنید (که به آن ببالید و افتخار کنید) و گناه کم را اندک حساب نکنید، همانا گناهان اندک جمع شده و بسیار مىگردد، و از خدا در پنهانى بترسید تا از خود انصاف کرده باشید (چون کسى که انصاف داشته باشد حاضر به گناه حتى در پنهانى نمىشود زیرا خدا را در همه جا حاضر مىبیند).
3- امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا (ص) وارد سرزمین بىآب و علفى شد و به یارانش فرمود: بروید هیزم جمع کنید و بیاورید: یاران گفتند: اى رسول خدا! اینجا زمین بىعلف و گیاهى است و چوب و هیزم ندارد. حضرت فرمود: هر کس به اندازهاى که مىتواند بگردد و هیزم پیدا کند، پس اصحاب آمدند و هر کدام مقدار اندکى چوب خشک پیدا کرده و آوردند و بروى هم ریختند (و همین چوبهاى اندک چون روى هم ریخته شد بسیار گردید). رسول خدا (ص) فرمود: گناهان نیز این چنین جمع و انباشته مىشود (چون گناه اندک است انسان اعتنائى به آن نمىکند ولى بتدریج جمع شده و کوهى از گناهان بوجود مىآید و در ظاهر بنظر انسان چیزى نمىنماید) سپس حضرت رسول (ص) فرمود: بپرهیزید از گناهان ناچیز و اندک، همانا براى هر چیزى بازخواستکنندهاى است، و بازخواستکنندگان گناهان مىنویسند: «آنچه را پیش فرستادند مردم و اثرهاشان را، و هر چیز را ضبط و شماره کردیم در نزد امام آشکار». (یس/ 12).
4- ابو بصیر گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام مىفرمود: بپرهیزید از گناهان ناچیز چه اینکه براى آنها بازخواستکنندهاى است. گاهى یکى از شما مىگوید: گناه مىکنم و طلب آمرزش مىنمایم، ولى خداوند مىگوید: «و آنچه از پیش انجام دادند و اثرهاشان و طلب آمرزش مىنمایم، ولى خداوند مىگوید: «و آنچه از پیش انجام دادند و اثرهاشان را مىنویسیم، و هر چیزى را در مقتداى آشکار شماره و ضبط مىکنیم (یس/ 12) و باز خداوند مىگوید: «لقمان به فرزندش گفت: اى فرزندم اگر اعمال (انسان) همانا به اندازه دانهاى از خردل در سنگ سختى و یا در آسمانها و یا در زمین باشد خداوند آنها را مىآورد (و مجسم مىکند) همانا خداوند لطیف و آگاه است». (لقمان/ 16) 5- از امام صادق علیه السلام نقل است که على علیه السلام فرمود: کوچک شمرده نشود آنچه در روز قیامت سود بخشد و کوچک شمرده نشود آنچه در روز قیامت ضرر بخشد.
پس در آنچه خداوند (از پاداش و جزا در روز حساب) خبر داده است به گونهاى باشید، که گویا (آنچه را از پاداش و جزاء در روز حساب خواهد داد) دیده و مشاهده کردهاید. (یعنى به وعدههاى خدا بطور یقین اعتقاد و عمل کنید).
6- حضرت على علیه السلام فرمود: مهمترین گناهان گناهى است که ناچیز شمرده شود.
7- و باز فرمود: شدیدترین گناهان گناهى است که صاحبش آن را سبک شمارد.
8- امام صادق علیه السلام از پدرانش علیهم السّلام در ضمن حدیث مناهى (بازداشتها) آورده که رسول خدا (ص) فرمود: چیزى از شر و بدى را ناچیز نشمارید اگر چه در چشم شما اندک باشد، و چیزى از خیر و نیکى را بزرگ نشمارید اگر چه در چشم شما بزرگ باشد، همانا گناه بزرگ با استغفار، بزرگ نیست و گناه کوچک با ادامه دادن کوچک نیست (گناه بزرگ با استغفار آمرزیده مىشود، و گناه کوچک با پىگیرى و ادامه بزرگ مىشود).
9- امام باقر علیه السلام به محمد بن مسلم فرمود: کار خوبى را که انجام مىدهى کوچک نشمار همانا آن را در جایى خواهى دید که تو را شاد کند، و کار بدى را که انجام مىدهى کوچک نشمار همانا آن را در جایى خواهى دید که تو را بد حال کند (در موقع حساب عملى که انسان انجام داد و شاید از یاد برده است در مقابلش تجسم پیدا مىکند اگر خوب باشد خوشحال و اگر بد باشد بد حالش مىکند).
10- امام باقر علیه السلام فرمود: از گناهانى که آمرزیده نمىشود سخن کسى است که مىگوید. اى کاش من بغیر از این گناه مواخذه و باز خواست نمىشدم.
11- امام علیه السلام فرمود: بر حذر باشید از گناهان ناچیز، همانا خداوند براى آنها بازخواستکنندهاى قرار داده است، و اى بسا که این گناهان جمع شده و باعث هلاکت انسان شود.
12- رسول خدا (ص) فرمود: خداوند سه چیز را در سه چیز پوشانده است: رضایتش را در اطاعتش، غضبش را در نافرمانیش، و ولى و دوستش را در میان مخلوقش پوشانده است، پس هیچ یک از شما طاعتى را سبک نشمارد زیرا نمىداند رضایت خداوند در کدام یک از طاعتها است، و هیچ یک از شما گناهى را سبک نشمارد زیرا نمىداند خشم خداوند در کدام یک از گناهان است و هیچ یک از شما احدى از خلق خدا را خوار و سبک نشمارد زیرا نمىداند ولى و دوست خداوند کدام یک از مردم است.
13- امام علیه السلام فرمود: به کوچکى گناه نگاه نکنید بلکه به جرأت خود نگاه کنید (اگر چه گناه کوچکى را انجام دادهاید ولى جرأت به نافرمانى خدا از خود نشان دادهاید).
14- امام صادق علیه السلام فرمود: هر که قصد کار بدى را دارد انجامش ندهد بسا مىشود که بندهاى مرتکب کار بدى شده خداوند آن را مىبیند و مىگوید: به عزت و جلال خودم سوگند که هرگز تو را نخواهم بخشید.
جهاد النفس وسائل الشیعة / ترجمه صحت، ص:184 - 188
________________________________________
شیخ حر عاملى، محمد بن حسن - صحت، على، جهاد النفس وسائل الشیعة / ترجمه صحت، 1جلد، انتشارات ناس - تهران، چاپ: اول، 1364ش.
