امام زین العابدین علیه السّلام از امام حسین علیه السّلام روایت کرده که فرموده است: روزى امیر المؤمنین صلوات اللَّه و سلامه علیه با اصحابش نشسته بود و آنها را براى نبرد صفبندى مىکرد .
زید بن صوحان عبدى عرض کرد، یا امیر المؤمنین! کدام قدرت چیرهتر و نیرومندتر است؟
فرمود: هواى نفس.
گفت: کدام خوارى، خوارتر است؟
فرمود: حرص بر دنیا.
گفت: کدام فقر سختتر است؟
فرمود کفر به خدا پس از ایمان.
گفت: کدام دعوت گمراهکنندهتر است؟
فرمود: آنکه دعوت به «نیست» کند.
گفت: کدام عمل برتر است؟
فرمود: تقوا.
گفت: کدام عمل کامیابتر است؟
فرمود: جستن آنچه نزد خداست.
گفت: کدام رفیق بدتر است؟
فرمود: آنکه معصیت خدا را برایت بیاراید.
گفت: کدام خلق بدبختتر است؟
فرمود: آنکه دینش را براى دنیاى دیگرى بفروشد! گفت: کدام مردم نیرومندتر است؟
فرمود: حکیم.
گفت: کدام شخص بخیلتر است؟
فرمود: آنکه مال حرام به دست آورد و در غیر حقّ، صرف کند.
گفت: کدام کس زیرکتر است؟
فرمود، کسى که راه حقّ را از باطل بشناسد و به رشد و حقّ گراید.
گفت: چه کسى بردبارتر است؟
فرمود: آنکه [بیهوده] خشم نگیرد.
گفت: کدام کس رأى ثابتترى دارد؟
فرمود آنکه او را از خود نفریبندش و دنیا به خود آرایىاش او را نفریبد.
گفت: کدام کس احمقتر است؟
فرمود، آنکه زیر و رو شدن دنیا را ببیند و فریفته آن گردد.
گفت: کدام مردم بیشتر در حسرتند؟
فرمود: آنکه از دنیا و آخرت محروم مانده، و آن همان زیان آشکار است.
گفت: کدام مردم کورترند؟
فرمود: آنکه به ریا عمل کند و ثواب از خدا خواهد.
گفت: کدام قناعت بهتر است؟
فرمود: قانع به آنچه خدا به او داده است.
گفت: کدام معصیت سختتر است.
گفت: معصیت در دین.
گفت: کدام عمل نزد خدا محبوبتر است؟
فرمود: انتظار فرج.
گفت: کدام مردم نزد خدا بهتر است؟
فرمود: آنکه بیشتر از خدا ترسد، و در عمل پرهیزگارتر و در دنیا زاهدتر است.
گفت: کدام سخن نزد خدا برتر است.
فرمود: زیاد یاد خدا را نمودن، و تضرّع و زارى به درگاهش داشتن، و دعا کردن.
گفت: کدام گفتار راستتر است؟
فرمود: شهادت به اینکه معبود شایسته پرستشى جز خدا نیست؟
گفت: کدام عمل نزد خدا بزرگتر است؟
فرمود: تسلیم و پارسایى.
گفت: کدام کس راستگوتر است؟
فرمود: آنکه در کارزارها راستگوترست.
آنگاه على علیه السّلام رو به پیرمرد کرد و فرمود: اى شیخ: به راستى که خداوند متعال، خلقى را آفریده که دنیا در نظرشان تنگ است، از آن و کالایش روگردانند؛ و مشتاق دار السّلامى هستند که خدا آنها را بدان دعوت کرده است، و بر تنگى معاش و ناراحتى صبر کرده و مشتاق آنچه نزد خدا از کرامت است شدهاند. و جان خود را به رضاى او دهند و سرانجامشان شهادت باشد.
[آنان]، خدا را ملاقات کردند در حالى که از آنها خشنود بود و دانستند که مرگ راه گذشتهها و باقیماندههاست. و براى آخرت خود چیزى جز طلا و نقره پس انداز کردند. و بر خوارى [در دنیا] صبر نمودند، و توشه اضافى را پیش فرستادند، و در راه خدا دوست داشتند و در راه او دشمنى ورزیدند. [آرى]، آنان چراغهاى [هدایت] و اهل نعمتهاى آخرتند و السّلام.
آن شیخ گفت: من بهشت را با تو و یارانت مىنگرم! آن را بگذارم، کجا روم؟! اى امیر المؤمنین! ساز و برگى به من ده تا با آن بر دشمنت بتازم.
على علیه السّلام به او ساز و برگ داد. در نبرد، پیش روى آن حضرت شمشیر مىزد و پیش مىرفت: امیر المؤمنین از دلیرى او در شگفت مىشد! و چون نبرد سخت گردید اسبش را پیش راند تا کشته شد.
یکى از یاران على علیه السّلام، دنبال او رفت، دید بر خاک فتاده، اسبش حاضر و شمشیرش در بازوست. آنها را برگرفت و پس از پایان جنگ نزد امیر المؤمنین علیه السّلام آورد.
آن حضرت براى او طلب رحمت کرد [یا بر او نماز گزارد]. فرمود: به خدا این مرد بحقّ خوشبخت بود اینک به برادر خود رحمت فرستید [رحمک اللَّه بگوئید].
چهل حدیث، ص: 59 - 62
