از روایات «عبد اللَّه بن عباس» و «ابو مسعود انصارى» استفاده مىشود که حکم وجوب نماز جمعه اندکى قبل از هجرت به مدینه، در مکه بر پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم نازل شده است، اما آن حضرت نمىتوانست در آن زمان این حکم را اجرا نماید، علت آن چیست؟
روایتى که از «ابن عباس» نقل شده، اشاره دارد که پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم قبل از مهاجرتشان به مدینه به اقامه نماز جمعه مأمور شدند، ولى چون توانایى اقامه آن را در مکه نداشتند، به یکى از اصحاب خود در مدینه (مَصعب بن عمیر) نوشتند که نماز جمعه را در آنجا به جاى آورد. علت آن نیز روشن است: پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم به سبب شرایط سختى که از طرف کفار به ایشان تحمیل مىشد، نمىتوانستند مردم را براى نماز سیاسى عبادى جمعه حاضر نمایند، لذا دستور فرمودند در مدینه اقامه شود؛ البته باید توجه کرد که سوره جمعه بعد از هجرت و در مدینه نازل شده است.
اولین نماز جمعهاى که رسول اکرم صلى الله علیه و آله و سلم تشکیل دادند هنگامى بود که به مدینه هجرت کردند. «1»
__________________________________________________
(1). همان، ج 24، ص 130؛ جلال الدین سیوطى؛ الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور، ج 8، ص 150
پرسمان قرآنى نماز، ص: 303
