تجسم اعمال و نمایش عین آنها در آخرت
ساعت ٦:٥٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٩ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: تجسم اعمال و نمایش عین آنها در آخرت ،الدّنیا مزرعة الآخرة ،دنیا کشتزار آخرت ،ین عملهاى چو مار و کژدمت‏

1- یَوْمَئِذٍ یَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِیُرَوْا أَعْمالَهُمْ فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ‏ (زلزال- 6 تا 8) امروز (قیامت) مردم پراکنده بازمى‏گردند تا اعمال خویش را ببینند پس هر کس به اندازه ذره‏اى نیکى کند آن را مى‏بیند و هر کس به مقدار ذره‏اى بدى کند آن را خواهد دید.

در این آیات تصریح شده که انسان عمل نیک و بد خود را خواهد دید. نه اینکه تنها پاداش و کیفر خود را خواهد یافت بلکه عین عمل خویش را هم خواهد دید و سزاى او بعد از رویت عمل خواهد بود نه پیش از آن زیرا عدل و انصاف حکم مى‏کند که ابتدا گناهکار به دلائل اتهام خود آگاه شود تا کیفرى را که برایش معین شده عادلانه تشخیص دهد و همچنین نیکوکار با دیدن دلائل نیکویى که اقامه کرده از پاداشى که دریافت مى‏دارد بیشتر خرسند شود و شاید از همین جهت است که خداوند مى‏فرماید:

وَ لا یَظْلِمُ رَبُّکَ أَحَداً (و پروردگارت به هیچ کس ستم نمى‏کند) 2- وَ بَدا لَهُمْ سَیِّئاتُ ما کَسَبُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما کانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُنَ‏ (زمر- 48) و ظاهر شد بر ایشان بدیهایى که خود کسب کردند و فرا گرفت ایشان را آنچه که به آن مسخره مى‏نمودند.

و همین آیه در سوره جاثیه (آیه 33) تکرار شده جز اینکه بجاى ما کسبوا «ما عملوا» بکار رفته پس معلوم مى‏شود آنچه را انسان بدست مى‏آورد یا انجام مى‏دهد در آخرت پیش روى او ظاهر مى‏شود و بلاها و مصائبى را که آن اعمال آفریده، عمل‏کننده را احاطه مى‏کند و به عذاب دادنش مى‏پردازد.

3- بَلْ بَدا لَهُمْ ما کانُوا یُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ‏ (انعام- 29 بلکه بر ایشان ظاهر شد، آنچه را که از پیش مخفى و پنهان مى‏داشتند.

بسا آدمى گناهانى را در پنهانى مرتکب مى‏شود تا کسى بر وقوع آنها آگاهى نیابد ولى با شگفتى فراوان در قیامت خواهد دید که نه تاریکى در ضبط اموال تأثیرى داشته و نه روشنى و نه گوشه خلوت عمل را از اثر انداخته و نه ملاء عام و جاى آشکار. بلکه حافظان اعمال بزرگوارانه همه کردارها را اعم از کوچک یا بزرگ ضبط کرده‏اند و امروز عین آنها را به نمایش در آورده‏اند.

4- وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ یَکُونُوا یَحْتَسِبُونَ‏ (زمر- 47) و از سوى خدا بر ایشان ظاهر شد آنچه را که گمان نمى‏بردند.

کارهاى بدى را که انسان در پنهانى انجام مى‏دهد براى این است که اولا مورد تعقیب و مجازات قرار نگیرد ثانیا در بین مردم رسوا نشود اما در آخرت همه پنهان کارى‏هاى خویش را خواهد دید و با شرمندگى و انفعال خاک بودنش را آرزو خواهد کرد. نگاه کنید به آیه 41 سوره نبأ که مى‏فرماید:

یَوْمَ یَنْظُرُ الْمَرْءُ ما قَدَّمَتْ یَداهُ وَ یَقُولُ الْکافِرُ یا لَیْتَنِی کُنْتُ تُراباً روزى که مرد در آنچه که دو دستش پیش فرستاده مى‏نگرد و کافر مى‏گوید: اى کاش خاک بودم.

از این آیه شریفه نیز معلوم مى‏شود که انسان هر چه را پیش فرستاده مى‏بیند و در آن نگاه مى‏کند و اگر بدیهایش از خوبیهایى که کرده باشد بیشتر باشد و آتشى که در دنیا براى خود و دیگران افروخته شعله‏ور ببیند، در حسرت خاک بودن خواهد ماند، زیرا مرگ دوباره به سراغش نخواهد آمد.

5- یَوْمَ تَجِدُ کُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَها وَ بَیْنَهُ أَمَداً بَعِیداً وَ یُحَذِّرُکُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ (آل عمران- 30) روزى که هر کسى آنچه نیکى کرده مى‏یابد و براى آنچه بدى نموده آرزو مى‏کند که بین او و اعمال زشتش مسافتى بس دور باشد و خداوند شمار را از خودش مى‏ترساند و خداوند به بندگان مهربان است.

در این آیه کلمات «تجد» و «محضرا» دلالت دارد بر اینکه انسان عین اعمال خودش را حاضر مى‏یابد و کارهاى زشت و اعمال شوم مجسم‏شده‏اش هم چنان باعث شرمسارى او مى‏شود که آرزو مى‏کند کاش این اعمال از وى بسى دور مى‏بود و ضمنا خدا بندگان خویش را تحذیر مى‏کند و از بلایى که در کمین آنها است آگاه مى‏سازد زیرا خداوند نسبت به بندگانش مهربان است.

و اگر مهربان نمى‏بود از خطرى که در پیش است آگاهشان نمى‏ساخت ضمنا با بیان‏ «وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ» به مردم ابلاغ مى‏کند که هر مصیبتى براى خود فراهم آورده‏اید و محصولى که در دنیا کشت کرده‏اید در آخرت درو مى‏نمایید که‏

(الدّنیا مزرعة الآخرة)

(دنیا کشتزار آخرت است) پس عذاب را از خداى مهربان که هرگز به احدى ستم نمى‏کند ندانید بلکه آن را از سوى خود به شمار آورید که قانون خدا و سنت الهى را در هم شکسته‏اید و به درد و عذاب گرفتار شده‏اید، همچون ریختن غبار در چشم و یا خوردن سم که درد و مرگ به دنبال خواهد داشت. مولوى هم مى‏گوید:

این عملهاى چو مار و کژدمت‏

 

مار و کژدم گردد و گیرد دمت‏

     

محاسبه نفس یا روش پیشگیرى از وقوع جرم، ص: 100