عقد موقت و مقایسۀ آن با عقد دائم:
ساعت ۱٠:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: عقد موقت و مقایسۀ آن با عقد دائم:

چنانکه سابقاً گفته شد غریزۀ جنسى یکى از نیرومندترین غریزه‌هاست و اگر انسان به این غریزه به صورت صحیح پاسخ ندهد و در رفع این نیاز سهل‌انگارى و بى‌توجهى نماید ممکن است به راههاى انحرافى کشیده شده و در ورطۀ فساد گرفتار آید.

از طرف دیگر این موضوع را نمى‌توان انکار کرد که افراد زیادى در برخى شرائط‌ و محیطها قدرت تشکیل خانواده و پیوند زناشویى دائمى را نداشته و نمى‌توانند تمام مسئولیت‌ها و تکالیفى را که از ناحیۀ ازدواج دائم بر دوش آنها گذاشته مى‌شود انجام دهند، که در زیر به چند نمونۀ آن اشاره مى‌گردد:

<الف-> مردى که مدت زمان قابل توجهى به واسطۀ مسافرت طولانى و مانند آن به همسر خود دسترسى ندارد.

<ب-> مردى که همسرش به واسطۀ بیمارى و مانند آن توان جنسى خود را از دست داده است.

<ج-> مرد یا زنى که به واسطۀ طلاق یا مرگ همسر خود را از دست داده و اسباب ازدواج مجدد و دائم برایش فراهم نیست.

<د-> جوانانى که در شدیدترین دوران بروز غریزۀ جنسى هستند و به واسطۀ مشکلات اقتصادى و فرهنگى و مسائل پیچیدۀ اجتماعى شرایط ازدواج دائم را نداشته و نمى‌توانند تشکیل خانواده بدهند.

در نمونه‌هاى گفته شده و نظایر آن یا باید بگوییم که هیچ زن یا مردى حق ندارند خارج از ازدواج دائم با تمام مسئولیت‌هایش با یکدیگر رابطۀ جنسى داشته باشند، که این در حقیقت سرکوب غریزه‌اى از غرایز انسان بوده و نتیجه‌اى جز فحشاء، همجنس‌بازى، آلوده شدن به مواد مخدر، خشونت، بیماریهاى خطرناک و سایر ناهنجاریهاى اجتماعى ندارد؛ و یا باید این افراد را در برابر بى‌بندوبارى جنسى آزاد گذاشت تا از طریق زنا و دیگر راههاى غیر مشروع به غریزۀ شهوت خود پاسخ دهند، که این راه به هیچ وجه عاقلانه نبوده و فساد فرد و جامعه را در بر دارد؛ و یا این که راه سومى را در پیش گیریم که نه مشکلات و مسئولیت‌هاى ازدواج دائم را داشته باشد و نه فرد را دچار فحشاء و ارتکاب گناه نماید، و آن همان «ازدواج موقت» طبق قانون و رعایت مقررات است.

اسلام که با دوراندیشى تمام درصدد رفع نیازهاى مادى و معنوى انسان مى‌باشد یکى از راه‌کارهاى رفع این گونه مشکلات را ازدواج موقت مى‌داند؛ قرآن کریم پس از ذکر مواردى که زن و مرد حرام است با یکدیگر ازدواج نمایند چنین مى‌گوید: «و زنان دیگر غیر از اینها (که بیان شد) براى شما حلال است که با اموال خویش آنها را به طریق زناشویى اختیار کنید نه آن که زنا نمایید، و از زنانى که بهره‌مند مى‌شوید واجب است مهرشان را بپردازید، و گناهى بر شما نسبت به آنچه بعد از تعیین مهریه با یکدیگر به توافق مى‌رسید نیست». «1»‌

در روایات زیادى که از پیشوایان دین علیهم السلام رسیده ازدواج موقت مورد تشویق و ترغیب قرار گرفته و به عنوان یکى از سنت‌هاى پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم قلمداد شده و ترک آن مورد توبیخ و مذمت واقع شده است. «2»‌

در حدیثى که به چندین طریق از حضرت على علیه السلام نقل شده آمده است که اگر از ازدواج موقت توسط برخى خلفا جلوگیرى نشده بود هیچ فرد مؤمنى تن به زنا نمى‌داد و تنها افراد شقاوتمند دنبال زنا مى‌رفتند. «3»‌

اصل مشروعیت ازدواج موقت در زمان پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم امرى مسلّم و قطعى بوده و تعدادى از صحابه در آن زمان ازدواج موقت نموده‌اند؛ ولى غالب اهل سنت مى‌گویند که این حکم برداشته شده و این نوع ازدواج تحریم شده است؛ روایاتى که آنها در این زمینه نقل کرده‌اند متفاوت است؛ برخى از آنها مفادش این است که متعه در زمان پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم تحریم شده و برخى دیگر بیانگر این معناست که خلیفه دوّم از آن نهى نموده و آن را تحریم کرده است. «4»‌

به هر حال از نظر ائمۀ معصومین علیهم السلام ازدواج موقت امرى است جایز و مشروع.

ناگفته نماند که ازدواج موقت تنها با گفتن دو جمله تمام نمى‌شود؛ بلکه براى آن در اسلام مقررات خاصى قرار داده شده، و زن در تمام مدت ازدواج فقط بر مردى که او را به ازدواج درآورده حلال است و پس از پایان مدت ازدواج در صورتى که زن و مرد آمیزش نموده باشند زن نمى‌تواند بلافاصله شوهر جدید نماید بلکه باید عدّه نگه‌ البته بایستى در حکومت اسلامى براى ازدواج موقت ضوابط و مقررات خاصى تدوین گردد تا جلو سوء استفادۀ افراد هوسباز و کسانى که درصدد انجام هر نوع فساد و فحشایى در پشت پردۀ ازدواج موقت هستند گرفته شود.

                                  نرم افزار جامع فقه اهلبیت ( ع )

______________________________
(1)- سورۀ نساء (4): آیۀ 24.

(2)- وسائل الشیعة، باب 1 و 2 از ابواب المتعة، ج 21، صص 5- 16.

(3)- همان، باب 1، ح 2 و 20 و 24 و 25؛ کنز العمال، ج 16، صص 522- 523، رقم 45728.

(4)- کنز العمال، همان، صص 518- 527، ارقام 45712 تا 45751.