ریشه‏هاى فطرى و غریزى امر به معروف و نهى از منکر
ساعت ٧:۳٠ ‎ب.ظ روز جمعه ٤ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: ریشه‏هاى فطرى و غریزى امر به معروف و نهى از منکر ،عکس العمل حیوانات در برابر خطرها ،مسأله هشدار و اخطار و یا فریاد در برابر خطرها و ان ،ریشه عقلى‏امر به معروف و نهى از منکر

تمام پدران و مادران در طول تاریخ، فرزندان خود را به کارهایى واداشته و از کارهایى نهى کرده‏اند بنابراین، مسأله امر و نهى و تشویق و هشدار، ریشه در درون هر انسانى دارد و مربوط به زمان و مکان و یا نژاد و منطقه خاصّى نمى شود. هر مسأله‏اى این گونه فراگیر باشد، نشانه از فطرى بودن آن دارد.

عکس العمل حیوانات در برابر خطرها

مسأله هشدار و اخطار و یا فریاد در برابر خطرها و انحرافها، مخصوص انسانها نیست. در قرآن مى‏خوانیم: همین که مورچه‏اى دید حضرت سلیمان با لشکرش در حرکتند، فریاد زد و به سایر مورچگان گفت: به لانه‏هاى خود بروید تا پایمال آنان نشوید. «1»

و همین که هدهد در پرواز خود از فضاى کشور سبا متوجه انحراف مردم شد و دریافت که مردم خورشید پرستند، نزد حضرت سلیمان آمد و با ناله خود، از این انحراف شکایت کرد. «2»

بنابراین، فریاد در برابر انحراف و دلسوزى براى دیگران، نه تنها مسأله‏اى فطرى براى انسانهاست، بلکه ریشه غریزى در حیوانات دارد؛ لذا اگر گفته شود که انسانِ بى‏ تفاوت از حیوان پست تر است، سخن گزافى نباشد، البته مسؤولیت همه مردم نسبت به امر به معروف و نهى از منکر یکسان نیست؛ بلکه وظیفه علما و دولتمردان از دیگران بیشتر است. «3»

ریشه عقلى‏

امر به معروف و نهى از منکر یک ضرورت عقلى است. این مسأله بقدرى روشن است که نگرانم اگر توضیحى داده شود، همچون ابرى جلوى خورشید، از شفافیت آن بکاهد.

کدام عاقل است که سکوت در مقابل خطر و انحراف راپسندیده و آن را محکوم نکند؟

کدام عقل است که راهنمایى، دلسوزى، تشویق به کار خیر و جلوگیرى از مفاسد را لازم نداند؟

از آنجا که دین اسلام مطابق با عقل و فطرت است، مى‏توان گفت که تمام آیات و روایاتِ امر به معروف و نهى از منکر، ما را به همین قضاوتِ روشن عقل ارشاد مى‏کند.

______________________________
(1)- حَتّى‏ اذا اتَوْا عَلى‏ وادِ النَّمْلِ قالَتْ نَمْلَةٌ یا ایُّها النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساکِنَکُم لایَحْطِمَنَّکُم سُلَیمانُ و جُنُودُه و هُم لایَشْعُرونَ. نمل/ 18 

 (2)- وَجَدْتُها و قَومَها یَسجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ اللّه ... نمل/ 24    

(3)- لَولا یَنْهاهُمُ الرَّبّانیُّونَ و الاحْبارُ عَن قَولِهِمُ اْلِاثْمَ. مائده/ 63

امر به معروف و نهى از منکر، ص:12 -  13