مؤسّس علم شیمى‏
ساعت ۱۱:۳٦ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۳ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: مؤسّس علم شیمى‏ ،جابر بن حیّان ،مستشرق «کراوس‏kraus

جابر بن حیّان مؤسّس علم شیمى‏

کتابهاى جابر بن حیَّان کتب ریاضى و شیمى بوده است که أصل و ریشه‏اش بر علوم ریاضى و شیمى در أعصار گذشته سبقت داشته است. گفته شده است: وى علمش را از خالد بن یزید و سپس از امام صادق علیه السلام گرفته است.

جابربن حیّان پیوسته و به طور مستمر به امام صادق علیه السلام با گفتارش: سَیِّدِى (سرور و سالارم) اشاره مى‏نموده است و به حقّ او قسم یاد مى‏کرده است، و او را براى خویشتن مصدر الهام به حساب مى‏آورده است.

او در مقدمه کتابش: «الاحْجَار» گفته است: وَ حَقِّ سَیِّدِى لَوْلَا أنَّ هَذِهِ الْکُتُبَ بِاسْمِ سَیِّدى- صلوات الله علیه- لَمَا وَصَلْتُ إلَى حَرْفٍ مِنْ ذَلِکَ إلَى الأبَدِ:

«و سوگند به حقِّ سیّد و سرورم! اگر این کتابها به اسم سیّد من- که صلوات خدا بر او باد- نبود من تا أبد الآباد به معنى یک حرف از آن هم نمى‏توانستم پى ببرم!» مستشرق «کراوس‏kraus ­ انتشار دهنده کتب او در عصر حاضر براى وى چهل کتاب تألیف شده ذکر کرده است. و ابن ندیم که در قرن چهارم از هجرت مى‏زیسته است براى وى بیست کتاب دیگر افزوده است.

ابن ندیم از قول او نقل کرده که او گفته است: من سیصد کتاب در فلسفه، و یک هزار و سیصد کتاب در مجموع صنایع و آلات و ادوات جنگى نوشتم، و پس از آن پانصد کتاب در علم طبّ تألیف کردم، و سپس در علم منطق بنابر نظریّه و رأى أرسطاطالیس تألیف نمودم، و پس از آن نیز در علم زیج کتاب نوشتم که قریب سیصد ورقه بود، پس از آن کتابى در زهد و موعظه نگاشتم. و سپس کتابهاى بسیار و زیبائى در عزائم (دعاها و رقیه‏هائى که مى‏نویسند و با خود همراه مى‏دارند) تألیف نمودم، و در خواصّ اشیائى که عامّه مردم آن را به کار مى‏بندند کتابهاى زیادى به رشته تحریر کشیدم، و پس از اینها نزدیک پانصد کتاب در رد و نقض فلاسفه تألیف کردم، و پس از آن کتابى در صنعت نوشتم که به «کتب الْملک» معروف است، و کتابى دگر که به «الرِّیاض» معروف مى‏باشد. «1»

______________________________
(1) «. الامام جعفر الصّادق» عبد الحلیم الجندى المصرى مستشار جمهوریّة مصر العربیّة در مجلس أعلى للشّئون الإسلامیّة. ص 223 و ص 224.

امام شناسى، ج‏18، ص: 119