خصوصیّات کتاب جفر
ساعت ۱۱:٢۸ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۳ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: خصوصیّات کتاب جفر ،إنَّ أصْحَابَ الْحُسَیْنِ لَمْ یَنْقُصُوا رَجُلًا ،وَ إنَّ أسْمَاءَ أصْحَابِهِ عِنْدَنَا لَمَکْتُوبُ ،ظاهراً این صحیفه همان دیوانى است

از جمله کتابهاى مسلّمه که به خط مبارک حضرت أمیر المؤمنین علیه السّلام و به املاء رسول اکرم صلى الله علیه و آله بوده است، صحیفه یا کتاب جَفْر مى‏باشد که از حوادث واقعه بعد از ارتحال رسول الله سخن در آن به میان آمده است.

سَنَد المحدّثین در عصر اخیر مرحوم حاج شیخ عباس قمّى رضى الله عنه- در کتاب ارزشمند خود: «سفینة البحار» آورده است که: آن صحیفه‏اى بوده است به خط أمیر المؤمنین علیه السّلام و املاء رسول الله صلى الله علیه و آله که در آن بیان تمام وقایع پس از رحلت حضرت رسول الله صلى الله علیه و آله آمده است، و اینکه چگونه حسین علیه السّلام کشته مى‏گردد، و چه کسى او را مى‏کشد، و چه کسى او را نصرت مى‏کند، و چه کسى با او به شهادت مى‏رسد، و چگونه فاطمه علیها سلام و حسن علیه السّلام به شهادت مى‏رسند. و در آن، مقتل حسین علیه السّلام است و آنچه بر أمیر المؤمنین علیه السّلام جارى مى‏شود، و وقایع ما کان و ما یکون تا روز بازپسین. این صحیفه نزد أمیر المؤمنین علیه السّلام بود، و ابن عبّاس آن را در ذى قار نزد وى دیده است و به آن حضرت گفته است: بخوان براى من این صحیفه را! پس أمیر المؤمنین علیه السّلام آن را براى او قرائت نمود، و چون به داستان مقتل حسین علیه السّلام رسید و کسى که وى را به قتل مى‏رساند، حضرت به شدّت گریست و سپس صحیفه را درهم پیچید. (این مطلب در مجلّد هشتم از «بحارالانوار» کمپانى، ب 2 ص 16 وارد است.)

محدّث قمّى مى‏فرماید: أقُولُ: ظاهراً اشاره به این صحیفه نموده است ابن عبّاس در هنگامى که به واسطه عدم یارى و نصرت امام حسین علیه السّلام مورد مؤاخذه واقع شد، آنجا که گفت:

إنَّ أصْحَابَ الْحُسَیْنِ لَمْ یَنْقُصُوا رَجُلًا وَ لَمْ یَزِیدُوا؛ نَعْرِفُهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ مِنْ قَبْلِ شُهُودِهِمْ «

! اصحاب امام حسین یک نفر در میانشان کم و زیاد نمى‏شود. ما آنها را به اسامى شان پیش از شهادتشان مى‏شناسیم.»

و محمّد بن حنفیّه گفت: وَ إنَّ أسْمَاءَ أصْحَابِهِ عِنْدَنَا لَمَکْتُوبُونَ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أسْمَاءِ آبَائِهِمْ.

«أسامى أصحاب امام حسین علیه السّلام نزد ما نوشته شده‏اند به اسمهاى خودشان و اسمهاى پدرانشان.»

و ظاهراً این صحیفه همان دیوانى است که بار شترى بود که با امام حسن علیه السّلام بود و هر جا مى‏رفت با خود مى‏برد و از آن جدا نمیشد. و بیان این صحیفه در مادّه حَذَفَ گذشت. «2»

امام شناسى، تهرانی  ج‏14، ص: 221

 

______________________________
(1) «شیخ المضیرة» طبع دوم ص 113. و در تعلیقه گوید: این است آنچه در بخارى و مسلم آمده است و اما مقدار احادیثى که شیعه از او روایت مى‏کنند نمى‏دانیم «و لکلِّ قومٍ سنّةٌ و إمامُها.»   (2) «سفینة البحار» ج 2، ص 15 مادّه ص ح ف‏