خصوصیات علم‏ جفر
ساعت ۱۱:٢٤ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۳ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: خصوصیات علم‏ جفر ،أتَاهُمْ عِلْمُهُمْ فِىِ جِلْدِ جَفْرِ ،علماء أهل سُنَّت علم جفر

. علم جَفْر:

کلمه جفر در أصل لغت به معنى برّه مى‏باشد هنگامى که بزرگ شود و غذا خور گردد. و شاید علّت تسمیه این علم به جَفْر آن باشد که در اصل، این علم را بر روى پوست بچه گوسپندى نوشته‏اند فلهذا به نام محلّ آن نامیده شده است. علم جَفْر علم حروف است که به واسطه آن از حوادث آینده اطّلاع حاصل مى‏شود.

از حضرت امام صادق علیه السلام مروى است که نزد وى علم جفر است و آن را تفسیر فرموده است به اینکه آن عبارت است از ظرفى که در آن علم پیامبران و علم علماى گذشته از بنى اسرائیل مى‏باشد. و راجع به علم جفرى که نزد ایشان است از آنان مطالبى بسیار نقل شده است. و ما اگرچه آن علم و مراد و منظور از آن را نمى‏شناسیم الَّا اینکه از آن روایاتى که درباره جفر وارد است و این که علم جفر از مصادر علومشان مى‏باشد، به دست مى‏آوریم که: آن علمى است شریف که خداوند به آنان عنایت نموده است. و در کتاب «کافى» درباره علم جفرى که نزد آنان است روایات کثیرى وارد است.

بعضى از علماء أهل سُنَّت علم جفر را ذکر کرده‏اند و گفته‏اند: امام صادق علیه السلام آن را مى‏دانسته است. شَبْلَنْجى در «نور الأبصار» ص 131 گوید: در کتاب «حیاة الحیوان الکبرى» گفته است: فائدةٌ: ابن قُتَیْبَه در کتاب «أدب الکاتب» گوید: کتاب جفر را امام جعفر الصّادق بن محمد الباقر نوشته است، و در آن علم ما یحتاج بشر تا روز قیامت موجود مى‏باشد.

و أبو العَلاء بدین علم اشاره کرده است‏

: لَقَدْ عَجِبُوا لآلِ الْبَیْتِ لَمَّا

 

أتَاهُمْ عِلْمُهُمْ فِىِ جِلْدِ جَفْرِ

فَمِرْآةُ الْمُنَجِّمِ وَ هْىَ صُغْرَى‏

 

تُرِیهِ کُلَّ عَامِرَةٍ وَ قَفْرِ «1»

     

 

______________________________
(1) «نور الأبصار ، ص 160، و ص 161. و مفاد بیت این است: «هر آینه به شگفت آمدند از آل بیت رسول الله چون که علومشان در پوست کوچک بزغاله یا بّره‏اى بدیشان واصل شد. پس باید بدانند: که آئینه جهان نماى منجّم (اسطرلاب) با آنکه کوچک به او نشان مى‏دهد هر محلّ آباد و هر محلّ بى آب و علف را!») باید دانست که ما در ضمن همین دوره از علوم و معارف اسلام در قسمت «امام شناسى» در مجلّد چهاردهم در دروس 201 تا 210 از صفحات 168 تا 223 بحث کامل و مشبعى راجع به علم جفر نموده‏ایم و براى معرفت به خصوصیات این علم باید به آنجا مراجعه گردد.

و در کتاب «الفُصُول المُهِمَّة» گفته است: بعضى از اهل علم نقل کرده‏اند که کتاب جفرى را که پسران عبد المؤمن بن على در مغرب زمین از یکدیگر به إرث برده‏اند از گفتار امام جعفر صادق مى‏باشد. و براى حضرت در دارا بودن این علم منقبتى است عالى و درجه‏اى است والا که دلالت بر فضل وى مى‏کند.

امام شناسى،  تهرانی ج‏18، ص: 114