اقسام توسل
ساعت ٩:٢٧ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: توسل به قرآن کریم‏ ،توسل به دعای مومن ،توسل به دعاى پیامبر در زمان حیات‏ ،یا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا

3. توسل به قرآن کریم‏

یکى از راه هاى توسل این است که انسان قرآن را بخواند و به وسیله آن از خدا حاجت بطلبد. در حقیقت، این نوع توسل، توسل به فعل خدا است، زیرا قرآن، کلام خداست که بر قلب رسول اکرم (صلَّى اللّه علیه و آله و سلَّم) نازل شده است.

احمد بن حنبل از عمران بن حصین نقل مى کند که از پیامبر (صلَّى اللّه علیه و آله و سلَّم) شنیدم مى فرمود:

اقْرؤُا الْقُرآنَ وَاسْأَلُوا اللّهَ تَبارَکَ وَتَعالى بِهِ قَبْلَ أَنْ یَجئ قَومٌ یَسْألُونَ بِهِ النّاسَ». «1»

«قرآن را بخوانید و از خدا به وسیله آن سؤال کنید، پیش از آنکه گروهى بیایند به وسیله آن از مردم سؤال کنند».

دقت و امعان نظر در حدیث فوق نکته اى را روشن مى سازد، و آن اینکه: توسل به هر موجودى که نزد خدا منزلت و کرامت داشته باشد جایز است، لذا در شب هاى قدر مستحب است انسان قرآن را باز کند واین دعا را بخواند:

«اللّهُمَّ إِنّى أَسْألُکَ بِکِتابِکَ الْمُنْزَلِ وَما فِیهِ، وَفِیهِ اسْمُکَ الأَکْبَرُ وَأَسْماؤُکَ الْحُسْنى...». «2»

«پروردگارا من از تو به وسیله این کتابى که فرو فرستاده اى، و آنچه در آن است سؤال مى کنم. پروردگارا نام بزرگت و اسماى زیبایت در این کتاب هست...».

4. توسل به دعای مومن

یکى از اسباب توسل و جلب مغفرت خدا، این است که انسان از برادر مؤمن خود بخواهد در حق او دعا کند، و این نوع توسل مورد اتفاق همه موحدان جهان است و در این مورد کافى است که بدانیم حاملان عرش الهى درباره افراد با ایمان، طلب مغفرت مى کنند یَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا. غافر/ 7.«»

این تنها فرشتگان نیستند که درباره آنان طلب آمرزش مى نمایند، بلکه مؤمنان نیز درباره گذشتگان نیز چنین کار انجام مى دهند «رَبّنا اغْفِرْ لَنا وَلإِخوانِنا الَّذین سَبَقُونا بِالإِیمان» حشر/ 10»، «پروردگارا، بر ما و بر آن برادرانمان که در ایمان آوردن بر ما پیشى گرفته اند ببخشاى».

پیامبر گرامى از امت اسلامى مى خواهد که در حق او دعا کنند و مى فرماید:

«ثُمَّ سَلُوا [لِىَ‏] الْوَسِیلَةَ فَإِنَّها مَنزِلَةٌ فِى الْجَنَّةِ لا تَنْبَغى أَنْ تَکُونَ [إِلّا] لِعَبْد مِنْ عِبادِ اللّهِ وَأَنَا أَرْجُو أَنْ أَکُونَ أَنَا هُوَ فَمَنْ سَأَلَ لِىَ الوَسِیلَةَ حَلَّتْ لَهُ الشَّفاعَةُ».«3»

 

«براى من از خدا وسیله بطلبید و آن مقامى است در بهشت که جز بر یکى از بندگان خدا شایسته نیست و امیدوارم که من همو باشم، هر کس براى من چنین مقامى بطلبد، شفاعت من بر او حلال مى گردد».

5. توسل به دعاى پیامبر (صلَّى اللّه علیه و آله و سلَّم) در زمان حیات‏

رسول گرامى (صلَّى اللّه علیه و آله و سلَّم) شریف ترین و گرامى ترین انسانى است که خدا آفریده است. آیات قرآنى به مقام و منزلت پیامبر (صلَّى اللّه علیه و آله و سلَّم) اشارات فراوانى دارند که نقل آنها در این مختصر نمى گنجد.

در منزلت پیامبر (صلَّى اللّه علیه و آله و سلَّم) کافى است که بدانیم خدا او را مایه مصونیت مردم از عذاب مى شمارد و تصریح مى کند که تا او در میان مردم است خدا آنان را با نزول عذاب مجازات نمى کند:

«وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ وَ ما کانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ». « انفال/ 33.»

«هرگز تا تو در میان آنان هستى خدا آنان را مجازات نمى کند، هم چنان که ایشان را تا زمانى که طلب آمرزش مى کنند، عذاب نمى کند».

در عظمت پیامبر (صلَّى اللّه علیه و آله و سلَّم) کافى است که خدا نام او را در کنار نام خود و اطاعت او را در کنار اطاعت خویش قرار داده است:

«وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِیماً». « احزاب/ 71.»

این آیات وآیات دیگر همگى از کرامت و منزلت آن حضرت حکایت مى کند؛ منزلتى که براى آن نظیرى در عرصه آفرینش نیست. براى همین مقام قدسى پیامبر در پیشگاه خدا، دعاى او رد نمى شود، لذا به گنهکاران دستور داده شده که به محضر پیامبر بروند و از او درخواست کنند که در حقّ آنان استغفار کند:

فراتر از این، حتى خوددارى از طلب استغفار از پیامبر را نشانه نفاق مى داند. «. منافقون/ 5.

»

«وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِیماً». «. نساء/ 64.

»

«هرگاه آنان زمانى که بر خویش ستم کرده اند نزد تو بیایند و از خدا طلب مغفرت کنند، و پیامبر نیز براى آنان طلب مغفرت کند، خدا را توبه پذیر و رحیم خواهند یافت».

از برخى آیات استفاده مى شود که امت هاى پیامبران پیشین نیز از آنان درخواست استغفار مى کردند. به عنوان نمونه فرزندان یعقوب آنگاه که خطاى آنان آشکار گشت به پدر گفتند:

«یا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنَّا کُنَّا خاطِئِینَ* قالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَکُمْ رَبِّی إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ». « یوسف/ 97- 98»

«پدرجان براى مغفرت گناهان ما از خداوند طلب آمرزش کن؛ ما خطاکار بودیم. [یعقوب‏] گفت: (سوف) از پروردگارم طلب مغفرت خواهم کرد، همانا او آمرزنده و رحیم است».

در جواز این نوع توسل، جاى هیچ بحث و گفتگویى نیست و مخالفتى با آن، به چشم نمى خورد. چیزى که مهم است آگاهى از سبب استجابت دعاى پیامبران است و آن، منزلت و جایگاه قدسى آنهاست.

ادامه در پست بعدی

 .........................................................................................

راهنماى حقیقت، ص: 142-  143

 

______________________________
(1). مسند احمد بن حنبل: 4454.    (2). ابن طاووس: اقبال: 41. (2). مستدرک بحارالأنوار، ج 4، ص 61.