کیفیت تسلیت و تعزیت گفتن‏
ساعت ٤:٠٠ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢٦ آبان ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: کیفیت تسلیت و تعزیت گفتن‏ ،مرحوم شهید ثانى مى‏گوید: ،مصافحه با صاحب عزا چگونه است؟ ،پسرش فوت شد و در مرگ او

مرحوم شهید ثانى مى‏گوید: اصحاب از پیامبر (صلّى اللَّه علیه و آله) پرسیدند مصافحه با صاحب عزا چگونه است؟ فرمود: مصافحه سبب تسکین آلام مى‏شود. حالا براى روشن شدن این مطلب که چگونه تسلیت و تعزیت گوئیم، بهتر آنست که مضمون روایات وارده در این باب را مورد بررسى قرار دهیم، که شفاى دردهاى درونى است و از هر منطقى رساتر، منطق اهل بیت است.

1--عن علىّ (علیه السّلام) قال‏: کان رسول اللَّه اذا عزّى قال اجرکم اللَّه و رحمکم و اذا هنّى قال بارک اللَّه لکم و بارک علیکم.

از امیر المؤمنین (علیه السّلام) روایت شده که گفت: هر وقت پیغمبر اکرم به کسى تعزیت مى‏گفت، مى‏فرمود: خدا شما را اجر دهد. و هر وقتى تبریک مى‏گفت، مى‏فرمود: خدا به شما و بر شماها برکت عنایت فرماید.

2- و روى‏ انّه توفّی لمعاذ ولد فاشتدّ حزنه علیه فبلغ ذلک النّبىّ (صلّى اللَّه علیه و آله) فکتب الیه بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم من محمّد رسول اللَّه الى معاذ- سلام علیک فانّى احمد اللَّه الّذى لا اله الّا هو اما بعد اعظم اللَّه لک الاجر و الهمک الصّبر و رزقنا و ایّاک الشّکر فانّ انفسنا و اهلینا و موالینا و اولادنا من مواهب اللَّه عزّ و جل الهنیئة و عواریه المستودعة نمتّع بها الى اجل معلوم و نفیض لوقت معدود ثمّ افترض علینا الشّکر اذا اعطانا- و الصّبر اذا ما ابتلانا و کان ابنک من مواهب اللَّه الهنیئة و عواریة المستودعة متّعک اللَّه به فی غبطة و سرور و قبضه منک باجر کثیر و الصّلوة و الرّحمة و الهداى ان صبرت و احتسبت فلا تجمعنّ علیک مصیبتین فیحبط لک اجرک و تندم على ما فاتک- فلو قدمت على ثواب مصیبتک علمت انّ المصیبة قصرت فی جنب اللَّه عن الثّواب فتنجز من اللَّه موعوده و لیذهب اسفک على ما هو نازل بک فکان قدر قد نزل علیک و السّلام.

روایت شده معاذ بن جبل که یکى از یاران پیغمبر است، پسرش فوت شد و در مرگ او بسیار اندوهناک گردید. پیغمبر اکرم تسلیت و تعزیتى به این عنوان براى او نوشت از محمد رسول خدا به معاذ: سلام به تو، اى معاذ، من خداى یکتایى را که جز او خدائى نیست، سپاس مى‏گذارم. اما بعد، خداوند اجر تو را بزرگ گرداند، و صبر بتو الهام نماید، و ما و شما را توفیق شکرگزارى عنایت کند.

اى معاذ، جان و زن و اولاد و اموال ما از مواهب و بخششهاى گواراى الهى است و امانتهائى هستند که پس گرفته مى‏شوند. ما یک مدت معین از آنها استفاده و بهره‏بردارى مى‏کنیم و در وقت معین از ما گرفته مى‏شوند. سپس بر ما هنگام نعمت شکر و سپاسگزارى را و وقت گرفتن آن نعمت و بلا، صبر را بر ما لازم کرده است. اى معاذ فرزند تو از مواهب و بخششهاى گواراى الهى و امانتهاى او بود. یک مدت با کمال خوشى از او بهره‏گیرى کردى‏

و خدا ترا از آن بهره‏ور گردانید، و اکنون که آن را از تو گرفته، متقابلا اجر بسیار به تو عنایت کرده. اجرى که عبارتست از درود و رحمت و هدایت (اشاره است به آیه شریفه‏ أُولئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ) اگر صبر کنى دو مصیبت به تو وارد نمى‏شود اجرت ضایع و از گذشته پشیمان نمى‏شوى اگر با اجر و ثواب مصیبت، بر خدا وارد شوى، مى‏فهمى که مصیبت در مقابل ثواب الهى خیلى کم و کوتاه است و وعده خدا حتمى است. باید تأسف تو بر مصیبت نازله، برطرف گردد. و السلام

3- عن ابى عبد اللَّه جعفر بن محمّد الصّادق (علیه السّلام) عن ابیه عن جدّه قال‏ لمّا توفّی رسول اللَّه جاء جبرئیل و النّبىّ (صلّى اللَّه علیه و آله) مسجّى و فی البیت علىّ و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السّلام فقال السّلام علیکم یا اهل بیت النّبوّة «کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ»- الا انّ فی اللَّه عزّ و جلّ عزاء من کلّ مصیبة و خلفا من کلّ هالک و درکا لما فات فباللَّه عزّ و جلّ فثقوا و ایّاه فارجوا فانّ المصاب من حرم الثّواب هذا آخر وطئى فی الدّنیا.

حضرت صادق از پدرش امام باقر و او از پدرش نقل کرده (که ظاهرا حضرت امیر المؤمنین است)، که وقتى رسول اللَّه از دنیا رفت، جبرئیل وارد خانه شد در حالى که روى بدن شریف آن حضرت پارچه‏اى کشیده شده بود و فقط در خانه، على و فاطمه و امام حسن و امام حسین (علیهم السلام) بودند، و گفت: سلام بر شما اهل بیت نبوّت، هر انسان باید مزه مرگ را بچشد، و بدون شک شما اجرتان را روز قیامت دریافت خواهید کرد آگاه باشید ذات مقدس حق تعالى در هر مصیبت، به صاحب مصیبت تسکین مى‏دهد و پاداشى در مقابل آنچه که از دست رفته، عطا مى‏فرماید سپس جبرئیل عرض مى‏کند: پس به خدا تکیه کنید و به او امیدوار باشید، زیرا مصیبت زده کسى است که از ثواب خداوندى محروم و بى‏بهره باشد. و بعد جبرئیل گفت: این آخرین قدم من است که در دنیا مى‏گذارم (یعنى بعد از وفات پیغمبر وحى منقطع مى‏شود و دیگر جبرئیل مأموریتى ندارد که به زمین یا این جهان بیاید. و بهمین مضمون دو سه روایت دیگر مرحوم شهید نقل کرده، که از ذکر آنها خوددارى مى‏شود).

ارمغان شهید، ص:106 -  107