شهریار
ساعت ۱٢:٤٧ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢۳ آبان ۱۳٩٠   کلمات کلیدی:
  • شهریار
  • سید محمد حسین بهجت «متخلّص» به شهریار در شهریور ماه سال 1285 ه. ش در تبریز متولد شد. پدرش حاج میر آقا خشکنابى از سادات خشکناب و از وکلاى درجه‏ى اول تبریز بود و ایمانى بسیار قوى داشت.
  • دوران کودکى شهریار مصادف با انقلاب مشروطیت و در نتیجه ناامنى و آشوب در سرتاسر کشور از جمله تبریز بود به همین دلیل خانواده شهریار به روستاى خشکناب رفتند. شهریار تحصیلات ابتدایى خود را با قرائت قرآن آغاز کرد و سپس به آموختن گلستان سعدى و دیوان حافظ پرداخت. در سال 1291 شمسى، دوباره به تبریز، نقل مکان کردند. بعد از دیپلم به تهران رفته و رشته‏ى پزشکى را براى ادامه‏ى تحصیل انتخاب نمود و در سال آخر قبل از اخذ مدرک دکترا به خاطر شدت احساسات توام با طبع سرکش و ناکامى‏هاى عشقى، تحوّلى ناگهانى در زندگى او پدید آورد و با یک بحران روحى شدید ترک تحصیل کرد. وى در سال 1310 شمسى وارد خدمت دولتى گردید ابتدا در اداره‏ى ثبت اسناد مشهد و سپس به خدمت در بانک کشاورزى تهران پرداخت و در همان شغل بازنشسته گردید.
  • شهریار در سال 1313 پدر خود را از دست داد و در مرگ او مرثیه‏ى بسیار عاطفى سرود. در سال 1332 نیز مادر خود را از دست داد و تهران را به قصد تبریز، ترک گفت و در تبریز، از سوى مردم مورد استقبال با شکوهى قرار گرفت وى در آنجا، با یکى از بستگان خود ازدواج کرد که حاصل آن دو دختر به نامهاى شهرزاد و مریم و یک پسر به نام هادى بود.
  • در طول دوران زندگى شهریار دو تحوّل مهم رخ داد که طرز فکر و برداشت شاعر را از اوضاع دگرگون کرد. تحول اول در پایان دوران تحصیل و عشق ناکامش و تحول دوم وقوع انقلاب اسلامى ایران در سال 1357 به رهبرى امام خمینى بود که بزرگترین سعادت زندگى او درک انقلاب اسلامى است. و به دنبال آن جنگ تحمیلى بود که او توانست خالص‏ترین احساسات خود را در این مورد با زبان شعر بیان نماید و اعتقاد و ایمان کامل خود را به اسلام، انقلاب و رهبرى نشان دهد.
  • آثار شهریار به دو دسته تقسیم مى‏شود:
  • الف آثار نثرى که به صورت مقاله یا مقدمه‏هایى بر دیوان خود و یا دیگران نوشته است.
  • ب) آثار نظمى که به دو زبان فارسى و ترکى گنجینه گرانقدرى در ادب فارسى محسوب مى‏شود و شامل مثنوى «روح پروانه»، «کلیات» در چهار جلد که در سال 1364 چاپ و منتشر شد و شامل غزلیات، قطعات، و رباعیات، قصاید و مثنوى، و شاهکار «حیدر بابایه سلام» به زبان ترکى مى‏باشد. دیوان اشعارش شامل اشعار متنوع در موضوعات مختلف مى‏باشد او سبک زیبا و کهن قدیم را با مهارت و هنرمندى به سبک تازه پیوند زده است.
  • شهریار در مدح و مرثیه‏ى اهل بیت (ع) نیز اشعارى سروده است پرشورترین غزل شهریار «مناجات» اوست که در مدح شخصیت وجودى و عظمت مولاى متقیان مى‏باشد و از شاهکارهاى ادب فارسى و با این مطلع آغاز مى‏شود:
  • على‏ اى‏ هماى‏ رحمت تو چه آیتى خدا را

     

    که به ما سوا فکندى همه سایه‏ى هما را

    دل اگر خدا شناسى همه در رخ على بین‏

     

    به على شناختم من به خدا قسم، خدا را

    به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند

     

    چو على گرفته باشد سرچشمه بقا را

    مگر اى سحاب رحمت تو ببارى ار نه دوزخ‏

     

    به شرار قهر سوزد همه جان ما سوا را

    برو اى گداى مسکین در خانه على زن‏

     

    که نگین پادشاهى دهد از کرم گدا را

    به جز از على که گوید به پسَر که قاتل من‏

     

    چو اسیر تست اکنون به اسیر کن مدارا

    به جز از على که آرد پسرى ابو العجایب‏

     

    که علم کند به عالم شهداى کربلا را

    چو به دوست عهد بندد ز میان پاکبازان‏

     

    چو على که مى‏تواند که به سَر برد وفا را

    نه خدا توانمش خواند نه بشَر توانمش گفت‏

     

    متحیرم چه گویم شه ملک لا فتى را

    به دو چشم خون فشانم هله اى نسیم رحمت‏

     

    که ز کوى او غبارى به من آر، توتیا را

    به امید آن که شاید برسد به خاک پایت‏

     

    چه پیام‏ها که دارم همه سوز دل صبا را

    چو تویى قضاى گردان، به دعاى مستمندان‏

     

    که ز جان ما بگردان ره آفت قضا را

    چه زنم چو ناى هر دم ز نواى شوق او دم‏

     

    که لسان غیب خوش‏تر بنوازد این نوا را

    همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهى‏

     

    به پیام آشنایى بنوازد آشنا را

    ز نواى مرغ یا حق بشنو که در دل شب‏

     

    غم دل به دوست گفتن چه خوش است «شهریارا »

         
         

     

       
  • دانشنامه‏ى شعر عاشورایى، محمد زاده ،ج‏2،ص:1158
  •  
  •  
  •  
  •