حکمت در دوام جریان آب دهان‏
ساعت ۱٢:٠٩ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٠ آبان ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: حکمت در دوام جریان آب دهان‏ ،رطوبت به زهره ،گروهى از جاهلان متکلمان ،ضعفاء العقول فلاسفه

امام صادق علیه السلام می فرمایند : ای مفضَل ،تأمل کن: در آب دهان و منفعتى که در آن هست زیرا که حق تعالى چنین مقرر گردانیده که همیشه جارى باشد در دهان که تر کند کام و گلو را. اگر این رطوبت نمى‏بود آنها فاسد و بى‏طراوت مى‏شدند، اگر این رطوبت با غذا هضم نمى‏شد، در گلو گوارا نمى‏شد و این رطوبت‏مرکبى است از براى غذا که آن را به معده مى‏رساند.

و ایضا این رطوبت به زهره مى‏رسد و موجب صلاح حال انسان است زیرا که اگر زهره خشک شود آدمى هلاک مى‏شود. و به تحقیق که گفته‏اند گروهى از جاهلان متکلمان و ضعفاء العقول فلاسفه به جهت قلّت تمیز و قصور علم که: اگر شکم آدمى به هیئت قبا مى‏بود که هر گاه طبیب خواهد بگشاید و اندرون آن را مشاهده نماید و دست داخل کند و معالجه کند آنچه را که خواهد، هر آینه اصلح بود از آن که بسته‏اند و از دیده پنهان است و دست به آن نمى‏رسد و دردهاى اندرون را نمى‏توان شناخت مگر به دلیل‏هاى غامض و علامتهاى مشتبه مانند نظر کردن به قاروره و بوئیدن عرق و اشباه اینها از علاماتى که غلط و اشتباه در آنها بسیار مى‏شود، و بسا باشد که اشتباه باعث کشتن مریض گردد.

و جواب این شبهه آن است که جاهلان باید بدانند که اگر چنین مى‏بود و اطّلاع بر امراض و معالجه آنها به این آسانى مى‏بود، هر آینه مردم را ترس از مرگ و بیمارى نبود و علم به بقاى خود به هم مى‏رسانیدند و به سلامت و صحت خود مغرور مى‏گردیدند و موجب طغیان و فساد ایشان مى‏شد.

و مفسده دیگر این که پیوسته رطوبات شکم مترشح مى‏بود و هر جایى که مى‏نشست و مى‏خوابید ملوّث مى‏گردانید و جامه‏اش همیشه تر و کثیف مى‏شد و عیش بر او فاسد مى‏گردید.

و مفسده دیگر این که معده و جگر و دل افعالى که از اینها صادر مى‏شود به حرارت غریزى مى‏شود که حق تعالى در جوف آدم محتبس گردانیده اگر در شکم فرج‏ها و رخنه‏ها مى‏بود که توان گشود و اندرون شکم را دید و دست را داخل جوف توان کرد، هر آینه برودت هوا به جوف مى‏رسید و با حرارت غریزى مخلوط مى‏شد و عمل احشاى جوف باطل مى‏گردید و آدمى هلاک مى‏شد. پس بدان که هر چه اوهام به سوى آن مى‏رود به غیر نحوى که خالق حکیم اشیاء را بر آن طریقه آفریده خطا و باطل است.

ترجمه توحید المفضل، ص:87 -  88