ریشه احترام آزادى:
ساعت ۱۱:۳٠ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۱٩ آبان ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: ریشه احترام آزادی ،فلسفه اروپا ،اعلامیه جهانی حقوق بشر ،بت پرست و جاهل

. به نظر ما مسأله لازم الاحترام همان مفهوم «باید» است. این تکلیف است، ریشه این تکلیف کجاست؟ این فرمان را بشر از چه مقامى مى‏پذیرد؟

از خدا یا از عقل یا از وجدان؟ یا از خلقت؟ (البته مبدأ خلقت و مبدأ خالق از این نظر یکى است.).

. در فلسفه اروپا هر وقت که سخن از حقوق الهى به میان مى‏آید، آن را با حقوق طبیعى و فطرى دو تا مى‏دانند، آنها حقوق الهى جز به نحو تشریعى تصور نمى‏کنند، درصورتى که حقوق طبیعى خود بر دو قسم است:

حقوق طبیعى بى‏هدف و حقوق طبیعى ذى هدف. اگر پاى هدف و مسیر طبیعى و غائى به میان نیاید حقوق معنى ندارد و تا اصل توحید به میان نیاید، تکامل و تعقیب هدف بى‏معنى است.

. در اعلامیه جهانى حقوق بشر آزادى را بر اصل حیثیت ذاتى انسانى مبتنى مى‏کنند، درصورتى که لازمه حیثیت ذاتى انسانى این است که آن حیثیت را محترم بشماریم به اینکه آن را تکمیل [کنیم‏] و دور از آلودگى نگه داریم، نه اینکه آن را به حال خود بگذاریم، هرطور مى‏شود بشود.

بلى آزادى از آن جهت که بشر را وارد صحنه تنازع بقا مى‏کند (1) و گوهر انسان در محیط آزاد بهتر و بیشتر رشد مى‏کند خوب است، اما این به معنى این نیست که هیچ گونه محیط اجبارى براى بشر به وجود نیاوریم.

. ریشه آزادى، حقوق طبیعى است و ریشه حقوق طبیعى استعداد طبیعى و امکان استعدادى است و به همین دلیل آزادى یک مسأله فلسفى است زیرا امکان استعدادى، پدیده طبیعى و قابل مطالعه حسى و تجربى نیست.

__________________________________________________

 (1). به عبارت دیگر تفکر بشر و اظهار فکر به صورت منطقى باید آزاد باشد و این غیر این است که خرافه باید آزاد باشد، تعصب باید آزاد باشد و عقیده باید آزاد باشد. عقیده‏ها اغلب دلبستگیهاست و مانع آزادى تفکر است.

                       

. آزادى دادن به بت پرست و جاهل و مشرک، احترام به حیثیت ذاتى انسانى نیست، پس عقیده باید آزاد باشد یعنى چه؟.

                                                   یادداشت‏ها، ج‏1، ص: 76