ربا چیست و چرا حرام است؟
ساعت ۱٢:٥٥ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٤ آبان ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: ربا : حرام یا حلال ،وام و قرض الحسنه ،پول اضافه بدون انجام کار ،خبیث ترین در آمد

پاسخ: ربا به معنى زیادى گرفتن در وام یا معامله است. پولى را شخصى وام مى‏دهد و بیشترش را مى‏گیرد، جنسى را مى‏دهد و از همان جنس، مقدار بیشترى دریافت مى‏کند.

در حدیثى مى‏خوانیم: «لو کان الرّبا حلالًا لترک النّاس التّجارات» «1» اگر ربا حلال باشد، مردم کسب و کار را رها مى‏کنند.

امام رضا علیه السلام فرمود: اگر ربا شایع شود، راه وام و قرض الحسنه دادن بسته مى‏شود. «2»

گرفتن پول اضافه بدون انجام کار مفید یا مشارکت در تولید، نوعى ظلم و سبب پیدایش دشمنى و قساوت مى‏شود.

گاهى بدهى‏هاى تصاعدى ربا دهنده، او را ورشکسته و مجبور به قبول انواع ذلّت‏ها و اسارت‏ها مى‏کند.

ربا در همه ادیان حرام است در سوره‏ى نساء، آیه 161 مى‏خوانیم: «و اخذهم الرّبا و قد نهوا عنه» یهودیان با این‏که از ربا نهى شده بودن، باز ربا مى‏گرفتند. تهدیدهایى که در قرآن براى ربا گرفتن و پذیرش حاکمیت طاغوت آمده حتى براى قتل و ظلم و شرابخوارى و زنا نیامده است.

انفاق، دادن بلاعوض است و ربا، گرفتن بلاعوض.

انفاق، محبّت‏آور و ربا کینه‏آور است.

معمولًا از مردن انفاق کننده مردم عزادار مى‏شوند و از مرگ رباخوار مردم شادند.

در قرآن هیچ گناهى به غیر از ربا، اعلام جنگ با خدا شمرده‏

______________________________
(1). بحار، ج 100، ص 119        (2). الحیاة، ج 4، ص 334

پ

نشده است. «1»

پیشرفت غرب به خاطر علم و صنعت است نه به خاطر رباخوارى و وجود ربا در سیستم اقتصادى آنها.

خداوند قول داده که ربا را محو کند؛ ولى انفاق و صدقات را افزایش دهد: «یمحق اللّه الرّبا و یربى الصّدقات» «2» کلمه «محق‏» به معناى نقصان تدریجى است. «مُحاق» به ماه گفته مى‏شود که در شب‏هاى آخر، آن چنان نورش کم مى‏شود که دیده نمى‏شود. مراد از «یمحق اللّه الرّبا» آن است که خداوند برکت و آثار خوبى که باید مال داشته باشد، از رباخوار مى‏گیرد.

امام باقر علیه السلام فرمود: خبیث‏ترین درآمدها، رباخوارى است. «3»

همچنین در روایت آمده است: رباخوار در قیامت همچون دیوانگان محشور مى‏شود. «4»

حضرت على علیه السلام فرمود: رباخوار را باید توبه دهند، همچنان که افراد را از شرک توبه مى‏دهند.

در نظام ربوى، سعادت و محبت و امنیت نیست، تکاثر و انتقام هست. اغنیا و اموالشان مورد نفرین و ناله‏ى فقرایند. کینه و توطئه سرقت هر لحظه رباخواران را تهدید مى‏کند. اشخاص رباخوار هم ضامن مالى هستند که به ربا گرفته و هم زندگى و لقمه‏شان را حرام کرده‏اند و عبادتشان را باطل و حرص و طمع را بر خود حاکم کرده‏اند.

آنها در محاسبات خود تنها، به ذخیره‏ى دنیوى مى‏نگرند؛ اما اشخاص مؤمن و کسانى که اهل نماز و زکاتند، توجه به‏

______________________________
(1). بقره، 279    (2). بقره، 276    (3). کافى، ج 5، ص 14  (4). تفسیر درالمنثور، ج 2، ص 102

ذخیره‏ى اخروى دارند. «اقاموا الصّلاة و آتوا الزکاة لهم أجرهم عند ربّهم» «1» کلمه‏ى «عند ربّهم‏» نشانه‏ى مقام و پاداش ماندگار است چون؛ خدا ثابت است، چیزهایى هم که مربوط به خدا و رنگ الهى داشته باشند، ماندگار است.

خوشى‏ها و مقام‏هاى دنیوى گذراست و به قول قرآن: «فهل ترى لهم من باقیة» «2» آیا براى آنان بقایى مى‏بینى؟ این منازل و باغها رفتنى است، اما آنچه نزد خداست ماندنى است. «انّ المتّقین فى جنّات و نهر. فى مقعد صدق عند ملیک مقتدر» «3»

یکبار دیگر بین باغها و آبادانى هایى که رها کردند و رفتند با این بوستان‏ها و چشمه سارانى که نزد خداى قادر متعال پایدارند، مقایسه کنید.

مزد حلال در قبال کارى است که انجام مى‏شود، رباخوار که کارى انجام نمى‏دهد.

و اگر رباخوار بخواهد توبه کند، باید اموال را به صاحبانش برگرداند؛ زیرا او مالک آن پول و درآمد نیست.

 

______________________________
(1) . بقره، 277       (2). حاقه، 8       (3). قمر، 55 و 54

پرسش و پاسخهاى قرآنى(ج‏2)، ص:45 -  48