مقام شهید در قرآن و روایات
ساعت ۳:۳٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۳ خرداد ۱۳٩۳   کلمات کلیدی: مقام شهید در قرآن‏ ،مقام شهید در روایات‏ ،بنیانگذار جمهورى اسلام، امام خمینى

مقام شهید در قرآن‏

«وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ‏» « آل عمران، آیه 169» «مپندارید کسانى که در راه خدا کشته شده‏اند مرده‏اند، بلکه زنده‏اند و نزد خدا روزى داده مى‏شوند».

در معنى زنده بودنشان چند احتمال داده‏اند:


1- زندگى جاودانه اخروى و رسیدن به نعمتهاى بهشت. لذا با این آیه به عالم برزخ و قیامت استدلال کرده‏اند.

2- باقى ماندن نام و آثارش چون شهادت مرگ عادى نیست که از خاطره‏ها برود.

3- اثرش در بازماندگان به اندازه مرگ عادى نیست، یعنى اگر کسى فرزندش به بیمارى بمیرد یا در راه خدا شهید شود، در صورت دوم مصیبت سبکتر است. بدلیل اینکه خیلى از افراد که فرزندان عزیز خود را در راه خدا داده‏اند با کمال آرامش تحمل مصیبت کرده‏اند، نمونه‏هاى بسیارى در جریانهاى فعلى دیده شده است مانند اینکه مادرانى در انقلاب اسلامى ایران خودشان فرزندان خود را به خاک سپردند بدون جزع و بى‏تابى.

«وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ یُقْتَلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْیاءٌ وَ لکِنْ لا تَشْعُرُونَ‏». « بقره آیه، 154» به کسانى که در راه خدا کشته شده‏اند مرده نگویید بلکه زنده‏اند ولى شما آن را درک نمى‏کنید» یعنى نه در فکر و نه در زبان شهدا را به عنوان مرده یادآورى نکنید، و تصور ننمائید.

مقام شهید در روایات‏

در روایات رسیده از پیغمبر اکرم و ائمه معصومین اخبار بسیارى در باره شهید و فضیلت‏ شهادت و مقام شهید وارد شده که به بخشى از آنها ذیلا اشاره مى‏شود:

«عن الصّادق (علیه السّلام) عن رسول اللَّه (صلّى اللَّه علیه و آله) قال‏: «الخیر کلّه فی السّیف و تحت ظلّ السّیف و لا یقیم النّاس الّا السّیف و السّیوف مقالید الجنّة» « وسائل الشیعه، ج 11، ص 5 ».

حضرت صادق (علیه السّلام) از پیغمبر اکرم نقل کرده که فرمود: «تمام خیرها و خوبیها در شمشیر و زیر سایه شمشیر است و مردم را به راستى و عدالت، چیزى جز شمشیر وادار نمى‏کند، و شمشیرها کلیدهاى بهشت‏اند».

مقصود از شمشیر نیروى دفاعى است. البته نه هر شمشیرى بلکه شمشیرى که به فرمان خدا و رسول به کار رود؛ چون براى اقامه عدل دو راه وجود دارد یکى آگاهى دادن به وسیله منطق و استدلال؛ و در صورت نپذیرفتن شمشیر و قدرت- چنانچه در آیه شریفه مى‏فرماید: «لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ فِیهِ بَأْسٌ شَدِیدٌ». « حدید، آیه 25»

روایت را باید با قرآن تطبیق کرد و الّا ممکن است افرادى از چنین روایاتى زور مدارى را استفاده کنند. تمام خیر در شمشیر است، اما آن شمشیرى که در اختیار انسان کامل خیر اندیش و عادل به تمام معنى باشد.

کما اینکه در مسأله جهاد ابتدائى یکى از شرایط آن اجازه امام یا نایب اوست- البته جهاد دفاعى، این شرایط را ندارد.- و آن شمشیر است که کلید بهشت است، لذا جباران و ستم پیشگانى که امروز دنیا را به خاک و خون مى‏کشند، حالشان معلوم است. و از این جمله‏

«و السیوف مقالید الجنة»

مقام شهید معلوم مى‏شود.

عن النبى (صلّى اللَّه علیه و آله): «للجنّة باب یقال له باب المجاهدین یمضون الیه فاذا هو مفتوح و هم متقلّدون بسیوفهم و الجمع فی الموقف و الملائکة ترحّب بهم قال فمن ترک الجهاد البسه اللَّه ذلّا و فقرا فی معیشته فی دینه انّ اللَّه اعزّ امّتى بسنابک خیلها و مراکز رماحها» « وسائل الشیعه، ج 11، ص 5 ».

پیغمبر گرامى اسلام فرمود: «براى بهشت درى است مخصوص مجاهدین در راه خدا که از آن در داخل بهشت مى‏شوند. هنگامى که بر در بهشت برسند آن در گشوده مى‏شود در حالى که مجاهدین شمشیرها به کمر بسته و هنوز مردم در موقف حساب سرگردانند».

توضیح آنکه: در روایات دارد بعضى از مردم در صحنه قیامت به قدرى سرگردان مى‏مانند که فریادشان بلند مى‏شود: ما را از این سرگردانى نجات دهید، و لو اینکه به جهنم ببرند ولى‏ مجاهدین در راه خدا هیچ معطلى ندارند. بعد مى‏فرماید: «وقتى مجاهدین داخل بهشت شوند ملائکه رحمت به ایشان خوش آمد مى‏گویند» سپس پیغمبر اکرم مى‏فرماید: «کسى که جهاد را بدون عذر شرعى ترک کند خداوند لباس ذلت را به او بپوشاند و در زندگى تنگدست و نیازمندش گرداند و دینش را از بین ببرد» یعنى به وسیله ترک یک حکم واجب، عمدا، از دین خارج مى‏شود.

و خداى تعالى عزت و عظمت امت مرا در نعل اسبان و سرنیزه‏هایشان قرار داده است». در این روایت مقام مجاهد در راه خدا و عقوبت تارک جهاد بیان شده است.

حضرت صادق (علیه السّلام) فرموده:

«الجهاد افضل الأشیاء بعد الفرائض»« وسائل الشیعه ج 11، ص 9 »

«جهاد برترین چیزها است بعد از واجبات» یعنى بعد از نماز و روزه و سایر واجبات.

قال الباقر (علیه السّلام): «اوّل حدود الجهاد الدّعاء الى اطاعة اللَّه من طاعة العباد و الى عبادة اللَّه من عبادة العباد و الى ولایة اللَّه من ولایة العباد»« وسائل الشیعه ج 11 ص 10»

«اول حد جهاد در راه خدا، دعوت کردن مردم است، از پیروى بندگان به پیروى نمودن خداى تعالى که خالق بندگانست و از عبادت کردن بندگان به عبادت خدا و بیرون رفتن از حکومت خلق به حکومت خالق».

در این روایت این مطلب بیان شده است که هر چیزى حدودى دارد، اول حدود جهاد امر به معروف و نهى از منکر است. چنان که در روایت دارد امر به معروف سه مرحله دارد: اول با قدرت جلوگیرى از منکر کند و اگر نتوانست بزبان و گر نه بقلب از منکر بدش بیاید و الا در انجام کار زشت با او شریک است.

قال النبى (صلّى اللَّه علیه و آله): «ما من قطرة احبّ الى اللَّه عزّ و جلّ من قطرة دم فی سبیل اللَّه»« وسائل الشیعه ج 11، ص 9 »

پیغمبر اکرم فرمود: «هیچ قطره‏اى نزد خداى تعالى محبوبتر از قطره خونى که در راه خدا ریخته شود نیست.

عن علىّ بن الحسین (علیه السّلام) قال‏ للشّهید سبع‏ خصال‏ من اللَّه: 1- «أوّل قطرة من دمه مغفور له کلّ ذنب 2- یقع راسه فی حجر زوجتیه من الحور العین و تمسحان الغبار عن وجهه و تقولان مرحبا بک و یقول هو مثل ذلک لهما 3- یکسى من کسوة الجنّة 4- تبتدره خزنة الجنّة بکلّ ریح طیّبة ایّهم یاخذه معه 5- ان یرى منزله 6- یقال لروحه اسرح فی الجنّة حیث شئت 7- ان ینظر فی وجه اللَّه و انّها لراحة لکلّ نبىّ و شهید» « وسائل الشیعه ج 11، ص 9 .»

حضرت سجاد فرمود: «براى شهید هفت خصلت و امتیاز است:

1-   اول قطره خونى که از بدنش جارى شود تمام گناهانش آمرزیده مى‏شود.

2-   همسران بهشتى‏اش سرش را به دامن مى‏گیرند و غبار از چهره‏اش پاک مى‏کنند و به او مى‏گوید: آفرین بر تو باد.

3-   از لباسهاى بهشتى مى‏پوشد.

4-   خزانه داران بهشت در استقبال او با عطرهاى مینوئى و بوهاى خوش با یک دیگر مسابقه مى‏گذارند تا از دست کدام، گلهاى بهشتى را بگیرد.

5-   منزل و مکانش را در بهشت مشاهده مى‏کند.

6-   به روان پاکش مى‏گویند در هر جاى بهشت که مى‏خواهى استراحت کن.

7- به چهره عظمت حق تعالى نگاه مى‏کند و آن براى پیامبر و شهیدان سبب آرامش و راحت است».

بنیانگذار جمهورى اسلام، امام خمینى- مد ظله العالى- بهمین روایت در یکى از سخنرانى‏هاى خود اشاره فرمود و روى همین جمله فرمود: مقام شهید چقدر مهم است که همه حجب و پرده‏ها برداشته مى‏شود و کمال مطلق را مى‏بیند. چون به اختیار تمام پرده‏هاى مادى را بالا زده‏ است و از پوسته آنها بیرون آمده، مال و جان و زن و فرزند و تمایلات نفسانى و همه چیز خود را در راه خدا داده است و از این مقامى بالاتر تصور نمى‏شود.

ارمغان شهید ( ترجمه مسکن الفؤاد) ؛ ؛ ص8 - 16