آداب و مواعظ از امام رضا ( ع )
ساعت ۱٢:٢۸ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٢ شهریور ۱۳٩٢   کلمات کلیدی: آداب و مواعظ ،امام رضا ( ع )

 

1- احمد بن عامر طائى از حضرت رضا علیه السلام از پدرانش از على علیه السلام روایت کرده که مردى از على علیه السلام دعوت کرد که به منزلش برود.

على (ع) فرمود: من دعوت شما را میپذیرم در صورتى که چیزى از بیرون تهیه نکنى، و آن چه در منزل دارى براى ما بیاورى، و نسبت به اهل و عیال سخت‏گیرى نه کنى.

آن مرد همه شرائط را پذیرفت و على علیه السلام به منزل او رفت.

2- و نیز حضرت رضا علیه السلام از پدرانش از على علیه السلام روایت کرده که حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله فرمود.

شش خصلت از جوان مردى است: سه خصلت در سفر و سه خصلت در حضر، و اما خصلت‏هائى که در حضر باید در انسان باشد.

تلاوت کتاب خدا، و برپا داشتن مساجد، و برادرى با هم در راه خدا و اما آن سه خصلت که در سفر باید باشد: بذل زاد و توشه، حسن خلق، و بذله‏گوئى و شوخى در غیر معصیت.

3- حسن بن جهم از حضرت رضا علیه السلام روایت کرده که امیر المؤمنین (ع) فرمود.

رد احسان نمیکند مگر الاغ!.

پرسیده شد: معنى این سخن چیست؟.

فرمود: در مجالس همدیگر را جاى دادن، و قبول عطر و چیزهاى خوشبو از هم نمودن.

4- و در حدیث دیگرى که از ابو زید مکى روایت شده حضرت ابو الحسن- علیه السلام فرمود.

رد احسان نمیکند مگر الاغ! مقصود آن حضرت این بود که اگر در مجالس عطر و یا متکائى به کسى داده شد رد نکند.

5- احمد بن عامر طائى از حضرت رضا (ع) از پدرانش از على علیهم السلام روایت کرده که حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله فرمود.

از انجام کارهاى خیر با کسانى که اهلیت آن را دارند و یا ندارند خوددارى نکنید، و اگر اهلیت خیر نداشته باشند خود اهلیت آن کار را دارى.

6- عبد العظیم حسنى از حضرت جواد از پدرش امام رضا از پدرانش از على علیهم السلام روایت کرده که فرمود.

مردم همواره در خیر هستند تا آن وقت که با یک دیگر تفاوت داشته باشند، هر گاه با هم مساوى شدند از بین خواهند رفت.

عرض کردم: بیش از این بفرمائید.

فرمودند: امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: شما هرگز نمیتوانید مردم را بوسیله ثروت و مالى که در دست دارید بخود متوجه سازید، بلکه آنان را بوسیله اخلاق و روش صحیح به خود نزدیک کنید.

حضرت عبد العظیم گوید: عرض کردم زیاده از این بیان فرمائید.

فرمود: امیر المؤمنین علیه السلام گفتند: کسى که بزمان خود خشمگین شد ناراحتى او زیاد بطول خواهد انجامید.

گفتم: زیادتر بفرمائید.

فرمود: امیر المؤمنین علیه السلام فرمودند: هم‏نشینى با بدان موجب بدبینى نسبت بنیکان است.

گفتم: زیاد بفرمائید.

گفتند: امیر المؤمنین فرمود دشمنى کردن با بندگان خداوند بدترین زاد و توشه براى روز قیامت است.

گوید عرض کردم بیشتر بفرمائید.

گفتند امیر المؤمنین علیه السلام فرمود ارزش هر انسانى بسته به کارهائى است که انجام میدهد و موجب نیکنامى او میگردد، عرض کردم باز هم بفرمائید.

گفتند: امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: مردم در زیر زبان خود مستور هستند مقصود این است که تا انسان سخن نگوید قدر و اندازه‏اش معلوم نمیگردد، گفتم: باز هم بیان فرمائید.

امام علیه السلام فرمود: امیر المؤمنین گفتند: مردمانى که اندازه و ارزش خود را بدانند هیچ گاه از بین نخواهند رفت.

گوید عرض کردم: باز هم بفرمائید اظهار داشت: امیر المؤمنین فرمود:

پیش از اینکه به کارى شروع کنى در اطراف آن نیک تامل کن تا شما را از پشیمانى نگهدارى کند.

گفتم بیشتر بفرمائید گفتند امیر المؤمنین فرمود هر کسى بزمان خود اعتماد بورزد با پشت بزمین خواهد افتاد.

گوید: عرض کردم زیادتر از این بیان کنید.

فرمود: امیر المؤمنین فرمود: کسى که خویشتن را بى‏نیاز دانست، خود را به مخاطره و هلاکت خواهد افکند.

عرض کردم: بیشتر بیان کنید.

گفت: امیر المؤمنین علیه السلام فرمود:

یکى از راحتى و آسایش قلت اهل و عیال است.

گوید: گفتم: زیادتر بیان کنید، فرمود: امیر المؤمنین علیه السلام فرمودند:

هر کس گرفتار خودبینى گردد هلاک خواهد شد.

گوید: عرض کردم اى فرزند پیغمبر، بیشتر بیان کنید.

فرمود امیر المؤمنین فرمودند کسى که یقین داشته باشد اعمال و افعال او پس از مرگ باو خواهد رسید در بذل و بخشش و احسان به همنوعان خود کوتاهى نخواهد کرد.

گوید: گفتم: باز هم بفرمائید.

اظهار داشت امیر المؤمنین علیه السلام فرمود:

هر کس با درگذشت از زیردستان خوشنود گردد از اذیت و آزار ما فوق خود در آرامش و سلامتى خواهد بود.

عبد العظیم حسنى گوید در این هنگام به حضرت جواد علیه السلام عرض کردم از این فرمایشات شما کمال استفاده را بردم و همین اندازه براى من بس‏ است.

7- نعیم بن صالح طبرى از حضرت رضا از پدرانش از على علیهم السلام روایت کرده که حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله فرمود یکى از چیزهاى خوب هدیه است، و هدیه مفتاح نیکیها است.

8- و نیز حضرت رضا علیه السلام فرمود على علیه السلام از حضرت رسول (ص) روایت کرده که فرمود: هدیه کینه‏ ها را از دل بیرون کند.

9- شیخ مفید از حضرت رضا علیه السلام روایت کرده که فرمود: با علماء مراء و جدال نکنید که شما را ترک خواهند کرد، و با جهال نیز ستیز نکنید که شما را نسبت به جهل خواهند داد.

10- عبد العظیم حسنى از حضرت رضا علیه السلام روایت کرده که آن جناب فرمود:

اى عبد العظیم دوستان مرا از من سلام برسان و دوستان مرا متوجه کن که خداوند نیکوکاران آنها را آمرزیده و از بدکاران آنان در گذشته، مگر کسانى که مشرک شده و یا یکى از دوستان مرا رنجانیده‏اند، و یا در دل خود نسبت به وى کینه و عداوتى دارند.

پروردگار از این گروه نخواهد گذشت و آنها را نمى‏بخشد، مگر اینکه از نیت خود برگردند.

اگر از این کار زشت خود برگشت مورد آمرزش خداوند متعال قرار خواهد گرفت، و اگر در این عمل باقى ماند، خداوند روح ایمان را از دل او خارج خواهد ساخت و از ولایت من نیز بیرون میرود، و از دوستى ما اهل بیت نیز بهره‏اى نخواهد برد، و من به خداوند از این زلات پناه میبرم.

                منبع : اخبار و آثار حضرت امام رضا علیه السلام ،ص:475 -  478