بزرگترین انحراف بنى اسرائیل‏
ساعت ٤:۳۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱ اردیبهشت ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

قرآن در سوره البقرة (2): آیات 51 تا 54به بخشی از تاریخ پر ماجراى بنى اسرائیل اشاره کرده، و خاطرات تکان دهنده‏اى را به یهودیان یادآور مى‏شود.

این آیات از بزرگترین انحراف بنى اسرائیل در طول تاریخ زندگیشان سخن مى‏گوید، و آن انحراف از اصل توحید، به شرک و گوساله‏پرستى است، و به آنها هشدار مى‏دهد که شما یک بار در تاریختان بر اثر اغواگرى مفسدان گرفتار چنین سرنوشتى شدید اکنون بیدار باشید راه توحید خالص (راه اسلام و قرآن) به روى شما گشوده شده، آن را رها نکنید.

نخست مى‏گوید:" به خاطر بیاورید زمانى را که با موسى چهل شب وعده گذاشتیم" وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى‏ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً

هنگامى که او از شما جدا شد، و میعاد سى شبه او به چهل شب تمدید گردید" شما گوساله را بعد از او به عنوان معبود انتخاب کردید، در حالى که با این عمل، به خود ستم مى‏کردید" ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ.

شرح این ماجرا در سوره اعراف از آیه 142 به بعد، و در سوره طه آیه 86 به بعد مشروحا خواهد آمد و خلاصه آن چنین است:

بعد از نجات بنى اسرائیل از چنگال فرعونیان و غرق شدن آنها در نیل، موسى ماموریت پیدا مى‏کند براى گرفتن الواح تورات، مدت سى شب به کوه طور برود، ولى بعدا براى آزمایش مردم، ده شب تمدید مى‏گردد، سامرى که مردى نیرنگ باز بود از این فرصت استفاده کرده، از طلا و جواهراتى که نزد بنى اسرائیل از فرعونیان به یادگار مانده بود گوساله‏اى مى‏سازد که صداى مخصوصى از آن بگوش مى‏رسد و بنى اسرائیل را به پرستش آن دعوت مى‏کند.                       

اکثریت قاطع بنى اسرائیل به او مى‏پیوندند، هارون ع جانشین و برادر موسى ع با اقلیتى بر آئین توحید باقى مى‏مانند، اما هر چه مى‏کوشند دیگران را از این انحراف بزرگ باز گردانند توفیق نمى‏یابند، بلکه چیزى نمانده بود که خود هارون را هم از بین ببرند.

موسى پس از بازگشت از کوه طور از مشاهده این صحنه شدید ناراحت مى‏شود و آنها را سخت ملامت مى‏کند، آنها متوجه زشتى کار خود مى‏شوند و در صدد توبه بر مى‏آیند، موسى از طرف خداوند پیشنهاد یک توبه بى سابقه به آنها مى‏دهد که شرح آن در آیات آینده خواهد آمد.

در آیه بعد خداوند مى‏گوید:" با این گناه بزرگ باز شما را عفو کردیم شاید شکر نعمتهاى ما را بجا آورید" ثُمَّ عَفَوْنا عَنْکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ.

و در ادامه این بحث مى‏فرماید:" به خاطر بیاورید هنگامى را که به موسى کتاب و وسیله تشخیص حق از باطل بخشیدیم، تا شما هدایت شوید"وَ إِذْ آتَیْنا مُوسَى الْکِتابَ وَ الْفُرْقانَ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ.

" کتاب" و" فرقان" ممکن است هر دو اشاره به تورات باشد و نیز ممکن است کتاب اشاره به تورات و فرقان اشاره به معجزاتى باشد که خداوند در اختیار موسى گذارده بود (چون فرقان در اصل به معنى چیزى است که حق را از باطل براى انسان مشخص مى‏کند) سپس در زمینه تعلیم توبه از این گناه مى‏گوید:" بخاطر بیاورید هنگامى را که موسى به قوم خود گفت: اى جمعیت شما با انتخاب گوساله به خود ستم کردید" وَ إِذْ قالَ مُوسى‏ لِقَوْمِهِ یا قَوْمِ إِنَّکُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَکُمْ بِاتِّخاذِکُمُ الْعِجْلَ.

" اکنون که چنین است توبه کنید و به سوى آفریدگارتان باز گردید" (فَتُوبُوا إِلى‏ بارِئِکُمْ).                        

" بارى" به معنى خالق است و در اصل به معنى جدا کردن چیزى از چیز دیگر مى‏باشد، چون آفریدگار مخلوقات خود را از مواد اصلى و نیز از یکدیگر جدا مى‏کند، اشاره به اینکه دستور این توبه شدید را همان کسى مى‏دهد که آفریننده شما است.

" توبه شما باید به این گونه باشد که یکدیگر را به قتل برسانید"! (فَاقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ).

" این کار براى شما در پیشگاه خالقتان بهتر است" ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ عِنْدَ بارِئِکُمْ.

" و به دنبال این ماجرا خداوند توبه شما را پذیرفت که او تواب رحیم است" فَتابَ عَلَیْکُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ.

                      تفسیر نمونه، ج‏1، ص:255 -  257