ارزش تفکّر و تدبّر
ساعت ۱٢:۱۸ ‎ق.ظ روز جمعه ۳٠ فروردین ۱۳٩٢   کلمات کلیدی: تفکّر و تدبّر

قرآن کریم مى‏فرماید:

وَ یَتَفَکَّرُونَ فِى خَلْقِ السَّمواتِ وَ الارْضِ :

 خردمندان، آنانکه)... و در آفرینش زمین و آسمان‏ها تفکر مى‏کنند. (سوره آل عمران، آیه 191

 و مى‏فرماید:ا فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ امْ عَلىْ قُلُوبٍ اقْفالُها : 

آیا منافقان در آیات قرآن تفکر نمى‏کنند یا بر دلهایشان قفلهاى جهالت زده‏اند (سوره محمد صلى اللّه علیه و آله و سلّم، آیه 24

 پیامبر اکرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: یک ساعت تفکر بهتر از یک سال عبادت است .

و امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود: تفکر انسان را به نیکى و عمل به نیکى مى‏خواند .

و مى‏فرماید: با تفکر قلبت را آگاه کن، شب خود را از رختخوابت جدا کن، و از پروردگارت بپرهیز .

و نبى اکرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: در نعمتهاى خدا تفکر کنید نه در ذات او، زیرا شما به کنه او نمى‏رسید .

امام باقر علیه السّلام فرمود: از تفکر در ذات خدا پرهیز کنید، ولى اگر خواستید عظمت او را درک‏ کنید به عظمت مخلوقاتش نظر کنید .

امام صادق علیه السّلام فرمود: هر کس در چگونگى ذات خدا فکر کند، هلاک مى‏شود . تفکرى که امیر المؤمنین علیه السّلام درباره آن مى‏فرماید: انسان را به نیکى مى‏خواند، گاهى تفکر در حسنات و سیئات است و گاهى تفکر در صفات و افعال الهى است.

در قسم اول انسان در مورد حسنات خویش مى‏اندیشد که کاملند یا ناقص آیا به پاى بدیهاى او مى‏رسند یا نه، از شرک و شک خالص هستند یا آلوده به شرک و شک مى‏باشند. چنین تفکرى حتما انسان را به اصلاح و جبران نواقص مى‏خواند.

همچنین هنگامى که در بدیها و عقوبتهائى که به دنبال دارند و دورى از خدا که ثمره آنهاست تفکر مى‏کند، این تفکر او را به خوددارى از گناه و تدارک آنها به وسیله ندامت و توبه مى‏خواند.

در قسم دوم تفکر در صفات و افعال الهى چون لطف و احسان او به بندگان با نعمتهاى کامل و گسترده، با تکالیفى که همه در حد طاقت انسانند، تفکر در اینکه او به خاطر اعمال کوچک و ناچیز بندگان وعده پاداش بزرگ و ستایش نیکو فرموده، زمین و آسمان و هر چه را بین آنهاست مسخّر بشر نموده. چنین تفکرى انسان را به نیکى و عمل به نیکى خوانده او را به طاعات ترغیب، و از معصیتها باز مى‏دارد.

این تفکر، مخصوص افراد متوسط است  و امام رضا علیه السّلام به همین نوع تفکر اشاره مى‏کند آنجا که مى‏فرماید: عبادت نماز و روزه زیاد نیست. عبادت تفکر در کار خداست

از امام صادق علیه السّلام سؤال شد منظور از تفکر در این روایت: «یک ساعت تفکر از یک شب نماز بهتر است» چگونه تفکرى است؟ فرمود: هنگامى که از خرابه یا خانه متروکه‏اى گذشتى، بگویى ساکنینت کجایند؟ بنیانگذارانت کجایند؟ چه شده که جواب نمى‏دهى؟ این درجه تفکر از آنچه قبلا ذکر شد پائین‏تر است و مردم را در این باب مراتب متفاوت است.

                        ترجمه‏اخلاق  سیىد عبد الله شبر ص :441 -   442  با کمی تصرف