آفات عزّت‏
ساعت ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٩ اسفند ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

گوهر گرانبهاى عزّت و سرافرازى، دشمنان متعددى دارد که با آن سر ستیز داشته و اگر شناسایى و منهدم نگردند چه بسا چهره زیباى او را مخدوش سازند یا سبب نابودى‏اش را فراهم نمایند، آنها عبارتند از:

1- بى‏اعتنایى به عوامل عزّت‏

آنچه در بخش پیش آوردیم، باید از سوى طالبان عزّت، جدّى تلقّى شود و همواره بر تحقق آن پافشارى کنند و گرنه تضعیف عوامل عزت آفرین، سبب تقویت آفات آن خواهد گشت.

2- جاه طلبى‏

از نظر اسلام، تصدّى کارهاى اجتماعى و خدمت به مردم، کارى مقدّس و در مسیر قرب به خداست و حتى بهترین بندگان خدا- یعنى انبیا، اوصیا و علما- همواره در رأس کارهاى اجتماعى از جمله سیاست قرار داشته و دارند. از این رو، آلودن چنین کارى به اغراض شخصى و دنیوى علاوه بر بى‏اجر کردن آن، شوکت و اقتدار شخصى و اجتماعى انسان را نیز خدشه‏دار مى‏کند؛ از این رو هر کس باید در حد توان و استعداد خویش، مسؤولیت بپذیرد؛ نه شانه از زیر بار خالى کند و نه بیش از توان و تخصّص، کار قبول کند که در هر دو صورت، شخصیت و مسؤولیت را لکه‏دار کرده است. جاه طلبى و بلند پروازى، از انگیزه‏هاى خطرناک و آفت عزّت و سربلندى محسوب مى‏شود. امام صادق علیه‏السلام فرمود:

«لا یَنْبَغى‏ لِلْمُؤْمِنِ انْ یُذِلَّ نَفْسَهُ، قیلَ لَهُ وَ کَیْفَ یُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قالَ: یَتَعَرَّضُ لِما لا یُطیقُ فَیُذِلُّها»[1]

شایسته نیست که مؤمن، خود را خوار سازد. پرسیدند: چگونه خود را خوار مى‏سازد؟ فرمود:

کارى را که طاقت ندارد مى‏پذیرد، [در نتیجه از عهده‏اش برنمى‏آید و] او را ذلیل مى‏کند.

3- حرص و آزمندى‏

دنیادوستى و آزمندى، یک بیمارى روحى است که تا آخر عمر، انسان را آزاد نمى‏گذارد، چرا که هر چه بیشتر از مال و منال بهره‏مند مى‏گردد، آتش آزمندى‏اش شعله‏ورتر مى‏گردد و چون ثروت و مکنت در دست اهل دنیاست، براى به دست آوردن آن، باید به سوى آنان رود و دنیایشان را در ازاى حیثیت و آبرو به چنگ آورد، به همین دلیل وقتى از عزیز عزیزان- امیر مؤمنان صلوات‏الله‏علیه- مى‏پرسند: بدترین ذلّت چیست؟ پاسخ مى‏دهد:

«الْحِرْصُ عَلَى الدُّنْیا»[2]

حریص بودن بر دنیا.

5- غیرت سیاسى‏

 

واژه «غیرت» بطور عموم و مطلق به معناى رشک و حسد نسبت به ناموس و حفظ و حراست او از نامحرم است و ترکیبهاى «غیرت دینى، غیرت ملّى، غیرت سیاسى» و مانند آن که در زبان فارسى کاربرد دارد. به مفهوم حفاظت از دین، ملّت و سیاست از گزند دشمنان است. واژه‏هاى «مروّت، جوانمردى و حمیت» معنایى نزدیک به غیرت سیاسى دارند، چنان که غیرت به معناى حمیت و تعصّب در دین نیز به کار رفته است،[3] گرچه حمیت و تعصّب اگر به خاطر دین نباشد، ناپسند و محکوم است. امام سجاد علیه‏السلام فرمود:

هر حمیت‏و تعصّبى‏در دوزخ‏است، جز تعصّب‏حمزه که به خاطر پیامبر صلّى‏الله‏علیه‏وآله بود.

به هر حال، منظور از غیرت سیاسى این است که مسلمانان- بویژه کارگزاران و دولتمردان- نسبت به مسائل سیاسى داخلى و خارجى- مثبت باشد یا منفى- آگاهى و حسّاسیت داشته باشند؛ اگر اتفاقاتى که رخ داده یا در حال رخ دادن است، مطابق با اصول کلّى اسلام و انقلاب است، آن را تأیید کنند و یارى نمایند و اگر مسأله‏اى بر خلاف اسلام و انقلاب و به زیان مسلمانان است، در برابر آن عکس‏العمل نشان دهند، محکومش کنند و در حد توان، از پیدایش یا پویش آن جلوگیرى کنند.

اخلاق سیاسى، ص:103 -  105

[4]

 

 



[1] ( 1)\i - میزان الحکمة، محمدى رى شهرى، ج 3، ص 441، به نقل از مشکوة الانوار.\E

[2] ( 2)\i - بحارالانوار، ج 77، ص 377.\E

[3] ( 1)\i - ر. ک. بحارالانوار، ج 70، ص 372 و ج 73، ص 285.\E

[4] الهامى نیا، على اصغر، اخلاق سیاسى، 1جلد، زمزم هدایت - قم، چاپ: اول.