شیوه‏هاى اجرا ی امر به معروف و نهی از منکر
ساعت ۱۱:۱٤ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٩ اسفند ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: شیوه‏هاى اجرا ی امر به معروف و نهی از منکر

الف- شناخت‏

مسلمانان بطور عموم و مسؤولان و سردمداران جامعه بطور خصوص باید از مسائل روز منطقه‏اى و جهانى آگاهى داشته باشند، در غیر این صورت نه تنها از عهده مسؤولیت خود برنمى‏آیند، بلکه از سامان دادن به زندگى عادى خود نیز ناتوان خواهند بود. امام صادق علیه‏السلام، دانایى را اساس اندیشه و اندیشیدن را مبناى اصلاح جامعه دانسته و مى‏فرماید:

«لا یُصْلِحُ مَنْ لا یَعْقِلُ وَ لا یَعْقِلُ مَنْ لا یَعْلَمُ ... وَالْعالِمُ بِزَمانِهِ لا تَهْجُمُ عَلَیْهِ‏اللَّوابِسُ»[1]

آن که اندیشه نمى‏کند، اصلاح نیز نمى‏تواند بکند و کسى که نمى‏اندیشد، دانش ندارد ... و آن که به زمان خویش آگاهى دارد، شبهات بر او حمله‏ور نمى‏شوند.

پس از آگاهیهاى عمومى، آگاهى خصوصى پیرامون امر به معروف و نهى از منکر نیز شرط ضرورى آن است به این معنا که آمر و ناهى باید در حیطه کارى خویش، از مسائل اسلامى، بى‏بهره نباشد، همان‏گونه که آن حضرت فرمود:

«صاحِبُ‏الْامْرِ بِالْمَعْرُوفِ یَحْتاجُ انْ یَکُونَ عالِماً بِالْحَلالِ وَالْحَرامِ»[2]

متصدّى امر به معروف نیازمند آن است که به حلال و حرام آگاه باشد.

زیرا اگر از حلال و حرام مواضع اعتقادى، سیاسى، اقتصادى، اجتماعى و ... آگاهى چندانى نداشته باشد، نمى‏تواند معروف را تثبیت و منکر را نابود سازد و چه بسا برعکس عمل کند؛ منکر را معروف و معروف را منکر جلوه دهد و به جاى امر به معروف و نهى از منکر، امر به منکر و نهى از معروف نماید! بنابراین، ضرورت دارد که دست اندرکاران نظام اسلامى از «معروف» و «منکر» در حد اجمال اگر نگوییم بطور مفصّل آگاهى داشته باشند.

ب- برنامه‏ریزى و اقدام‏

مسؤولان نظام اسلامى باید اصل امر به معروف و نهى از منکر را در برنامه‏هاى خرد و کلان خود بگنجانند و هرگز از آن غفلت نورزند، چرا که در هر اداره، کارخانه و ...

احتمال بروز تباهى و رکود فضایل مى‏رود وعوامل متعددى زمینه ایجاد منکر یا توقف معروف را به وجود مى‏آورند.

در قرآن مجید مى‏خوانیم:

«وَالْمُؤمِنُونَ وَالْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ اوْلِیاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ و یَنْهَوْنَ عَنِ‏الْمُنْکَرِ وَ یُقیمُونَ‏الصَّلوةَ وَ یُؤْتُونَ‏الْزَّکوةَ وَ یُطیعوُنَ‏اللّهَ وَ رَسُولَهُ ...»[3]

مردان و زنان باایمان، برخى سرپرست و ولىّ برخى دیگرند؛ امر به معروف و نهى از منکر مى‏کنند و نماز را بر پاى مى‏دارند و زکات مى‏پردازند و از خدا و پیامبرش، فرمان مى‏برند.

در این آیه شریف، پذیرش مسؤولیت به منزله «زمینه» و امر به معروف ونهى از منکر، اقامه نماز و اطاعت از خدا و پیامبر، «نتیجه» آن قرار گرفته و الهام دهنده این پیام است که مسلمانان- على‏رغم تفاوت در ملیّت، جنسیت، رنگ و نژاد- از هویّت واحدى‏ برخوردارند و به همین دلیل حق دارند سرپرستى و ولایت بر یکدیگر را به عهده بگیرند.[4] سپس همدیگر را به راه خیر و صلاح رهنمون سازند و از زشتى و شقاوت باز دارند. از این رو سرلوحه کارهاى خویش را «امر به معروف و نهى از منکر»، «اقامه نماز» و «اطاعت از خدا و پیامبر» قرار مى‏دهند.

بازدهى متقابل‏

فریضه بزرگ امر به معروف و نهى از منکر، بسان درخت تناورى است که هر چه بیشتر بدان رسیدگى کنند، تقویتش نمایند و آفات آن را بزدایند، شاخ و برگ بیشترى مى‏رویاند و بار وبر بهترى مى‏دهد. آثار گرانقدر این پدیده الهى، فراوان و متنوّع است.[5]

اخلاق سیاسى، ص:32 -  34

 

 

 



[1] ( 2)\i - تحف العقول، ترجمه کمره‏اى، ص 372، انتشارات کتابچى.\E

[2] ( 1)\i - مصباح الشریعة، باب 64، ص 362، کتابخانه صدوق.\E

[3] ( 2)\i - توبه( 9)، آیه 71.\E

[4] ( 1)\i - با استفاده از المیزان، ج 9، ص 338.\E

[5] الهامى نیا، على اصغر، اخلاق سیاسى، 1جلد، زمزم هدایت - قم، چاپ: اول.