بازتاب سریع انقلاب اسلامى بر کشورهاى عربى‏
ساعت ٤:٤٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٢ بهمن ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: بازتاب سریع انقلاب اسلامى بر کشورهاى عربى‏

. در لبنان- که بیش از هر کشور دیگرى تحت‏تأثیر انقلاب اسلامى قرار گرفت- جنبش‏هاى شیعه «امل»، «امل اسلامى» و «حزب‏الله» و گروه سنى «جنبش توحید اسلامى» تحت تأثیر مستقیم انقلاب اسلامى پدید آمده یا فعال شدند. به‏ویژه حزب‏الله لبنان از سال 1982 م و اشغال جنوب لبنان و بیروت توسط رژیم صهیونیستى، با ضربات خود که با گروه‏هاى دیگرِ مقاومت نیز همکارى مى‏کرد، توانست نیروهاى این رژیم را از لبنان اخراج کند. در نبرد مشهور 33 روزه در سال 1385 ش نیز اسرائیل در مقابل مقاومت حزب‏الله تسلیم شد و براى اولین‏بار طعم ناکامى را چشید. این ناکامى تاکنون تأثیرات بزرگى در صحنه داخلى لبنان و منطقه خاورمیانه داشته است.

2. در عراق، فعالیت «حزب‏الدعوة اسلامى» که آیت‏الله سیدمحمدباقر صدر از آن حمایت مى‏کرد، در اثر وقوع انقلاب اسلامى شدت گرفت. افزون‏براین، در سال 1361 ش آیت‏الله سیدمحمدباقر حکیم با هدف مبارزه با حکومت صدام حسین «مجلس اعلاى انقلاب اسلامى عراق» را پدید آورد که نقش انقلاب اسلامى در این امر آشکار بود.

3. در عربستان سعودى، وقوع انقلاب اسلامى انگیزه خوبى به اخوان‏المسلمین داد تا به رژیم سعودى حمله کنند. سازمانى به نام اخوان‏المسلمین در ابتدا در دهه 1920 م در مصر به رهبرى حسن‏البنا تشکیل گردید و بعدها سازمان‏هایى به همین نام و با مواضع متفاوت در کشورهاى مختلف عربى پدید آمدند. اخوان‏المسلمین سعودى چند ماه پس از پیروزى انقلاب ایران تحت رهبرى جهیمان العتیبى مسجدالحرام را اشغال کردند. «سازمان انقلاب اسلامى شبه جزیره عربستان» که گروهى شیعه بود و رهبرى شورش‏هاى عاشوراى سال 1979 م در استان قطیف عربستان را برعهده داشت نیز، تحت‏تأثیر انقلاب اسلامى پدید آمد و رژیم سعودى به‏شدت آن را سرکوب کرد.

4. در بحرین، «جبهه اسلامى براى آزادى بحرین» به ادعاى حکومت بحرین به یک کودتاى نافرجام در سال 1981 م دست زد. نارضایتى‏ها تاکنون در بحرین چندبار شدیداً طغیان نموده و با سرکوبى شدید حاکمان سنى در این کشور سابقاً ایرانى شیعه‏نشین، مواجه شده است.

5. در کویت، یک حرکت اسلامى ازجمله با تلاش گروه «حزب‏الله کویت» به وجود آمد.

6 و 7. در دو کشور دیگر یعنى قطر و امارات عربى متحده، حرکت‏ها سازمان‏دهى شده نبود، ولى به شکل اعتراضات اجتماعى بروز کرد.

8. در مصر، توسل به شیوه‏هاى قهرآمیز مبارزه گسترش یافت که نمونه آن ترور انورسادات در اکتبر سال 1981 م توسط «سازمان جماعة الاسلامیة» بود. «جنبش اخوان‏المسلمین» مصر نیز، در دوره سادات به دفاع از انقلاب اسلامى ایران پرداخت.

همچنین تأثیر انقلاب اسلامى ایران بر ناآرامى در دانشگاه‏هاى آن کشور و شهرهاى قاهره، اسیوط و الفیوم در سال‏هاى پس از پیروزى انقلاب اسلامى تأیید شده است. تا پیش‏از «انقلاب 25 ژانویه 2011 م» و سقوط مبارک، تشکیل احزاب اسلامى در مصر ممنوع بود، تعدادى از اسلام‏گرایان ازجمله اعضاى «اخوان‏المسلمین» از طریق احزاب غیرمذهبى وارد پارلمان مصر شده بودند.

تا قبل از سقوط مبارک به‏دلیل اهمیت مصر در منطقه، حکومت مصر دومین دریافت‏کننده کمک‏هاى آمریکا بعد از رژیم صهیونیستى در جهان بود.

9. در الجزایر، در اواخر دهه 1360 ش، «جبهه نجات اسلامى» پدید آمد و توانست به‏سرعت نظر مردم را جلب نماید. اسلام‏گرایان توانستند در انتخابات شوراهاى شهر پیروز شده و در مرحله نخست انتخابات پارلمانى نیز پیروز شدند و مشخص بود که در مرحله دوم نیز پیروز خواهند شد. در این شرایط، شاذلى بن جدید رئیس‏جمهور الجزایر از قدرت کنار رفته و بوذیاف به ریاست‏جمهورى منصوب و نتایج دو انتخابات پیش‏گفته باطل و رهبران جبهه دستگیر شدند.

10. در تونس، یک حرکت اسلامى تحت‏تأثیر مستقیم انقلاب ایران پدید آمد که مهم‏ترین تجسم آن «جنبش گرایش اسلامى» به رهبرى راشد الغنوشى بود که بعداً به‏دلیل مخالفت دولت به «جنبش نهضت» تغییر نام داد.

11. در مراکش نیز، پس از پیروزى انقلاب اسلامى حرکت‏هاى اسلامى رشد نمود.

12. در سوریه شاهد تأثیر انقلاب اسلامى بوده‏ایم. در سوریه، «اخوان‏المسلمین» تحت‏تأثیر انقلاب اسلامى فعالیت خود را گسترش داد، هرچند بعداً به‏دلیل گسترش روابط ایران و سوریه به انتقاد از ایران پرداخت.

13. در فلسطین نیز شاهد تأثیر انقلاب اسلامى بودیم. در میان فلسطینى‏ها، در حال حاضر دو گروه اصلى «جهاد اسلامى» و «سازمان مقاومت اسلامى» یا «حماس» حضور دارند که هر دو در سال‏هاى دهه 1980 م بعد از پیروزى انقلاب اسلامى اعلام موجودیت کردند.[1]

زمینه ها، عوامل و بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، رهیافت فرهنگى، ص: 196 -  198

 

 

 



[1] ملکوتیان، مصطفى، زمینه ها، عوامل و بازتاب جهانى انقلاب اسلامى، رهیافت فرهنگى، 1جلد، دانشگاه تهران. موسسه انتشارات و چاپ-دفتر نشر معارف - تهران-قم، چاپ: اول، 1390.