صحیفه امام سجّاد علیه السّلام در باره زهد
ساعت ۱٠:۳٦ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۳ بهمن ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: صحیفه امام سجّاد علیه السّلام در باره زهد

محمّد بن یحیى از احمد بن محمّد بن عیسى؛ و على بن ابراهیم از پدرش؛ همه از حسن بن محبوب، از مالک بن عطیّه روایت کرده‏اند از ابو حمزه که گفت: نشنیدم کسى از على بن الحسین علیه السّلام زاهدتر باشد جز آنچه در باره زهد علىّ بن ابى طالب به من رسیده است. ابو حمزه مى‏گوید: چون امام على بن الحسین علیه السّلام پیرامون زهد سخن مى‏گفت و پند مى‏داد هر که را در حضورش بود مى‏گریاند.

ابو حمزه مى‏گوید: دفترى خواندم که در آن گفتارى پیرامون زهد از قول على بن الحسین علیه السّلام وارد شده بود و من آنچه را در آن بود نوشتم و خدمت امام علیه السّلام رسیدم و آنچه را در آن بود به ایشان عرضه کردم، امام علیه السّلام آن را شناخت و درست دانست و در آن چنین آمده است:

به نام خداوند بخشاینده مهربان، خداوند در نیرنگ ستمکاران و تجاوز حسودان و یورش زورگویان براى ما و شما کافى است. اى مؤمنان! طاغوت‏ها و پیروان دنیا مدار و دنیا طلب ایشان که پیوسته بر کالاى پوسیده و پست و زودگذر آن دل بسته‏اند شما را نفریبند.

از آنچه خدایتان بر حذر داشته بر حذر باشید و از آنچه بر کنارتان داشته بر کنار، و به این دنیا چونان سراى ماندنى و وطنى پیوسته روى مى‏آورید، بخدا سوگند از خود این جهان براى شما آگاهى و رهنمودى است درگذشت روزگاران و دگرگون شدن آن و دریده خویى آن و به بازى گرفته شدن دنیامداران از سوى دنیا.

این جهان است که گمنام را بلندى بخشد و سروران را فرو مایگى دهد و اقوامى را فردا روز به آتش کشاند، پس در این پندى است، و آزمونى و هشداردهنداى براى هر هشیارى.

امورى که در شبانه روز به شما مى‏رسد و بدعت‏هاى تازه و روش‏هاى بناحق، ناگواریهاى روزگار و هراس از سلاطین و وسوسه‏هاى شیطانى، دلها را از آگاهى و از وجود هدایت و شناخت رهبران حق غافل مى‏سازد، مگر اندکى از آنها که خدا نگاهشان داشته است.

هیچ کس گردش روزگاران و زیر و رو شدن اوضاع آن و بالاخره زیان فریفته شدن بدان را نمى‏شناسد مگر کسى که خدایش او را حفظ کرده است و به راه رشد گام نهاده است و راه معتدل را پیموده است و در این راه از زهد یارى جسته است، و بارها اندیشیده و با صبر پند گرفته است و خویش را باز داشته است و از خرّمى گذراى دنیا چشم پوشیده است و از لذّات آن کنار گرفته است و به نعمت‏هاى ماندگار آخرت دل سپرده است و در راه به دست آوردن آن کوشیده و مراقب رسیدن مرگ بوده است و زندگى با مردم ستمگر را ناگوار یافته است. او بر آنچه در این دنیاست با نگاه روشن تیز مى‏نگرد و به فتنه‏هاى تازه و بدعت‏هاى گمراهى و ستم سلاطین ستمگر چشم دارد.

بجان خودم سوگند شما در روزگاران گذشته آنقدر فتنه و هرج و مرج را پشت سر نهاده‏اید که بتوانید در پرتو آن به دورى کردن از گمراهان و بدعت‏گذاران و متجاوزان و فاسدان زمین ره بجویید، پس از خدا یارى طلبید و به طاعت خدا و طاعت کسانى که به طاعت سزاوارترند از طاعت کسى که پیروى او شده، پس از او اطاعت شده است، باز گردید.

پرهیز پرهیز پیش از پشیمانى و حسرت و حضور در درگاه الهى، بخدا سوگند هرگز مردمى از منزلگاه گناه و نافرمانى بیرون نروند مگر به سوى عذاب الهى، و هرگز مردمى دنیا را بر آخرت برنگزیدند، جز آنکه سرنوشتى وخیم یافتند.

خداشناسى و کردار نیک دو یار همراهند، هر که خدا را شناسد از او بهراسد و ترسش او را به فرمانبرى از خدا وادارد، و همانا دانشمندان و پیروان ایشان کسانى هستند که خدا را شناختند و براى او کار کردند و به سوى او رحمت یافتند، و خداوند مى‏فرماید: إِنَّما یَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ « سوره فاطر/ آیه 28». پس چیزى را در این دنیا با معصیت خدا نخواهید و در آن به طاعت الهى بپردازید و روزهاى آن را غنیمت شمرید و به سوى آن بکوشید که فردا شما را از عذاب الهى نجات بخشد، چه، این شیوه مؤاخذه کمترى دارد و به عذر خواهى نزدیکتر و براى نجات امید بخش‏تر است. پس دستور الهى و فرمانبرى از کسانى را که خداوند طاعت از ایشان را واجب کرده بر همه چیز پیش بدارید، و امورى را که از سوى سرکشان به سبب دنیاى خرّم آنها به شما مى‏رسد بر طاعت خدا و صاحب الامر خود مقدم مدارید.

بدانید که شما بندگان خدایید و ما نیز به همراه شما، و بر ما و شما اربابى حکم مى‏راند که حاکم فرداست و او شما را بازداشت مى‏کند و از شما باز مى‏پرسد، و باید آماده پاسخ شوید پیش از بازداشت و پرسش و عرضه بر پروردگار جهانیان در روزى که جز به اذن او کسى دم نتواند زد. و بدانید که خداوند در آن هنگام نه کاذبى را تصدیق کند و نه صادقى را تکذیب، و پوزش انسان سزاوار را رد ننماید و عذر شخص غیر معذور را نپذیرد. او با

پیامبران و اوصیاء پس از ایشان بر همه خلایقش حجّت دارد، پس اى بندگان خدا تقواى خدا در پیش گیرید و به بهبود خویش کمر بندید و از کسانى فرمان برید که در طاعت الهى با او دوست شده‏اید. شاید انسانى، پشیمانى کشد از آنچه دیروز در باره خدا کوتاهى کرده، و حقوق خدا را ضایع ساخته است، و از خدا آمرزش بطلبید و بدو باز گردید، چه، اوست که توبه را مى‏پذیرد و از گناه درمى‏گذرد و مى‏داند شما چه مى‏کنید.

مبادا با گناهکاران همنشینى کنید و به ستمگران یارى رسانید و با تبهکاران همسایه گردید. از فتنه و فریب آنان بر حذر باشید و از عرصه ایشان به دور. و بدانید هر که با اولیاء خدا مخالفت ورزد و جز دین خدا آیینى پذیرد و خودکامى ورزد در برابر فرمان امام بر حق، در آتش سوزانى باشد که پیکرهاى بى‏جان را مى‏بلعد، پیکرهایى که بدبختى بر آنان چیره شده. پس آنان مردگانى باشند که سوزش آتش را نیابند، و اگر زنده بودند دردناکى سوز آن را احساس مى‏کردند.

اى دیده‏وران! پند گیرید و خدا را سپاس نهید به سبب هدایت کردن شما، و بدانید که شما از قدرت الهى به قدرتى دیگر منتقل نمى‏شوید، و بتحقیق که خدا و رسولش اعمال شما را مى‏بینند و به سوى آنها برانگیخته مى‏شوید، پس از پند سود گیرید و به آداب نیکان ادب پذیرید. .

بهشت کافى / ترجمه روضه کافى، ص:44 -  46