راه رستگارى‏
ساعت ۱٢:٥٤ ‎ب.ظ روز جمعه ٧ مهر ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: راه رستگارى‏

قال رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله: خیارکم احسنکم اخلاقا الّذین یألفون و یؤلفون. «3»

رسول اکرم (ص) فرموده است: بهترین شما کسانى هستند که اخلاقشان نیکوتر است، آنان که با مردم طرح الفت و محبت میریزند و مردم نیز با آنان پیوند انس و دوستى برقرار میکنند.

قال علىّ علیه السّلام: ذلّلوا انفسکم بترک العادات و قودوها الى فعل الطّاعات و حمّلوا بها اعباء المغارم و حلّوها بفعل المکارم و صونوها عن دنس المآثم.

على علیه السّلام فرموده است: نفس متجاوز و سرکش خویش را با ترک عادات ناپسند خوار نمائید و بانجام اوامر الهى وادارش سازید و بار غرامتهاى تخلفش را بر وى تحمیل نمائید، با ارتکاب مکارم اخلاق زینتش کنید و از پلیدیهاى گناه مصونش دارید.

قال علىّ علیه السّلام: تحلّوا بالاخذ بالفضل و الکفّ عن البغى و العمل بالحقّ و الانصاف من النّفس

على علیه السّلام فرموده است: خویشتن را با فضائل اخلاقى و ملکات انسانى بیارائید، از ستم خوددارى کنید، بحق و درستى رفتار نمائید و با قضاوت وجدانى خود نسبت بمردم منصف باشید.

و عنه علیه السّلام: اکره نفسک على الفضائل، فانّ الرّذائل انت مطبوع علیها.

و نیز فرموده است: با سعى و مجاهده، فضائل اخلاقى را بنفس سرکش خود تحمیل کن و بر خلاف میل و رغبتش او را به پاکى و نیکى وادار نما، زیرا خواهش طبیعى و رغبت نفسانى بشر، بشهوات ناروا و رذائل اخلاق است و قبول فضائل و ملکات پاک بر خلاف تمایلات فطرى نفس است.

قال علىّ علیه السّلام: ما اصعب اکتساب الفضائل و ایسر اتلافها.

على علیه السّلام فرمود: چه سخت است تحصیل صفات پسندیده و فضائل اخلاق و چه آسان است نابود ساختن خلقیات حمیده و بر باد- دادن آنها.

قال علىّ علیه السّلام: لیس من اخلاق المؤمن الملق و لا الحسد الّا فی طلب العلم.

على (ع) فرموده است: تملق گفتن و حسد بردن از خلقیات مردان با ایمان نیست مگر در راه فرا گرفتن علم و دانش.

على (ع) فرمود:

عنوان صحیفة المؤمن حسن خلقه‏

سرلوحه کتاب سعادت بشر ملکات پاک و سجایاى اخلاقى او است.

قال علىّ علیه السّلام: جهل المرء بعیوبه من اکبر ذنوبه.

على علیه السّلام میفرماید: جهل و بى‏خبرى انسان از عیوب اخلاقیش در ردیف بزرگترین گناهان او است.

قال امیر المؤمنین علیه السّلام: الجهل بالفضائل من اقبح الرّذائل.

امیر المؤمنین (ع) میفرماید: جهل آدمى بفضائل اخلاقى خود، از قبیح‏ترین صفات رذیله است.

و عنه علیه السّلام: اعجز النّاس من قدر على ان یزیل النّقص عن نفسه و لم یفعل.

و نیز فرموده است: ناتوانترین مردم کسى است که به اصلاح نقائص معنوى و سیّئات اخلاقى خود قادر باشد و اقدام نکند.

عن ابى جعفر علیه السّلام قال: یحفظ الاطفال بصلاح آبائهم.

امام باقر علیه السّلام فرموده است: فرزندان بشر با صلاحیت اخلاقى پدران خود از خطر انحراف مصون میمانند.

عن على (ع) انّه قال‏ لو کنّا لا نرجو جنّة و لا نخشى نارا و لا ثوابا و لا عقابا لکان ینبغى لنا ان نطالب بمکارم الاخلاق فانّها ممّا تدل على سبیل النّجاح.

على (ع) میفرمود: اگر فرضا نه ببهشت امیدوار باشیم و نه از آتش ترسان، ثواب و عقابى را عقیده نداشته باشیم باز شایسته است از پى سجایاى اخلاقى برویم زیرا اخلاق پسندیده و ملکات فاضله است که ما را در زندگى براه رستگارى هدایت میکند.

قال علىّ علیه السّلام: من احبّ المکارم اجتنب المحارم.

على علیه السّلام فرموده است: کسى که مکارم اخلاقى و سجایاى انسانى را دوست دارد باید از گناه و نادرستى بپرهیزد، زیرا مکارم اخلاق با گناهکارى و عصیان، ناسازگار است.

و عنه علیه السّلام: ربّ عزیز اذلّه خلقه و ذلیل اعزّه خلقه.

و نیز فرموده است: چه بسا عزیزانى که اخلاق ناپسند، آنها را بذلّت و خوارى انداخته و چه بسا مردم پست و کوچکى که صفات پسندیده، آنان را عزیز و محبوب ساخته است.

قال على علیه السّلام: تحلّوا بالاخذ بالفضل و الکفّ عن البغى و العمل بالحقّ و الانصاف من النّفس.

على علیه السّلام فرموده است: خویشتن را با فضائل اخلاقى و ملکات انسانى بیارائید، از ستم خوددارى کنید، بحق و درستى رفتار نمائید و با قضاوت وجدانى خود نسبت بمردم منصف باشید.

عن ابى جعفر علیه السّلام: و اللَّه ما ینجو من الذّنب الّا من أقرّ به.

امام باقر (ع) میفرمود: بخدا قسم هیچ کس از گناه خلاص نمیشود مگر آنکه صریحا بگناه خود اقرار نماید.

و نیز از آن حضرت حدیث شده است:

ما اراد اللَّه تعالى من النّاس الّا خصلتین: ان یقروا له بالنّعم فیزیدهم و بالذّنوب فیغفرها لهم.

خداوند از مردم خواستار دو فضیلت است: به نعمتها اقرار کنند تا بر آن بیفزاید، و بگناهان اعتراف نمایند تا آنها را ببخشد.

عن علىّ بن الحسین علیهما السّلام قال: کان رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله یقول فی آخر خطبته: طوبى لمن طاب‏ خلقه و طهرت سجیّته و صلحت سریرته و حسنت علانیته و انفق الفضل من ماله و امسک الفضل من قوله و انصف النّاس من نفسه.

از حضرت سجاد علیه السّلام حدیث شده که رسول اکرم در آخر خطبه خود فرمود: خیر و سعادت براى کسى است که اخلاقش پسندیده و خویش پاک باشد، باطنش نیکو و ظاهرش خوب باشد، ما زاد اموال خود را انفاق کند و از اداء سخنان زائد امساک نماید و با همه مردم بعدل و انصاف رفتار کند.

عن اسحق بن عمّار، عن ابى عبد اللَّه علیه السّلام قال: إنّ الخلق منیحة یمنحها اللَّه عزّ و جلّ خلقه، فمنه سجیّة و منه نیّة. فقلت فأیّتهما افضل؟ فقال صاحب السّجیّة و هو مجبول لا یستطیع غیره و صاحب النّیّة یصبر على الطّاعة تصبّرا فهو افضلهما.

اسحق بن عمّار از امام صادق علیه السّلام روایت کرده است که فرمود: خلق خوب و صفت پسندیده عطیه الهى است که خداوند جهان به بندگان خود عطا فرموده است و آن بر دو قسم است: نزد بعضى فطرى و بصورت سجیّه و در گروه دیگرى اکتسابى و قائم به نیّت و اراده است. اسحق پرسید کدام یک نسبت بدیگرى برترى دارد؟ حضرت فرمود: صفت فطرى با سرشت آدمى ترکیب شده و صاحبش بطور طبیعى‏ نمیتواند بغیر آن متّصف باشد ولى خلق اکتسابى از راه مجاهده و بردبارى بدست آمده است و هر صفت پسندیده‏اى که با کوشش و صبر بدست آید بر صفت طبیعى برترى دارد.

عن ابى عبد اللَّه علیه السّلام قال قال امیر المؤمنین (ع): المؤمن مألوف و لا خیر لمن لا یألف و لا یؤلف.

امام صادق از على (ع) حدیث کرده است که فرمود مرد با ایمان شایسته دوستى و الفت است، کسى که خود با مردم دوستى نمیکند و مردم نیز او را لایق دوستى نمیدانند در وجودش خیر و خوبى یافت نمیشود.

عن عنبسة بن العابد قال قال لى ابو عبد اللَّه علیه السّلام: ما یقدم المؤمن على اللَّه عزّ و جلّ بعمل بعد الفرائض احبّ الى اللَّه تعالى من ان یسع النّاس بخلقه.

امام صادق علیه السّلام به عنبسة بن عابد فرمود: بعد از فرائض دینى هیچ یک از اعمال مرد با ایمان در پیشگاه الهى محبوبتر از آن نیست که با تمام مردم بگشاده‏روئى و حسن خلق برخورد نماید.

الحدیت-روایات تربیتى، ج‏1، ص:33 -  41