عامل رشوه‌گیری چیست رشوه‌ای که در ادارات وجود دارد چه حکمی دارد؟
ساعت ٩:۳٤ ‎ق.ظ روز جمعه ٧ مهر ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: عامل رشوه‌گیری چیست ،رشوه‌ای که در ادارات وجود دارد چه حکمی دارد؟

پاسخ:

عوامل مختلفی در پیدایش پدیده های اجتماعی وجود دارد، بعضی از این عوامل ناشی از روابط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است و بعضی ناشی از طبیعت نفس و درونِ خود افراد است و بعضی از هر دو. مسئله ی رشوه نیز از بقیه ی مسائل قابل استثناء نیست، البته بررسی هر کدام از عواملِ پیدایش رشوه پاسخ خاص خودش را می طلبد. در این پاسخ ضمن این که دخالت عوامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و ... را در پیدایش رشوه، انکار نمی کنیم که البته جای بحث دارد، ولی در این‌جا به عاملِ شخصی و درونی افراد می پردازیم:
شاید یکی از عوامل مؤثر در این رابطه، حرص و زیاده خواهی نفس انسانی باشد مطابق حدیث شریف، «الحرص مطیةٌ لایکبوا». حرص، مرکب راهواری است که قابل کنترل و مهار شدن نیست. هرچه به دنبال آن برود، او را بیشتر به دنبال خود می کشاند، تا جایی که انسان را به قعر ذلّت و پستی و بدبختی می کشاند، هم چنان که امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرماید: «اَلْمَذلَّةُ والمَهانةُ والشَّقاءُ فی الطّمع والحرص»، ذلت، پستی و بدبختی، در خوی ناپسند حرص و آز نهفته است.
وقتی بحث منافع مادی برای انسان پیش بیاید، حالت انسان از دو صورت خارج نیست، یا انسانی است که عقیده به مبدأ و معاد (خدا و پیامبر، امام و قبر و قیامت) دارد و به اعتقادش عشق میورزد و حاضر است در راه آن فداکاری کند، در این صورت به ندای وجدان و قانون شرعی مذهبش پاسخ مثبت می دهد و پایبند عقیده اش می شود. و اگر مسلمان باشد، عقیده به مبداء و معاد دارد، ولی در هنگام رسیدن به دو راهی انتخاب بین عقیده و منافع مادی، منافع مادی را ترجیح می‌دهد. در این صورت، عقیده ی خود را فراموش می کند و خدای ناکرده تا انکار اعتقادات خودش یعنی انکار خدا، و پیامبر و قبر و قیامت، پیش می رود، و این مطلب بعیدی نیست و خطری است که در کمین همه ی انسان هاست، مگر نبودند علماء و دانشمندان اهل کتاب (یهود و نصارا) که با اینکه پیامبر -صلی الله علیه وآله- را با نشانه هایی که از کتاب های خود در مورد پیامبر خاتم داشتند ولی پیامبری او را انکار کردند؟ به تعبیر قرآن کریم: الذین آتینهم الکتاب یعرفونه کما یعرفون ابناءهم وان فریقاً منهم لیکتمون الحق وهم یعلمون(1). آنها (صاحبان کتاب) پیامبر -صلی الله علیه وآله- را همانند فرزندان خود می شناختند ولی حق را کتمان کردند و خود می دانستند.
بسیاری از انحرافات از عدم کنترل نفس ناشی می شود، و انسان باید مواظب باشد بر سر دو راهی کدام یک را انتخاب کند، عقیده اش یا منافع مادی را؟ با کمی دقت روشن می شود که بسیاری از گناهان روزمره از جمله دروغ، تهمت، رشوه و ... از همین مسئله ناشی می شود، در پایان به سه حدیث در مورد رشوه اشاره می کنیم:
1 - پیامبر -صلی الله علیه وآله- فرمودند: «ایاکم والرشوه فأنها محض الکفر و لایشمّ صاحب الرشوه ریح الجنة». از رشوه اجتناب کنید چرا که آن کفر محض و خالص است و رشوه گیرنده بوی بهشت را نمی فهمد.
2 ـ از پیامبر -صلی الله علیه وآله-: «لعن الله الراشی و المرتشی الذی یمشی بینهما»، خداوند، لعنت کرده است، رشوه گیرنده، رشوه دهنده و واسطه ی بین آن دو را.
3 ـ از پیامبر -صلی الله علیه وآله-: «الراشی و المرتشی فی النار»، رشوه گیرنده و رشوه دهنده هر دو در آتش هستند.(2)

روشه در اداراتروشوه‌ای که در ادارات مرسوم است معمولاً به اسم هدیه صورت می‌پذیرد که هدف هدیه دهنده این است که گیرندة هدیه، کار او را انجام دهد. مثل بسیاری از هدایا که به رؤسا و مسئولین داده می شود که اگر در آن مقام نبود چنین هدیه‌ای به او داده نمی‌شد. اگر کار شخص که هدیه می‌دهد کاری حرام باشد و این هدیه را برای انجام آن کار حرام می دهد یا انجام آن کار بر آن مسئول واجب باشد چنین هدیه‌ای ملحق به رشوه و حرام است. ولی اگر کار مباح باشد آن هدیه حلال. ولی مکروه است.

نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. بقره:146.
2. احادیث از میزان الحکمه، ج 2، باب رشوه نقل شده است، منقول از کنزالعمال.