ما اخذ اللَّه على العلماء = پیمانى که خداوند از دانشمندان گرفته‏
ساعت ۱:٥۱ ‎ب.ظ روز جمعه ٦ امرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: ما اخذ اللَّه على العلماء ،پیمانى که خداوند از دانشمندان گرفته‏

********* فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ‏.

س 9/ آیة 122 چرا از هر گروه ایشان، دسته‏اى سفر نمى‏کنند تا در امر دین دانش بیاندوزند و چون بازگشتند قوم خود را بیم دهند شاید آنان بترسند.

1 - ... عن محمد بن ابی عمیر العبدیّ قال: قال أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب علیه السّلام: ما أخذ اللَّه میثاقا من أهل الجهل بطلب تبیان العلم حتّى أخذ میثاقا من أهل العلم تبیان العلم للجهّال، لأنّ العلم کان قبل الجهل.

أمالی المفید/ 49

- از محمد بن ابى عمیر عبدى نقل شده که گفت: امیر المؤمنین (ع) فرمود: خداوند از مردم نادان پیمان نگرفته که در جستجوى آشکار شدن دانش باشند مگر آنکه از دانشمندان پیمان گرفته که دانش را براى آنان بیان کنند، زیرا دانش پیش از جهل بوده است.

2 - قال امیر المؤمنین علیه السّلام: من نصب نفسه للنّاس إماما فعلیه أن یبدأ «1» بتعلیم نفسه قبل تعلیم غیره و لیکن تأدیبه بسیرته قبل تأدیبه بلسانه و معلّم نفسه و مؤدّبها أحقّ بالإجلال من معلّم النّاس و مؤدّبهم.

نهج البلاغة (فیض)/ 1107

- امیر المؤمنین (ع) فرمود: هر که خود را پیشواى مردم قرار دهد باید قبل از آموختن به دیگران نخست خود را تعلیم دهد، و باید پیش از آنکه دیگران را به زبان خود تأدیب کند با رفتار خویش تأدیب نماید. کسى که آموزگار و تأدیب‏کننده خویش است، به احترام سزاوارتر است از کسى که آموزگار مردم و تأدیب‏کننده آنان است.

3 - قال رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله: إذا ظهرت البدع فی أمّتی فلیظهر العالم علمه فمن لم یفعل فعلیه لعنة اللَّه.

الفصول المهمة/ 201 الوسائل 11/ 510 الکافی 1/ 54

- پیامبر خدا (ص) فرمود: هر گاه بدعتها میان امّت من آشکار گردید باید دانشمند دانش خود را آشکار کند که هر که نکند لعنت خدا بر او باد!

4 - عن عبد الرحیم القصیر عن أبی عبد اللَّه علیه السّلام قال: قال رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله: کلّ بدعة ضلالة و کلّ ضلالة فی النّار.

الفصول المهمة/ 203 الکافی 1/ 57 الوسائل 11/ 512

- از عبد الرّحیم قصیر از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: رسول خدا (ص) فرموده است: هر بدعتى گمراهى است و هر گمراهیى در آتش خواهد بود.

5 - عن علی بن ابی طالب علیه السّلام قال: قال رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله: من أفتى النّاس بغیر علم لعنته ملائکة السّماوات و الأرض.

عیون اخبار الرضا 2/ 46 تفسیر نور الثقلین 2/ 24 جامع احادیث الشیعة 1/ 95

- از على بن ابى طالب (ع) نقل شده که رسول خدا (ص) فرمود: هر که از روى نادانى براى مردم فتوى دهد فرشتگان آسمان و زمین او را لعنت خواهند کرد.

6 - ... عن أبی عبد اللَّه (ع) قال: إیّاک و خصلتین مهلکتین، أن تفتی النّاس برأیک، و أن تقول مالا تعلم.

المحاسن 1/ 205

- از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: از دو خصلت که مایه هلاکت است بپرهیز: اینکه به رأى خود براى مردم فتوى بدهى، و اینکه چیزى را بگوئى که نمى‏دانى.

7 - ... عن أبی عبیدة قال: قال أبو جعفر علیه السّلام: من أفتى النّاس بغیر علم و لا هدى من اللَّه، لعنته ملائکة الرّحمة و ملائکة العذاب، و لحقه وزر من عمل بفتیاه.

الوسائل 18/ 161 المحاسن 1/ 205

- از ابو عبیدة نقل شده که امام باقر (ع) فرمود: هر که از روى نادانى و بدون هدایت الهى براى مردم فتوى بدهد، فرشتگان رحمت و فرشتگان عذاب، او را لعنت خواهند کرد و گناه کسى که به فتواى وى عمل کرده است به او خواهد پیوست.

8 - عن جعفر بن محمد علیه السّلام أنه قال: نهى رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله عن الحکم بالرّأی و القیاس و قال: أوّل من قاس إبلیس، و من حکم فی شی‏ء من دین اللَّه برأیه خرج من دین اللَّه.

جامع احادیث الشیعة 1/ 284

- از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: پیامبر خدا (ص) داورى‏ بر اساس رأى و قیاس را نهى کرد و فرمود: نخستین کسى که قیاس کرد شیطان بود، و هر کس در چیزى از دین خدا بر اساس رأى خود داورى کند، از دین خدا خارج شده است.

9 - عن محمد بن مسلم عن أبی عبد اللَّه علیه السّلام: فی کتاب أدب أمیر المؤمنین علیه السّلام قال: لا تقیسوا «1» الدّین فإنّ أمر اللَّه لا یقاس و سیأتی قوم یقیسون و هم أعداء الدّین.

المحاسن 1/ 215 جامع احادیث الشیعة 1/ 283 الوسائل 18/ 33

محمد بن مسلم از امام صادق (ع) نقل کرده که در کتاب ادب- امیر المؤمنین (ع) آمده است که آن حضرت فرمود: دین را قیاس مکنید، زیرا کار خدا قیاس‏شدنى نیست. به زودى در آینده گروهى مى‏آیند که قیاس مى‏کنند. اینان دشمنان دینند.

10 - عن البزنطی، عن ابان عن العلاء عن محمد عن ابی جعفر علیه السّلام قال: من علّم باب هدى کان له أجر من عمل به و لا ینقص أولئک من أجورهم، و من علّم باب ضلال کان له وزر «2» من عمل به و لا ینقص أولئک من أوزارهم.

البحار 2/ 19 المحاسن 1/ 27

از بزنطى از ابان از علاء از محمّد از امام باقر (ع) نقل شده که فرمود: هر که بخشى از هدایت را به دیگران تعلیم دهد پاداش تمام کسانى را که به آن عمل مى‏کنند خواهد داشت و از پاداش آنان چیزى کاسته نمى‏شود. و هر که بخشى از گمراهى را به دیگران بیاموزد گناه تمام کسانى که به آن عمل مى‏کنند براى او خواهد بود و از گناه آنان چیزى کم نمى‏گردد.

11 - عن حفص بن غیاث عن ابی عبد اللَّه علیه السّلام قال: قال: یا حفص یغفر للجاهل سبعون ذنبا قبل أن یعفر للعالم ذنب واحد.

الکافی 1/ 47 المحجة 1/ 129

- حفص بن غیاث از امام صادق (ع) نقل کرده که آن حضرت فرمود: اى حفص! هفتاد گناه از نادان آمرزیده مى‏شود پیش از آنکه یک گناه از دانشمند آمرزیده شود.

الحکم الزاهرة با ترجمه انصارى، ص:63 -  66